Аннотация В статье изложен опыт применения научного аппарата лингвистической типологии и сопоставительной лингвистики для лингвокультурологического анализа национально обусловленных способов выражения безличности в грамматике русского, английского и узбекского языков. Постулируется существование градуируемой шкалы безличной грамматической категоризации события, в которой позиция максимума грамматикализации безличности замещается русским языком, позиция минимума грамматикализации безличности – английским языком, а в срединной зоне находится узбекский язык. Показано, что безличность в русском языке выступает как полноценная грамматическая категория, в узбекском языке она носит характер «скрытой категории», тогда как в английском языке идея безличности вообще не выражена грамматически, а представлена только лексическими средствами. Делается вывод о связи грамматических особенностей выражения безличности с ключевыми идеями национальных языковых картин мира сопоставляемых языков. Ключевые слова: безличность, русская грамматика, узбекская грамматика, английская грамматика, лингвистическая типология, сопоставительная лингвистика, лингвокультурологический подход.
| Mualliflar | T. B. Radbil |
|---|---|
| Jurnal | Туркологик тадқиқотлар |
| Nashriyot | Самарқанд давлат университети, https://turkologiya.samdu.uz |
| ISSN | 2992-9229, 3060-5318 |
| Nashr sanasi | 2026-07-30 |
| Til | Rus |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| DOI | 10.5281/zenodo.22087571 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-02 |
DOI: 10.5281/zenodo.22087571 · Maqolaning asl sahifasi
| APA | T. B. Radbil (2026). КАТЕГОРИЯ БЕЗЛИЧНОСТИ В ГРАММАТИКЕ УЗБЕКСКОГО, РУССКОГО И АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКОВ В СВЕТЕ СОПОСТАВИТЕЛЬНОЙ ЛИНГВОКУЛЬТУРОЛОГИИ. Туркологик тадқиқотлар. https://doi.org/10.5281/zenodo.22087571 |
|---|---|
| GOST (OAK) | T. B. Radbil КАТЕГОРИЯ БЕЗЛИЧНОСТИ В ГРАММАТИКЕ УЗБЕКСКОГО, РУССКОГО И АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКОВ В СВЕТЕ СОПОСТАВИТЕЛЬНОЙ ЛИНГВОКУЛЬТУРОЛОГИИ // Туркологик тадқиқотлар. – 2026. – DOI: 10.5281/zenodo.22087571. |
| MLA | T. B. Radbil. “КАТЕГОРИЯ БЕЗЛИЧНОСТИ В ГРАММАТИКЕ УЗБЕКСКОГО, РУССКОГО И АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКОВ В СВЕТЕ СОПОСТАВИТЕЛЬНОЙ ЛИНГВОКУЛЬТУРОЛОГИИ.” Туркологик тадқиқотлар, 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.22087571 |
| Chicago | T. B. Radbil. “КАТЕГОРИЯ БЕЗЛИЧНОСТИ В ГРАММАТИКЕ УЗБЕКСКОГО, РУССКОГО И АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКОВ В СВЕТЕ СОПОСТАВИТЕЛЬНОЙ ЛИНГВОКУЛЬТУРОЛОГИИ.” Туркологик тадқиқотлар (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.22087571 |
| Harvard | T. B. Radbil (2026) ‘КАТЕГОРИЯ БЕЗЛИЧНОСТИ В ГРАММАТИКЕ УЗБЕКСКОГО, РУССКОГО И АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКОВ В СВЕТЕ СОПОСТАВИТЕЛЬНОЙ ЛИНГВОКУЛЬТУРОЛОГИИ’, Туркологик тадқиқотлар. https://doi.org/10.5281/zenodo.22087571 |
| BibTeX | @article{tbradbil2026,
title = {КАТЕГОРИЯ БЕЗЛИЧНОСТИ В ГРАММАТИКЕ УЗБЕКСКОГО, РУССКОГО И АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКОВ В СВЕТЕ СОПОСТАВИТЕЛЬНОЙ ЛИНГВОКУЛЬТУРОЛОГИИ},
author = {T. B. Radbil},
journal = {Туркологик тадқиқотлар},
year = {2026},
doi = {10.5281/zenodo.22087571},
url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.22087571}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Özet Bu çalışmada; Türkiye’de Türkoloji sahasının tarihsel kökenleri, oryantalist bir disiplinden millî bir akademik inşa sürecine dönüşümü ve güncel kurumsal diplomasideki yeri ele alınmıştır. Osmanlı’nın son…
Xülasə Türk dünyasında ortaq yazı sistemi ideyası XX əsrin əvvəllərində milli-mədəni inkişafın əsas istiqamətlərindən biri kimi gündəmə gəlmiş, bu prosesin ən mühüm mərhələsi 1926-cı il 26 fevral – 6 mart tarixlərində…
Annotatsiya 1926-yildа Bоkudа Birinchi butunittifоq turkоlоgiya qurultоyi bо‘lib о‘tdi. Turkiy хаlqlаr tаriхi, tili vа аdаbiyoti mаsаlаlаri muhоkаmа qilingаn ushbu qurultоy mаtеriаllаri turlichа nuqtаyi nаzаrdаn tаhlil…
Annotatsiya. Mazkur maqolada Qangʻ davlati hukmronligi davrida Sugʻdda kechgan siyosiy jarayonlar Kulto‘ba yodgorligi bitiklari asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda Kulto‘ba bitiklarining tarixiy manba sifatidagi…
Annotatsiya Mazkur maqolada palindrom hodisasi tilshunoslikning kognitiv va uslubiy yo‘nalishlari kesimida chuqur tahlil qilinadi. Palindrom nafaqat qadimdan mavjud bo‘lgan so‘z o‘yini, balki tilning ichki mantiqiy…
Abstract Compliments and the ways people respond to them have long attracted the attention of researchers in pragmatics and cross-cultural linguistics because they reflect the interaction between language, culture, and…
Annotatsiya Ushbu maqolada XX asr boshlarida sobiq sovet davrida milliy madaniyat va til taraqqiyoti yo‘lida faol kurash olib borgan qozoq ma’rifatparvari va olimi Axmet Baytursinov (1872-1937)ning hayoti…
Abstract This paper focuses on gender differences in polite expressions in Chinese, Russian, and Uzbek, revealing that women in all three languages tend to use euphemisms, indirect, and emotionally rich expressions. In…
Annotatsiya Maqolada olti jildli “Oʻzbek tilining izohli lugʻati” (Toshkent, 2023)da moʻgʻul tiliga mansublik belgisi bilan qayd etilgan leksik birliklar yaxlit korpus sifatida ajratib olinib, tahlil qilingan…
Abstract This study examines the phraseological representation of the concept “Bala” in the Karakalpak linguistic worldview from semantic and linguocultural perspectives. The research material is based on phraseological…
Туркологик тадқиқотлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…