Annotatsiya Ushbu maqolada XX asr boshlarida sobiq sovet davrida milliy madaniyat va til taraqqiyoti yo‘lida faol kurash olib borgan qozoq ma’rifatparvari va olimi Axmet Baytursinov (1872-1937)ning hayoti, ijtimoiy-siyosiy faoliyati hamda ilmiy merosi yoritiladi. Bunda Baytursinovning qozoq tilshunosligi va adabiyotshunosligi terminologiyasini shakllantirishdagi o‘rni alohida ko‘rsatilib, uning “Tіл – құрал” va “Әдебиет танытқыш” asarlari ilmiy jihatdan tahlil etiladi. Olim tomonidan yaratilgan terminlarning nazariy va amaliy ahamiyati, ularning bugungi qozoq ilmiy terminologiyasiga ta’siri hamda keyingi davr ilmiy an’analarga ko‘rsatgan bevosita yoki bilvosita ta’siri ochib beriladi. Shuningdek, sovet davrida uning asarlariga nisbatan qo‘llanilgan cheklovlar natijasida qozoq adabiyotshunosligida yuzaga kelgan qayta shakllanish jarayonlari ham yoritiladi. Umuman olganda, matn Axmet Baytursinovning milliy terminologiya va ilm-fan rivojidagi o‘rni hamda uning ilmiy merosining tarixiy ahamiyatini kompleks tarzda ochib beradi. Kalit so‘zlar: Axmet Baytursinov, milliy terminologiya, qozoq adabiyotshunosligi, tilshunoslik, “Тіл – құрал”, “Әдебиет танытқыш”, ma’rifatparvarlik.
| Mualliflar | B.I. Qodirova |
|---|---|
| Jurnal | Туркологик тадқиқотлар |
| Nashriyot | Самарқанд давлат университети, https://turkologiya.samdu.uz |
| ISSN | 2992-9229, 3060-5318 |
| Nashr sanasi | 2026-07-30 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| DOI | 10.5281/zenodo.22081209 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-02 |
DOI: 10.5281/zenodo.22081209 · Maqolaning asl sahifasi
| APA | B.I. Qodirova (2026). QOZOQ TILSHUNOSLIGI VA ADABIYOTSHUNOSLIGIDA AXMET BAYTURSINOVNING O'RNI. Туркологик тадқиқотлар. https://doi.org/10.5281/zenodo.22081209 |
|---|---|
| GOST (OAK) | B.I. Qodirova QOZOQ TILSHUNOSLIGI VA ADABIYOTSHUNOSLIGIDA AXMET BAYTURSINOVNING O'RNI // Туркологик тадқиқотлар. – 2026. – DOI: 10.5281/zenodo.22081209. |
| MLA | B.I. Qodirova. “QOZOQ TILSHUNOSLIGI VA ADABIYOTSHUNOSLIGIDA AXMET BAYTURSINOVNING O'RNI.” Туркологик тадқиқотлар, 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.22081209 |
| Chicago | B.I. Qodirova. “QOZOQ TILSHUNOSLIGI VA ADABIYOTSHUNOSLIGIDA AXMET BAYTURSINOVNING O'RNI.” Туркологик тадқиқотлар (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.22081209 |
| Harvard | B.I. Qodirova (2026) ‘QOZOQ TILSHUNOSLIGI VA ADABIYOTSHUNOSLIGIDA AXMET BAYTURSINOVNING O'RNI’, Туркологик тадқиқотлар. https://doi.org/10.5281/zenodo.22081209 |
| BibTeX | @article{biqodirova2026,
title = {QOZOQ TILSHUNOSLIGI VA ADABIYOTSHUNOSLIGIDA AXMET BAYTURSINOVNING O'RNI},
author = {B.I. Qodirova},
journal = {Туркологик тадқиқотлар},
year = {2026},
doi = {10.5281/zenodo.22081209},
url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.22081209}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Annotatsiya 1926-yildа Bоkudа Birinchi butunittifоq turkоlоgiya qurultоyi bо‘lib о‘tdi. Turkiy хаlqlаr tаriхi, tili vа аdаbiyoti mаsаlаlаri muhоkаmа qilingаn ushbu qurultоy mаtеriаllаri turlichа nuqtаyi nаzаrdаn tаhlil…
Annotatsiya. Mazkur maqolada Qangʻ davlati hukmronligi davrida Sugʻdda kechgan siyosiy jarayonlar Kulto‘ba yodgorligi bitiklari asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda Kulto‘ba bitiklarining tarixiy manba sifatidagi…
Annotatsiya Mazkur maqolada palindrom hodisasi tilshunoslikning kognitiv va uslubiy yo‘nalishlari kesimida chuqur tahlil qilinadi. Palindrom nafaqat qadimdan mavjud bo‘lgan so‘z o‘yini, balki tilning ichki mantiqiy…
Аннотация В статье изложен опыт применения научного аппарата лингвистической типологии и сопоставительной лингвистики для лингвокультурологического анализа национально обусловленных способов выражения безличности в…
Abstract Compliments and the ways people respond to them have long attracted the attention of researchers in pragmatics and cross-cultural linguistics because they reflect the interaction between language, culture, and…
Abstract This paper focuses on gender differences in polite expressions in Chinese, Russian, and Uzbek, revealing that women in all three languages tend to use euphemisms, indirect, and emotionally rich expressions. In…
Annotatsiya Maqolada olti jildli “Oʻzbek tilining izohli lugʻati” (Toshkent, 2023)da moʻgʻul tiliga mansublik belgisi bilan qayd etilgan leksik birliklar yaxlit korpus sifatida ajratib olinib, tahlil qilingan…
Abstract This study examines the phraseological representation of the concept “Bala” in the Karakalpak linguistic worldview from semantic and linguocultural perspectives. The research material is based on phraseological…
Annotatsiya Mazkur maqolada nekronimlar va ular negizida shakllangan nekrotoponimlarning lisoniy tabiati, vujudga kelish omillari hamda lingvomadaniy xususiyatlari Jizzax viloyati Forish tumani onomastik merosi sifatida…
Abstract The Chinese nation has given birth to a profound and extensive Chinese culture during its long historical development, and within Chinese culture, there are many high-quality and precious intangible cultural…
Туркологик тадқиқотлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
This article notes that the stages of the historical formation of cultural and educational centres as a successor and the problems of their future development, as well as the issues of forming the objects of cultural…
Ushbu maqolada o'zbek va qozoq adabiyotshunoslik terminologiyasida sinonimiya hodisasining o'rni hamda xususiyatlari ilmiy nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Terminologik tizimda sinonimlarning mavjudligi, ularning ilmiy…
ACSTRACT This article comparatively studies the terms of the compound sentence in the textbooks "Ona tili" and "Kazakh tili" published in Uzbek and Kazakh languages during the years of independence in Uzbekistan. It…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…