Annotatsiya Sheva hamda dialektlar adabiy tilni boyituvchi manbadir. Sheva hududiy chegaralangan so‘zlardir. Lahja esa bir-biriga yaqin bo‘lgan shevalar yig‘indisidir. Dialekt termini esa sheva hamda lahjaga nisbatan qo‘llanadi. Ularni o‘rganuvchi tilshunoslikning bo‘limi dialektologiyadir. O‘zbek tili qarluq, qipchoq va o‘g‘iz dialektlaridan tashkil topgan. Ushbu maqolamizda qipchoqlar, qipchoq dialektining ichki guruhlarga bo‘linishi, har bir guruhning tarkibidagi shevalar, shevalarga xos so‘zlar, professor Xudoyberdi Doniyorov, prof. V.V.Reshetov, S.Ibrohimov, F.Abdullayev, T.Turg‘unov, A.Aliyev hamda Sh.Nosirov va boshqa olimlarning qipchoq shevasi tadqiqiga qo‘shgan hissalari sanab o‘tilgan. Olimlar tomonidan qipchoq lahjasi sharqiy qipchoq dialekti, g‘arbiy qipchoq dialekti, Farg‘ona vodiysi qipchoq dialekti, janubiy qipchoq dialekti, Shimoliy Xorazm qipchoq dialekti kabu besh guruhga bo‘lingan bo‘linib, ularning har biri alohida tahil qilingan. Qipchoq dialektiga rus, arab va fors tilidan o‘zlashgan so‘zlar, buning tarixiy sabablari haqida fikr va mulohazalar keltirilgan. Tilshunoslikning tabu va evfemizm kabi hodisalari, ularning qipchoq lahjasida qo‘llanishi tadqiq qilingan. Kalit so‘zlar: sheva, lahja, dialekt, qarluq, qipchoq, o‘g‘iz, tabu, evfemizm.
| Mualliflar | MAVLONOV Axmadjon |
|---|---|
| Jurnal | Туркологик тадқиқотлар |
| Nashriyot | Самарқанд давлат университети, https://turkologiya.samdu.uz |
| ISSN | 2992-9229, 3060-5318 |
| Nashr sanasi | 2026-03-27 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| DOI | 10.5281/zenodo.19708925 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-02 |
DOI: 10.5281/zenodo.19708925 · Maqolaning asl sahifasi
| APA | MAVLONOV Axmadjon (2026). QIPCHOQ SHEVASI LEKSIKASINING TARKIBIY-MAZMUNIY TAHLILI. Туркологик тадқиқотлар. https://doi.org/10.5281/zenodo.19708925 |
|---|---|
| GOST (OAK) | MAVLONOV Axmadjon QIPCHOQ SHEVASI LEKSIKASINING TARKIBIY-MAZMUNIY TAHLILI // Туркологик тадқиқотлар. – 2026. – DOI: 10.5281/zenodo.19708925. |
| MLA | MAVLONOV Axmadjon. “QIPCHOQ SHEVASI LEKSIKASINING TARKIBIY-MAZMUNIY TAHLILI.” Туркологик тадқиқотлар, 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.19708925 |
| Chicago | MAVLONOV Axmadjon. “QIPCHOQ SHEVASI LEKSIKASINING TARKIBIY-MAZMUNIY TAHLILI.” Туркологик тадқиқотлар (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.19708925 |
| Harvard | MAVLONOV Axmadjon (2026) ‘QIPCHOQ SHEVASI LEKSIKASINING TARKIBIY-MAZMUNIY TAHLILI’, Туркологик тадқиқотлар. https://doi.org/10.5281/zenodo.19708925 |
| BibTeX | @article{mavlonovaxmadjon2026,
title = {QIPCHOQ SHEVASI LEKSIKASINING TARKIBIY-MAZMUNIY TAHLILI},
author = {MAVLONOV Axmadjon},
journal = {Туркологик тадқиқотлар},
year = {2026},
doi = {10.5281/zenodo.19708925},
url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.19708925}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Аннотация Статья посвящена проблеме обучения интерпретации художественных текстов, содержащих табуированную лексику, в полиэтнической аудитории. Актуальность исследования обусловлена необходимостью разработки…
Özet Bu makalede, 20. yüzyılda Karakalpak kadınlarının tiyatro sahnesinde yer almasına öncülük eden Ayımkhan Shamuratova’nın sanat yolculuğu ve bu süreçteki zorlu mücadelesi ele alınmaktadır. Sanatçının kariyer…
Abstract Language is not only a system of grammar and vocabulary but also a social phenomenon that reflects human identity and social relationships. This article explores the interaction between language and society…
Аннотация Статья посвящена системному анализу научной деятельности и вклада в тюркологию одного из ведущих представителей современной тюркологической науки –Игоря Валентиновича Кормушина. Рассматриваются основные этапы…
Аннотация Статья посвящена анализу сведений Махмуда Кашгари о тюркских диалектах XI века, представленных в его фундаментальном труде «Диван лугат ат-турк». Особое внимание уделяется интерпретации понятия «тюркский язык»…
Annotatsiya Ushbu maqolada turk xalqlari maqollarida uchraydigan zoonimlarning lingvokulturologik, kognitiv va aksiologik xususiyatlari o‘rganiladi. Tadqiqotda hayvon nomlari oddiy metafora emas, balki turk etnosining…
Аннотация Статья посвящена роли тюркских языков как посредников в заимствовании исламской религиозной лексики в русский язык. На основе исторического анализа периодов (домонгольский, Золотая Орда, Османская империя) и…
Annotasiýa Türkmen dil biliminiň iň möhüm ugurlarynyň biri bolan Türkmen frazeografiýasynyň nazary esaslary we frazeologiki sözlükleri düzmek däbi häzirki döwürde hem doly we hemmetaraplaýyn öwrenilmän gelýän…
Аннотация В данной статье, посвящённой насущным проблемам переводоведения, в частности искусству перевода арабских текстов на узбекский и русский языки, глубоко и всесторонне анализируются основные подходы к переводу на…
Annotatsiya Maqolada turkiy tillardagi lug‘aviy birliklarning milliy tafakkurni aks ettirish hamda axborot uzatishdagi funksional-semantik xususiyatlari tahlil qilingan. Leksema semantikasi doirasida semema va semalar…
Туркологик тадқиқотлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Annotatsiya: Xalqimiz o‘xshatishlardan mahorat bilan foydalanadi va bu badiiy adabiyotda ham o‘z aksini topgan. Badiiy asarda o‘xshatishlar badiiy asar tilining tasviriyligi, obrazliligini kuchaytiruvchi, unga…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…