Annotatsiya Sheva hamda dialektlar adabiy tilni boyituvchi manbadir. Sheva hududiy chegaralangan so‘zlardir. Lahja esa bir-biriga yaqin bo‘lgan shevalar yig‘indisidir. Dialekt termini esa sheva hamda lahjaga nisbatan qo‘llanadi. Ularni o‘rganuvchi tilshunoslikning bo‘limi dialektologiyadir. O‘zbek tili qarluq, qipchoq va o‘g‘iz dialektlaridan tashkil topgan. Ushbu maqolamizda qipchoqlar, qipchoq dialektining ichki guruhlarga bo‘linishi, har bir guruhning tarkibidagi shevalar, shevalarga xos so‘zlar, professor Xudoyberdi Doniyorov, prof. V.V.Reshetov, S.Ibrohimov, F.Abdullayev, T.Turg‘unov, A.Aliyev hamda Sh.Nosirov va boshqa olimlarning qipchoq shevasi tadqiqiga qo‘shgan hissalari sanab o‘tilgan. Olimlar tomonidan qipchoq lahjasi sharqiy qipchoq dialekti, g‘arbiy qipchoq dialekti, Farg‘ona vodiysi qipchoq dialekti, janubiy qipchoq dialekti, Shimoliy Xorazm qipchoq dialekti kabu besh guruhga bo‘lingan bo‘linib, ularning har biri alohida tahil qilingan. Qipchoq dialektiga rus, arab va fors tilidan o‘zlashgan so‘zlar, buning tarixiy sabablari haqida fikr va mulohazalar keltirilgan. Tilshunoslikning tabu va evfemizm kabi hodisalari, ularning qipchoq lahjasida qo‘llanishi tadqiq qilingan. Kalit so‘zlar: sheva, lahja, dialekt, qarluq, qipchoq, o‘g‘iz, tabu, evfemizm.
| Mualliflar | MAVLONOV Axmadjon |
|---|---|
| Jurnal | Туркологик тадқиқотлар |
| Nashr sanasi | 2026-03-27 |
| Til | uz |
| DOI | 10.5281/zenodo.19708925 |
DOI: 10.5281/zenodo.19708925 · Maqolaning asl sahifasi
Annotatsiya Ushbu maqolada turk xalqlari maqollarida uchraydigan zoonimlarning lingvokulturologik, kognitiv va aksiologik xususiyatlari o‘rganiladi. Tadqiqotda hayvon nomlari oddiy metafora emas, balki turk etnosining…
Аннотация Статья посвящена анализу сведений Махмуда Кашгари о тюркских диалектах XI века, представленных в его фундаментальном труде «Диван лугат ат-турк». Особое внимание уделяется интерпретации понятия «тюркский язык»…
Аннотация Статья посвящена роли тюркских языков как посредников в заимствовании исламской религиозной лексики в русский язык. На основе исторического анализа периодов (домонгольский, Золотая Орда, Османская империя) и…
Аннотация Статья посвящена анализу сведений Махмуда Кашгари о тюркских диалектах XI века, представленных в его фундаментальном труде «Диван лугат ат-турк». Особое внимание уделяется интерпретации понятия «тюркский язык»…
Annotasiýa Türkmen dil biliminiň iň möhüm ugurlarynyň biri bolan Türkmen frazeografiýasynyň nazary esaslary we frazeologiki sözlükleri düzmek däbi häzirki döwürde hem doly we hemmetaraplaýyn öwrenilmän gelýän…
Аннотация Статья посвящена системному анализу научной деятельности и вклада в тюркологию одного из ведущих представителей современной тюркологической науки –Игоря Валентиновича Кормушина. Рассматриваются основные этапы…
Аннотация Статья посвящена роли тюркских языков как посредников в заимствовании исламской религиозной лексики в русский язык. На основе исторического анализа периодов (домонгольский, Золотая Орда, Османская империя) и…
Abstract Language is not only a system of grammar and vocabulary but also a social phenomenon that reflects human identity and social relationships. This article explores the interaction between language and society…
Аннотация В данной статье, посвящённой насущным проблемам переводоведения, в частности искусству перевода арабских текстов на узбекский и русский языки, глубоко и всесторонне анализируются основные подходы к переводу на…
Annotatsiya Mazkur tadqiqot “XVI asr ikkinchi yarmida Usmonli – Buxoro diplomatiyasi va unda Eron omili” mavzusiga bag‘ishlangan bo‘lib, unda Usmonli imperiyasi hamda Buxoro xonligi o‘rtasidagi diplomatik…