Mazkur maqolada dizartriya nutq buzilishining klinik-pedagogik xususiyatlari, uning kelib chiqish sabablari hamda dizartrik bolalarda umumiy va mayda motorika rivojlanishining o‘ziga xos jihatlari ilmiy-nazariy asosda yoritilgan. Dizartriya – markaziy yoki periferik nerv tizimi shikastlanishi natijasida yuzaga keladigan, nutq apparati mushaklarining innervatsiyasi buzilishi bilan tavsiflanadigan murakkab nutq nuqsonidir. Ushbu holat nafaqat tovush talaffuzi va nutq ravonligiga, balki bolaning umumiy harakat koordinatsiyasi, muvozanati, mushak tonusi hamda nozik qo‘l harakatlariga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada dizartrik bolalarda uchraydigan umumiy motorika (yirik harakatlar) va mayda motorika (barmoq va qo‘l mushaklari harakati) buzilishlarining sabablari, ularning psixofiziologik mexanizmlari hamda nutq rivojlanishi bilan uzviy bog‘liqligi tahlil qilingan. Shuningdek, motor faoliyatning yetarli darajada shakllanmaganligi bolaning kognitiv rivojlanishi, yozuv ko‘nikmalari, o‘z-o‘ziga xizmat qilish malakalari va ijtimoiy moslashuviga ta’siri ochib berilgan. Maqolada motor ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan korreksion-pedagogik ishlar tizimi, jumladan, barmoq o‘yinlari, plastilin va qum bilan ishlash, konstruktiv o‘yinlar, muvozanat va koordinatsiyani rivojlantiruvchi mashqlar, shuningdek, ergoterapiya va art-terapiya elementlarining ahamiyati asoslab berilgan. Mashg‘ulotlarni tashkil etishda tizimlilik, bosqichma-bosqichlik, individuallashtirish va muntazamlik tamoyillariga amal qilish zarurligi ta’kidlangan. Maqolada dizartrik bolalarda motorikani rivojlantirish jarayoni logoped, nevrolog, defektolog hamda ota-onalar hamkorligida olib borilishi lozimligi qayd etilib, kompleks yondashuvning samaradorligi ilmiy manbalar asosida asoslangan. Xulosa sifatida mayda va umumiy motorikani rivojlantirish nutqni korreksiya qilish jarayonining ajralmas qismi ekanligi, u bolaning psixomotor, nutqiy va ijtimoiy rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi ilmiy jihatdan dalillangan.
| Mualliflar | Ismatova , Dilso‘z |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashr sanasi | 2026-02-11 |
| Jild | 17 |
| Betlar | 167-169 |
| Til | Ingliz |
dizartriya, umumiy va mayda matorika, mator ko‘nikmani rivojlantirish, barmoq mashqlari, koordinatsiya, plastilin, qum, ergoterapiya, art terapiya.
Ushbu maqolada musiqaning o‘rta sinf o‘quvchilarini milliy ruhda tarbiyalashdagi ilmiy-nazariy asoslari tahlil qilinadi. Musiqa o‘quvchilarning estetik va ma’naviy rivojlanishida samarali vosita sifatida ta’kidlanadi…
Ushbu mаqоlаdа mаmlаkаtdа mаktаbgасhа tа’im tizimini yаnаdа tаkоmillаshtirish vа rivоjlаntirish bо‘yiсhа аmаlgа оshirilаyоtgаn islоhоtlаr, shuningdеk, yоsh аvlоdning intеllеktuаl, еstеtik, jismоniy vа mа’nаviy…
Ushbu maqolada motor alaliya tashxisi qo‘yilgan bolalarda nutqiy va nonutqiy tovushlarni shakllantirish va mustahkamlash jarayoni yoritilgan. Maqolada tovush turlari o‘rtasidagi farqlar tahlil qilinib, zamonaviy…
The rapid advancement of artificial intelligence (AI) has significantly influenced the development of language teaching resources. AI technologies provide innovative tools for creating adaptive learning materials…
Mazkur maqolada mahalla institutlarida raqamli boshqaruvni joriy etishning nazariy va amaliy asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi mahalla boshqaruvini an’anaviy hujjat aylanishiga asoslangan tizimdan…
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf sharoitida nutqni rivojlantirish jarayoniga inklyuziv yondashuvning mazmuni va amaliy imkoniyatlari yoritiladi. Tadqiqotda imkoniyati cheklangan o‘quvchilar nutqiy rivojlanishining…
Ushbu maqolada somatik frazeologik birliklar (SFB) tizimida “qo‘l” (Hand) komponentining tutgan o‘rni, uning lingvistik xususiyatlari va kognitiv modellari nemis, rus va o‘zbek tillari misolida qiyosiy tahlil…
Academic writing constructs scholarly authority through culturally specific politeness strategies. This study compares how English and Uzbek research articles employ these strategies to balance credibility with…
The integration of artificial intelligence into education has created new opportunities and challenges for inclusive foreign language teaching. In Uzbekistan, the growing emphasis on inclusive education and digital…
This article analyzes the theoretical and methodological foundations of artificial intelligence (AI)–based approaches in foreign language teaching and their impact on educational effectiveness. In the context of…