Kirish. XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Turkistonda shakllangan jadidchilik harakati milliy uyg‘onish jarayonining muhim tarkibiy qismi bo‘lib, uning markaziy yo‘nalishlaridan birini ta’lim va tarbiyani yangilash masalasi tashkil etdi. Jadid ma’rifatparvarlari jamiyat taraqqiyoti va millat istiqbolini yosh avlodning qanday bilim olishi, qanday tarbiyalanishi hamda maktabning zamon ehtiyojlariga qay darajada javob bera olishi bilan bevosita bog‘ladilar. Shu sababli jadidchilik tarixini uning pedagogik tafakkurida yuz bergan sifat o‘zgarishlaridan ajratib o‘rganish mumkin emas. Jadid pedagogik tafakkurining rivojlanishini oddiy xronologik ketma- ketlik sifatida tushunish mazkur hodisaning mohiyatini to‘liq ochib bermaydi. Xronologik yondashuv pedagogik qarashlarning qachon yuzaga kelganini ko‘rsatsa, evolyutsion yondashuv ularning mazmunida qanday sifat o‘zgarishlari sodir bo‘lganini aniqlash imkonini beradi. Shu ma’noda jadid pedagogik tafakkurining evolyutsiyasi deganda ma’rifat va savodga da’vatdan maktabni isloh qilish, ta’lim mazmunini yangilash, yangi o‘qitish usullarini joriy etish, darsliklar yaratish, ona tilida ta’lim berish va pirovardida jamiyat ehtiyojlariga javob beradigan shaxsni shakllantirishga tomon kechgan rivojlanish tushuniladi. Adib Xolid jadidlarni yer islohoti, xotin-qizlar ozodligi, milliy o‘zlikni yaratish kabi keng ko‘lamli o‘zgarishlarni nazarda tutgan “madaniy inqilob” tarafdorlari sifatida tavsiflaydi [3,20]. Bu qarash jadidlar uchun ta’limning faqat savodxonlik vositasi emas, balki jamiyatni o‘zgartirish mexanizmlaridan biri sifatida qaralganini ko‘rsatadi. Jadid pedagogik tafakkurining ushbu umumiy rivojlanish jarayonida Abdulla Avloniy merosi alohida o‘rin tutadi. Uning …
| Mualliflar | AKBAROV, ODILJON |
|---|---|
| Jurnal | Таълимда истиқболли изланишлар |
| Nashr sanasi | 2026-09-20 |
| Son | 8 |
| Betlar | 4-9 |
| Til | O‘zbek |
Jadidism, Abdulla Avloni, pedagogical thought, education, enlightenment, pedagogical reform, usul-i jadid, new-method school, educational content, textbook, native language, джадидизм, Абдулла Авлони, педагогическая мысль, образование, просвещение, педагогическая реформа, усуль-и джадид, новометодная школа, содержание образования, учебник, родной язык
Kirish. Maktabgacha yosh davri bolaning emotsional, ijtimoiy va kommunikativ rivojlanishi jadallashadigan muhim ontogenetik bosqichlardan biridir. Aynan shu davrda bola o‘z his-tuyg‘ularini anglash, ularni nomlash…
Kirish. Zamonaviy tasviriy san’at o‘qituvchisi ikki xil professional vazifani birlashtiradi: u badiiy-estetik jarayonlarni chuqur anglaydigan ijodkor mutaxassis va boshqa shaxsning estetik rivojini pedagogik jihatdan…
Kirish. Jahonda transchegaraviy transport-logistika yo‘laklarining kengayishi va xalqaro savdo oqimining geometrik progressiyada o‘sishi sharoitida o‘tkazish punktlarida xavfsizlikni ta’minlashning sifat jihatidan yangi…
Kirish. Bugungi kunda jamiyatda shaxslararo hamkorlik, o‘zaro yordam, ijtimoiy mas’uliyat va insonparvarlik munosabatlarini rivojlantirish muhim ijtimoiy-psixologik vazifalardan biri sifatida namoyon bo‘lmoqda. Ayniqsa…
Kirish. Oila shaxsning ijtimoiylashuvi, emotsional rivojlanishi, qadriyatlar tizimi va shaxslararo munosabatlar tajribasi shakllanadigan asosiy ijtimoiy muhitlardan biridir. Insonning dastlabki kommunikativ tajribasi…
Kirish. Yuqori sinf o‘quvchilarining chaqiriqqacha harbiy tayyorgarligi O‘zbekiston ta’lim tizimining asosiy yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, mamlakatning mudofaa salohiyatini oshirish, yosh avlodning jismoniy va ma’naviy…
Kirish. Bugungi globallashuv jarayonida harbiy-vatanparvarlik tarbiyasi, yoshlarning jismoniy tayyorgarligi, psixologik barqarorligi va favqulodda vaziyatlarda tezkor hamda to‘g‘ri qaror qabul qila olish qobiliyatini…
Kirish. Ta’lim jarayoni ko‘p subyektli ijtimoiy-pedagogik tizim bo‘lib, unda maqsadlar, ehtiyojlar, qadriyatlar, baholash mezonlari, muloqot uslublari va individual tajribalarning farqlanishi tabiiy ravishda…
Kirish. Badiiy diskursda emotsional ifodaning tadqiqi zamonaviy stilistika va lingvopoetikaning muhim yo‘nalishlaridan biridir. Badiiy matn muayyan axborotni uzatish bilan chegaralanmay, leksik, grammatik, stilistik va…
Kirish. Globallashuv, xalqaro savdo va turizm hajmining keskin ortishi hamda murakkab geosiyosiy vaziyat sharoitida har bir davlatning milliy xavfsizligi va iqtisodiy barqarorligini ta’minlash ustuvor vazifadir…