Jadid pedagogik tafakkurida ta’lim g‘oyalarining evolyutsiyasi va abdulla Avloniy qarashlarida uning namoyon bo‘lishi

AKBAROV, ODILJON

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Turkistonda shakllangan jadidchilik harakati milliy uyg‘onish jarayonining muhim tarkibiy qismi bo‘lib, uning markaziy yo‘nalishlaridan birini ta’lim va tarbiyani yangilash masalasi tashkil etdi. Jadid ma’rifatparvarlari jamiyat taraqqiyoti va millat istiqbolini yosh avlodning qanday bilim olishi, qanday tarbiyalanishi hamda maktabning zamon ehtiyojlariga qay darajada javob bera olishi bilan bevosita bog‘ladilar. Shu sababli jadidchilik tarixini uning pedagogik tafakkurida yuz bergan sifat o‘zgarishlaridan ajratib o‘rganish mumkin emas. Jadid pedagogik tafakkurining rivojlanishini oddiy xronologik ketma- ketlik sifatida tushunish mazkur hodisaning mohiyatini to‘liq ochib bermaydi. Xronologik yondashuv pedagogik qarashlarning qachon yuzaga kelganini ko‘rsatsa, evolyutsion yondashuv ularning mazmunida qanday sifat o‘zgarishlari sodir bo‘lganini aniqlash imkonini beradi. Shu ma’noda jadid pedagogik tafakkurining evolyutsiyasi deganda ma’rifat va savodga da’vatdan maktabni isloh qilish, ta’lim mazmunini yangilash, yangi o‘qitish usullarini joriy etish, darsliklar yaratish, ona tilida ta’lim berish va pirovardida jamiyat ehtiyojlariga javob beradigan shaxsni shakllantirishga tomon kechgan rivojlanish tushuniladi. Adib Xolid jadidlarni yer islohoti, xotin-qizlar ozodligi, milliy o‘zlikni yaratish kabi keng ko‘lamli o‘zgarishlarni nazarda tutgan “madaniy inqilob” tarafdorlari sifatida tavsiflaydi [3,20]. Bu qarash jadidlar uchun ta’limning faqat savodxonlik vositasi emas, balki jamiyatni o‘zgartirish mexanizmlaridan biri sifatida qaralganini ko‘rsatadi. Jadid pedagogik tafakkurining ushbu umumiy rivojlanish jarayonida Abdulla Avloniy merosi alohida o‘rin tutadi. Uning …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAKBAROV, ODILJON
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-09-20
Son8
Betlar4-9
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.384
Indeksga qo‘shilgan2026-09-23

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.384 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

Jadidism, Abdulla Avloni, pedagogical thought, education, enlightenment, pedagogical reform, usul-i jadid, new-method school, educational content, textbook, native language, джадидизм, Абдулла Авлони, педагогическая мысль, образование, просвещение, педагогическая реформа, усуль-и джадид, новометодная школа, содержание образования, учебник, родной язык

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APAAKBAROV, ODILJON (2026). JADID PEDAGOGIK TAFAKKURIDA TA’LIM G‘OYALARINING EVOLYUTSIYASI VA ABDULLA AVLONIY QARASHLARIDA UNING NAMOYON BO‘LISHI. Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 4-9. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.384
GOST (OAK)AKBAROV, ODILJON JADID PEDAGOGIK TAFAKKURIDA TA’LIM G‘OYALARINING EVOLYUTSIYASI VA ABDULLA AVLONIY QARASHLARIDA UNING NAMOYON BO‘LISHI // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 8. – B. 4-9. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.384.
MLAAKBAROV, ODILJON. “JADID PEDAGOGIK TAFAKKURIDA TA’LIM G‘OYALARINING EVOLYUTSIYASI VA ABDULLA AVLONIY QARASHLARIDA UNING NAMOYON BO‘LISHI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 4-9, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.384
ChicagoAKBAROV, ODILJON. “JADID PEDAGOGIK TAFAKKURIDA TA’LIM G‘OYALARINING EVOLYUTSIYASI VA ABDULLA AVLONIY QARASHLARIDA UNING NAMOYON BO‘LISHI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 4-9 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.384
HarvardAKBAROV, ODILJON (2026) ‘JADID PEDAGOGIK TAFAKKURIDA TA’LIM G‘OYALARINING EVOLYUTSIYASI VA ABDULLA AVLONIY QARASHLARIDA UNING NAMOYON BO‘LISHI’, Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 4-9. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.384
BibTeX
@article{akbarovodiljon2026,
  title = {JADID PEDAGOGIK TAFAKKURIDA TA’LIM G‘OYALARINING EVOLYUTSIYASI VA ABDULLA AVLONIY QARASHLARIDA UNING NAMOYON BO‘LISHI},
  author = {AKBAROV, ODILJON},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {8},
  pages = {4-9},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.384},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.384}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

AKBAROV, ODILJON — boshqa maqolalari

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari