MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA IJODIY TAFAKKURNING NEYROFIZIOLOGIK ASOSLARI

SAIDOVA, NIGORA

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. Ijodkorlik zamonaviy taʼlim tizimida shakllantirilishi zarur boʻlgan asosiy XXI asr kompetensiyalari qatoriga kiritiladi. Maktabgacha yosh (3–7 yosh) bola shaxsining ijodiy salohiyati poydevori qoʻyiladigan sezitiv davr boʻlib, aynan shu bosqichda tasavvur, xayol va nostandart fikrlash jadal rivojlanadi. L. S. Vigotskiy taʼkidlaganidek, bolalik xayoli kattalarnikidan sifat jihatidan farq qiladi va bevosita bilish faoliyati hamda hissiy tajriba bilan bogʻliq holda kechadi [1]. Biroq anʼanaviy pedagogikada ijodkorlik koʻpincha faqat psixologik- pedagogik hodisa sifatida talqin qilinib, uning biologik – miya darajasidagi – asoslari yetarlicha inobatga olinmaydi. Soʻnggi oʻn yilliklarda neyrovizualizatsiya usullari (fMRI, EEG, MEG) rivojlanishi ijodiy tafakkurning miyadagi tashkil etilishini bevosita oʻrganish imkonini berdi. Bu esa pedagogika, psixologiya va neyrofiziologiya kesishmasida shakllangan yangi fanlararo yoʻnalish – neyropedagogikaning nazariy bazasini kengaytirdi. Neyropedagogik yondashuv taʼlim jarayonini bola miyasi rivojlanishining tabiiy qonuniyatlariga muvofiqlashtirishni nazarda tutadi. Muammoning dolzarbligi shundaki, amaliyotdagi koʻplab “ijodiy rivojlantirish” dasturlari ilmiy asoslanmagan neyromiflarga (masalan, “chap/oʻng miya” typologiyasiga) tayanadi. Shu bois maktabgacha taʼlim amaliyotini genuine neyrofiziologik dalillar bilan taʼminlash zaruriyati tugʻiladi. Mazkur maqolaning maqsadi – maktabgacha yoshdagi bolalarda ijodiy tafakkurning neyrofiziologik asoslarini zamonaviy ilmiy maʼlumotlar asosida tizimlashtirish va shu asosda bolalar kreativligini rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlarini asoslashdan iborat. Mavzuga oid adabiyotlar tahlili. Ijodiy tafakkurni ilmiy oʻrganish J. Gilfordning intellekt strukturasi modeli bilan boshlangan boʻlib, u divergent …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSAIDOVA, NIGORA
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
Nashr sanasi2026-07-25
Son7
Betlar367-371
TilO‘zbek
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.158

Kalit so‘zlar

creative thinking, divergent thinking, neurophysiology, neuropedagogy, default mode network, cerebral cortex, synaptic pruning, neuroplasticity, preschool age, creativity, творческое мышление, дивергентное мышление, нейрофизиология, нейропедагогика, сеть пассивного режима, кора головного мозга, синаптический прунинг, нейропластичность, дошкольный возраст, креативность

Ilmiy soha

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar