Maqolada XIX asrning ikkinchi yarmi, XX asr boshlarida Qo‘qonda yashab ijod etgan iste’dodli adib, tarjimon Muhammadqul Muhammadrasul o‘g‘li Muhayyir ijodi haqida ma’lumot berilgan. Muhayyirning Alisher Navoiy an’anasini davom ettirib, qirq hadis mazmunidan iborat nazmdagi “Arba’in”i tahlil etilgan. Shuningdek, musulmon Sharq adabiyotidagi, xususan, arab, fors, usmonli turk va o‘zbek adabiyotidagi arba’inchilik an’anasi haqidagi ayrim kuzatishlari ham bayon etilgan. “Arba’in” bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan qirq raqamining xosiyati, insoniyat tarixiga doir voqea-hodisalarning Ahmad Yassaviy, Alisher Navoiy, So‘fi Olloyor ijodidagi talqini tahlil etilgan. Ayni fikrni dalillash uchun adiblarning asarlaridan iqtiboslar olingan. Mazkur voqea-hodisalarning ildizlari Qur’oni Karim va hadisi sharifga borib taqalishi asoslangan.Maqolada Muhayyirning tarjimonlik mahorati, uning tarjima uchun olingan hadis mazmunini saqlagan holda yaxshigina she’riy namunalar yaratgani ko‘rsatib berilgan. Fiqhlar asosli misollar yordamida isbotlangan. Shuningdek, Muhayyir nazmga solgan hadislar Alisher Navoiy ta’lif etgan “Arba’in” bilan ham qiyoslangan. Har ikki ijodkor yaratgan “Arba’in”larning o‘zbek adabiyotidagi o‘ziga xos o‘rni, mazmun va ma’no ko‘lami jihatidan ayrichaligi yoritilgan. Ular Alisher Navoiy “Arba’in”idagi hadislarning takrori bo‘lmay, balki mutlaqo yangi, mustaqil asar ekanligi ta’kidlangan. Tarjima uchun asos qilib olingan Shayx ibn Nuruddin Muhammad Puroniyning forsiy tilda ta’lif etilgan “Arba’in”i qiyosiy ko‘rib o‘tilgan. Adibning forsiy matndagi ma’noni turkiy tilda qay darajada ifodalagani tadqiq etilgan. Kuzatishlar asosida ilmiy asoslangan xulosalar chiqarilgan.
| Mualliflar | Dehqonov, Akromjon |
|---|---|
| Jurnal | Oltin bitiklar – Golden Scripts |
| Nashr sanasi | 2021-10-28 |
| Jild | 2 |
| Son | 2 |
| Til | Rus |
tarjima, Arba’in, hadis, an’ana, o‘ziga xoslik
Turkiy tillar qadimiy tarixga ega. U bugungi holga kelgunga qadar turli taraqqiyot bosqichlari, davrlarini bosib o‘tgan. Ana shu jarayonda ichki va tashqi omillarga ko‘ra o‘zgarishlarga uchragan. Bu holni turkiy tillar…
Maqolada mumtoz she’riyat an’analarining yangi davr o‘zbek adabiyotidagi taraqqiyoti haqida fikr yuritilgan. Unda 1920 – 1990-yillar davomida sho‘ro adabiyoti bilan yonma-yon sharq mumtoz adabiyoti an’analari izchil…
Bugungi kundа jаmiyatimiz rivоjlаnishi uchun оlib bоrilаyotgаn islоhоtlаrni аmаlgа оshirishdа o‘zbеk tilshunоsligi оldigа qo‘yilаyotgаn vаzifаlаrni bаjаrishgа to‘liq imkоniyat vа shart-sharоitlаr yarаtilib, tilimizni…
Maqolada “Navoiy” taxallusi va unga asos bo‘lgan “navo” so‘zlari oʻrtasidagi munosabat haqida so‘z yuritilgan. Taxallus ulug‘ shoir uchun nafaqat adabiy nom, shu bilan birga, beqiyos poetik iqtidorini namoyon qilish…
Qadimgi turkiy tildagi kelishik kategoriyasini o‘rganish tilshunoslikda uzoq tarixga ega. Turkiy tillarda gap qurilishida muhim o‘rin tutadigan ushbu grammatik kategoriya ko‘pchilik grammatikalarda, umumiy xarakterdagi…
Lug‘atshunoslik tilshunoslikning asosiy bo‘limlaridan biridir. Ushbu maqola XIX asar oxiri — XX asr boshlarida Salohiddinxo‘ja Toshkandiy tomonidan yaratilgan leksikografiyaga doir asar “Lug‘oti salos” haqida bo‘lib, u…
Abdurahmon Jomiyning risolalari o‘z davrida muammo janriga qiziquvchilar uchun qulay va tushunarli qo‘llanma bo‘lgan, lekin keyingi asrlarga kelib muammo janri adabiy jarayonlarda kam istifoda etila boshladi. Shu bois…
Qadimgi turkiy adabiyot uzoq o‘tmishga ega. Undagi anʼanalar, matn tuzish ko‘nikmasi ham qadim zamonlardan shakllanib kelgan. Ikki tilda asar yaratish ko‘nikmasi turkiy matnnavislik tarixida qadimdan shakllangan bo‘lib…
“Qutadg‘u bilig” turkiy yozma adabiyotning eng yirik qadimiy obidalaridandir. Ammo uning ahamiyatini faqat turkiy xalqlar manfaati yo‘lidagina belgilash bir yoqlamalik bo‘ladi. Bu xildagi asarlar butun insoniyatga…
Mazkur maqolada jahon madaniyatiga salmoqli hissa qoʻshgan movarounnahrlik buyuk alloma Mahmud Zamaxshariyning arab aruzi nazariyasiga bagʻishlangan “Al-Qistos al-mustaqim fi ilm al-aruz” asarining arab aruzshunosligi…