Mazkur maqolada jahon madaniyatiga salmoqli hissa qoʻshgan movarounnahrlik buyuk alloma Mahmud Zamaxshariyning arab aruzi nazariyasiga bagʻishlangan “Al-Qistos al-mustaqim fi ilm al-aruz” asarining arab aruzshunosligi rivojidagi o’rni va ushbu asarning dunyo fondlarida saqlanayotgan qoʻlyozma nusxalari haqida soʻz boradi. Matnshunoslik va adabiy manbashunoslik jihatidan ilk marotaba tadqiq qilanayotgan mazkur asarning Istanbuldagi Sulaymoniya kutubxonasi “Rais al-kuttab” fondida saqlanuvchi nusxasi hamda Berlin Tubinger davlat kutubxonasi fondida saqlanayotgan nusxalarining ilmiy tavsifi beriladi. Unda “Al-Qistos”ning Tubinger nusxasi bilan Rais al-kuttab nusxasi bilan qiyosiy tahlili amalga oshirilgan boʻlib, qoʻlyozmaning tarkibiy tuzilishi, aruz bahrlariga berilgan misollar hamda aruz doiralarida keltirilgan baytlardagi farqlar koʻrsatilgan. Tahlil jarayonida Rais al-kuttab nusxasi nuqsonsiz, toʻliq hamda asarning ilmiy tanqidiy matnini yaratishda tayanch nusxa sifatida foydalanish mumkin boʻlgan nusxa deb topildi. Tubinger nusxasi esa asarning barcha nusxalaridan tarkibi jihatidan farq qiluvchi oʻziga xos nusxa hisoblanib, qoʻlyozmaning uchinchi qismi matni boshqa muallifga tegishli ekani ma’lum boʻldi. Kotib ushbu qismdagi matnni aruzshunos olim Abu alJaysh al-Andalusiyning “Ar-risala al-Andalusiya” asaridan koʻchirganligi aniqlandi. Undagi aruziy bahrlarga berilgan she’riy namunalar Abu alJaysh al-Andalusiy tomonidan mahorat bilan yozilgan. Maqolada boshqa aruzga doir manbalarda uchramaydigan baytlarning vazni va tahlili berildi. Shuningdek, Tubinger nusxasidagi aruziy doiralar uchun berilgan she’riy misollar ham tahlil etilib
| Mualliflar | Xujanova, Dildora |
|---|---|
| Jurnal | Oltin bitiklar – Golden Scripts |
| Nashr sanasi | 2021-10-28 |
| Jild | 1 |
| Son | 1 |
| Til | Rus |
“Al-Qistos” qoʻlyozmalari, Tubinger nusxasi, muqaddima qismi, aruziy bahrlar, Ar-risala al-Andalusiyya
Qadimgi turkiy adabiyot uzoq o‘tmishga ega. Undagi anʼanalar, matn tuzish ko‘nikmasi ham qadim zamonlardan shakllanib kelgan. Ikki tilda asar yaratish ko‘nikmasi turkiy matnnavislik tarixida qadimdan shakllangan bo‘lib…
Ahmad Tabibiy XIX asr oxiri – XX asr boshi o‘zbek adabiyotining faol vakillaridan hisoblanadi. Tabibiy tarjimon, dostonnavis, tazkiranavis, sifatida tanilgan. U mumtoz adabiy an’analarni munosib davom ettirdi, beshta…
Lug‘atshunoslik tilshunoslikning asosiy bo‘limlaridan biridir. Ushbu maqola XIX asar oxiri — XX asr boshlarida Salohiddinxo‘ja Toshkandiy tomonidan yaratilgan leksikografiyaga doir asar “Lug‘oti salos” haqida bo‘lib, u…
Kul tigin va Bilga xoqon bitiglari qadimgi turk istoriografiyasi, yozma adabiyoti va adabiy tilining tengsiz yodgorliklaridandir. Tarixchi va adib Yo‘llug‘ tigin ularni bitishda o‘zining bor bilimi, mahoratini ishga…
Maqolada “Navoiy” taxallusi va unga asos bo‘lgan “navo” so‘zlari oʻrtasidagi munosabat haqida so‘z yuritilgan. Taxallus ulug‘ shoir uchun nafaqat adabiy nom, shu bilan birga, beqiyos poetik iqtidorini namoyon qilish…
Mazkur maqolada ontologik poetika tadqiqi va uning sinergetik asoslari bayon etilgan. Sinergetikaning nazariy-metodologik izlanishlari natijalari filologik muammolari yechimida universal yondashuvlarga asoslanuvchi matn…
Maqolada mumtoz she’riyat an’analarining yangi davr o‘zbek adabiyotidagi taraqqiyoti haqida fikr yuritilgan. Unda 1920 – 1990-yillar davomida sho‘ro adabiyoti bilan yonma-yon sharq mumtoz adabiyoti an’analari izchil…
Alisher Navoiy XV asr adabiy muhiti vakili sifatida oʻziga qadar yaratilgan eng sara adabiy durdonalar, badiiy ijodga doir tajriba va an’analarni puxta oʻzlashtirdi, natijada ularni rivojlantirdi. Eng muhimi shoirda…
Maqolada XIX asrning ikkinchi yarmi, XX asr boshlarida Qo‘qonda yashab ijod etgan iste’dodli adib, tarjimon Muhammadqul Muhammadrasul o‘g‘li Muhayyir ijodi haqida ma’lumot berilgan. Muhayyirning Alisher Navoiy…
Mazkur maqola Sharq mumtoz adabiyotida g‘azal janrining o‘rni, tarixiy taraqqiyoti, turlari haqida qisqa ma’lumot berish bilan boshlanadi. G‘azal janri tarixida muhim o‘ringa ega bo‘lgan Uvaysiyning bu boradagi o‘ziga…