Alisher Navoiy XV asr adabiy muhiti vakili sifatida oʻziga qadar yaratilgan eng sara adabiy durdonalar, badiiy ijodga doir tajriba va an’analarni puxta oʻzlashtirdi, natijada ularni rivojlantirdi. Eng muhimi shoirda badiiy ijod uchun tugʻma iste’dod mavjud edi. Qolaversa, tarixiy davr Xuroson va Movarounnahrda turkiy tilni himoya qiluvchi buyuk ijodkorning maydonga chiqishini taqozo etardi. Mazkur omillar birlashib insoniyat ma’naviy dunyosiga beqiyos hissa qoʻshgan Alisher Navoiydek ulugʻ shoirning badiiy ijod sahniga kelishiga zamin hozirladi. Navoiy xamsanavislik borasida salaflari tajribasini yaxshi oʻrgangan. Buni “Saddi Iskandariy” dostoni misolida ham koʻrish mumkin. Navoiy Nizomiy, Xusrav va Jomiy kabi oʻz “Xamsa”siga Iskandar mavzusidagi maxsus masnaviy kiritgan. Unda Iskandarning, avvalo, podshoh sifatidagi ishlari, soʻngra donishmandlik fazilatlari tasvirlanadi. Navoiy Iskandarni ilmparvar shaxs deb tasavvur qilgan, shu bois dostonda uning bir guruh donishmandlar bilan olib borgan ilmiy izlanishlari, tilsimlari xususida ancha batafsil ma’lumot beradi. Ana shu ilmiy kashfiyotlardan biri — Oinayi Iskandariy boʻlib, bu obraz faqat “Saddi Iskandariy”da emas, Navoiyning butun ijodida keng tasvirlangan va muhim ahamiyat kasb etgan. Mazkur maqolada Oinayi Iskandariyning paydo boʻlish tarixi, Nizomiy va Xusravning unga munosabati, Navoiy qarashlarining salaflari fikri bilan qiyosi hamda Navoiyning yangi talqinlari toʻgʻrisida soʻz boradi.
| Mualliflar | Ismoilov, Ilyos |
|---|---|
| Jurnal | Oltin bitiklar – Golden Scripts |
| Nashriyot | Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети |
| ISSN | 2181-9238 |
| Nashr sanasi | 2021-10-28 |
| Jild | 4 |
| Son | 4 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
Iskandar oynasi, tilsim, Navoiy, Nizomiy, Xusrav
| APA | Ismoilov, Ilyos (2021). Iskandar oynasi: DOI 10.52773/tsuull.gold.2019.4/XGFN3626. Oltin bitiklar – Golden Scripts, 4(4). https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/27 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Ismoilov, Ilyos Iskandar oynasi: DOI 10.52773/tsuull.gold.2019.4/XGFN3626 // Oltin bitiklar – Golden Scripts. – 2021. – T. 4, № 4. |
| MLA | Ismoilov, Ilyos. “Iskandar oynasi: DOI 10.52773/tsuull.gold.2019.4/XGFN3626.” Oltin bitiklar – Golden Scripts, 4(4), 2021. https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/27 |
| Chicago | Ismoilov, Ilyos. “Iskandar oynasi: DOI 10.52773/tsuull.gold.2019.4/XGFN3626.” Oltin bitiklar – Golden Scripts, 4(4) (2021). https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/27 |
| Harvard | Ismoilov, Ilyos (2021) ‘Iskandar oynasi: DOI 10.52773/tsuull.gold.2019.4/XGFN3626’, Oltin bitiklar – Golden Scripts, 4(4). https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/27 |
| BibTeX | @article{ismoilovilyos2021,
title = {Iskandar oynasi: DOI 10.52773/tsuull.gold.2019.4/XGFN3626},
author = {Ismoilov, Ilyos},
journal = {Oltin bitiklar – Golden Scripts},
year = {2021},
volume = {4},
number = {4},
url = {https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/27}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Barcha sohalarda bo‘lgani kabi adabiyotning ham rivojiga tarixiy vaziyat va ijtimoiy–siyosiy muhit jiddiy ta’sir o‘tkazishi haqiqat. Istalgan bir millat adabiyoti tarixiga nazar tashlasak, turli davrlarda turli tarixiy…
Turkiy tillar boy va qadim tarixga ega. Boshqa tillar kabi ular ham asrlar davomida rivojlandi, boyib bordi. Mazkur maqolada turkiy tillar tarixi, xususan, turkiy tillar taraqqiyotida muhim hodisa sanalgan Urxun…
Maqolada “Qutadg‘u bilig”ning turkiy va jahon xalqlari madaniyati tarixida tutgan o‘rni, til taraqqiyotini o‘rganishdagi ahamiyati haqida so‘z boradi. YUNESKO tomonidan “Qutadg‘u bilig”ning 950 yilligi munosabati bilan…
Maqolaning avvalida sharh ilmining vujudga kelish sabablari va bu ilmning rivojlanish bosqichlarini aniqlashda asos vazifasini o‘tagan ilmiy mezon taqdim etilgan. Bunda ijtimoiy-gumanitar, tabiiy, aniq yoki boshqa har…
Mazkur maqola Sharq mumtoz adabiyotida g‘azal janrining o‘rni, tarixiy taraqqiyoti, turlari haqida qisqa ma’lumot berish bilan boshlanadi. G‘azal janri tarixida muhim o‘ringa ega bo‘lgan Uvaysiyning bu boradagi o‘ziga…
Mazkur maqolada ontologik poetika tadqiqi va uning sinergetik asoslari bayon etilgan. Sinergetikaning nazariy-metodologik izlanishlari natijalari filologik muammolari yechimida universal yondashuvlarga asoslanuvchi matn…
Kul tigin va Bilga xoqon bitiglari qadimgi turk istoriografiyasi, yozma adabiyoti va adabiy tilining tengsiz yodgorliklaridandir. Tarixchi va adib Yo‘llug‘ tigin ularni bitishda o‘zining bor bilimi, mahoratini ishga…
Ahmad Tabibiy XIX asr oxiri – XX asr boshi o‘zbek adabiyotining faol vakillaridan hisoblanadi. Tabibiy tarjimon, dostonnavis, tazkiranavis, sifatida tanilgan. U mumtoz adabiy an’analarni munosib davom ettirdi, beshta…
Mazkur maqolada jahon madaniyatiga salmoqli hissa qoʻshgan movarounnahrlik buyuk alloma Mahmud Zamaxshariyning arab aruzi nazariyasiga bagʻishlangan “Al-Qistos al-mustaqim fi ilm al-aruz” asarining arab aruzshunosligi…
Qadimgi turkiy adabiyot uzoq o‘tmishga ega. Undagi anʼanalar, matn tuzish ko‘nikmasi ham qadim zamonlardan shakllanib kelgan. Ikki tilda asar yaratish ko‘nikmasi turkiy matnnavislik tarixida qadimdan shakllangan bo‘lib…
Oltin bitiklar – Golden Scripts — barcha maqolalar · 2021-yil arxivi
Mazkur maqolada mintaqada chakana savdo sohasining rivojlanish istiqbollari tahlil qilingan bo‘lib, mavjudiqtisodiy va infratuzilmaviy imkoniyatlardan samarali foydalanish yo‘llari ko‘rib chiqiladi. Chakana savdoning…
Islom ta’limoti Iskandar mavzusining keyingi taraqqiyoti, Sharqdagi rivojiga jiddiy ta’sir ko‘rsatdi. Bu ulkan ta’sir uch muhim asos – Qur’on, hadis va tafsirlarga tayanadi. Iskandar mavzusida asar yozish an’anasi…
Alisher Navoiy o‘zbek adabiyotini juda ko‘plab yangiliklar, tajribalar bilan boyitdi. Jumladan, ulug‘ shoir debochanavislik an’anasini obrazlar sistemasi, kompozitsiya, uslub, badiiyat va mazmun jihatdan yuksak darajaga…
The study of transition of motifs and plots in literary criticism, that is, the study of the transportation of plots, has taken a serious turn since the 19th century. The theory of transportation of plots, outlined by…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…