Alisher Navoiy XV asr adabiy muhiti vakili sifatida oʻziga qadar yaratilgan eng sara adabiy durdonalar, badiiy ijodga doir tajriba va an’analarni puxta oʻzlashtirdi, natijada ularni rivojlantirdi. Eng muhimi shoirda badiiy ijod uchun tugʻma iste’dod mavjud edi. Qolaversa, tarixiy davr Xuroson va Movarounnahrda turkiy tilni himoya qiluvchi buyuk ijodkorning maydonga chiqishini taqozo etardi. Mazkur omillar birlashib insoniyat ma’naviy dunyosiga beqiyos hissa qoʻshgan Alisher Navoiydek ulugʻ shoirning badiiy ijod sahniga kelishiga zamin hozirladi. Navoiy xamsanavislik borasida salaflari tajribasini yaxshi oʻrgangan. Buni “Saddi Iskandariy” dostoni misolida ham koʻrish mumkin. Navoiy Nizomiy, Xusrav va Jomiy kabi oʻz “Xamsa”siga Iskandar mavzusidagi maxsus masnaviy kiritgan. Unda Iskandarning, avvalo, podshoh sifatidagi ishlari, soʻngra donishmandlik fazilatlari tasvirlanadi. Navoiy Iskandarni ilmparvar shaxs deb tasavvur qilgan, shu bois dostonda uning bir guruh donishmandlar bilan olib borgan ilmiy izlanishlari, tilsimlari xususida ancha batafsil ma’lumot beradi. Ana shu ilmiy kashfiyotlardan biri — Oinayi Iskandariy boʻlib, bu obraz faqat “Saddi Iskandariy”da emas, Navoiyning butun ijodida keng tasvirlangan va muhim ahamiyat kasb etgan. Mazkur maqolada Oinayi Iskandariyning paydo boʻlish tarixi, Nizomiy va Xusravning unga munosabati, Navoiy qarashlarining salaflari fikri bilan qiyosi hamda Navoiyning yangi talqinlari toʻgʻrisida soʻz boradi.
| Mualliflar | Ismoilov, Ilyos |
|---|---|
| Jurnal | Oltin bitiklar – Golden Scripts |
| Nashr sanasi | 2021-10-28 |
| Jild | 4 |
| Son | 4 |
| Til | Rus |
Iskandar oynasi, tilsim, Navoiy, Nizomiy, Xusrav
Mazkur maqolada ontologik poetika tadqiqi va uning sinergetik asoslari bayon etilgan. Sinergetikaning nazariy-metodologik izlanishlari natijalari filologik muammolari yechimida universal yondashuvlarga asoslanuvchi matn…
Mazkur maqola Sharq mumtoz adabiyotida g‘azal janrining o‘rni, tarixiy taraqqiyoti, turlari haqida qisqa ma’lumot berish bilan boshlanadi. G‘azal janri tarixida muhim o‘ringa ega bo‘lgan Uvaysiyning bu boradagi o‘ziga…
Kul tigin va Bilga xoqon bitiglari qadimgi turk istoriografiyasi, yozma adabiyoti va adabiy tilining tengsiz yodgorliklaridandir. Tarixchi va adib Yo‘llug‘ tigin ularni bitishda o‘zining bor bilimi, mahoratini ishga…
Maqolaning avvalida sharh ilmining vujudga kelish sabablari va bu ilmning rivojlanish bosqichlarini aniqlashda asos vazifasini o‘tagan ilmiy mezon taqdim etilgan. Bunda ijtimoiy-gumanitar, tabiiy, aniq yoki boshqa har…
Ahmad Tabibiy XIX asr oxiri – XX asr boshi o‘zbek adabiyotining faol vakillaridan hisoblanadi. Tabibiy tarjimon, dostonnavis, tazkiranavis, sifatida tanilgan. U mumtoz adabiy an’analarni munosib davom ettirdi, beshta…
Maqolada “Qutadg‘u bilig”ning turkiy va jahon xalqlari madaniyati tarixida tutgan o‘rni, til taraqqiyotini o‘rganishdagi ahamiyati haqida so‘z boradi. YUNESKO tomonidan “Qutadg‘u bilig”ning 950 yilligi munosabati bilan…
Mazkur maqolada jahon madaniyatiga salmoqli hissa qoʻshgan movarounnahrlik buyuk alloma Mahmud Zamaxshariyning arab aruzi nazariyasiga bagʻishlangan “Al-Qistos al-mustaqim fi ilm al-aruz” asarining arab aruzshunosligi…
Turkiy tillar boy va qadim tarixga ega. Boshqa tillar kabi ular ham asrlar davomida rivojlandi, boyib bordi. Mazkur maqolada turkiy tillar tarixi, xususan, turkiy tillar taraqqiyotida muhim hodisa sanalgan Urxun…
Qadimgi turkiy adabiyot uzoq o‘tmishga ega. Undagi anʼanalar, matn tuzish ko‘nikmasi ham qadim zamonlardan shakllanib kelgan. Ikki tilda asar yaratish ko‘nikmasi turkiy matnnavislik tarixida qadimdan shakllangan bo‘lib…
Barcha sohalarda bo‘lgani kabi adabiyotning ham rivojiga tarixiy vaziyat va ijtimoiy–siyosiy muhit jiddiy ta’sir o‘tkazishi haqiqat. Istalgan bir millat adabiyoti tarixiga nazar tashlasak, turli davrlarda turli tarixiy…