Mazkur maqolada ontologik poetika tadqiqi va uning sinergetik asoslari bayon etilgan. Sinergetikaning nazariy-metodologik izlanishlari natijalari filologik muammolari yechimida universal yondashuvlarga asoslanuvchi matn ontologik poetika talqini modellarini yaratishda muhim ahamiyat kasb etadi. Semiosinergetik tizim modellari ostidagi yangi paradigma istiqbolda badiiy matn (tizimi)ning immanent muammolari talqinida metodologik tayanch bo‘lib xizmat qiladi. Sinergetik paradigmalar ontologik poetikaning fundamental asosi sifatida filologik tadqiqotlarning amaliy ahamiyatini oshiradi. Ontologik poetika olamning yaxlit ilmiy-falsafiy manzarasini anglash orqali borliq asosini tashkil qilgan olam va odam munosabatlarining chuqur qatlamlariga nazar tashlaydi. Bunday yondashuv badiiy matn, uning muallifi dunyoqarashi o‘z aksini topgan matnosti botiniy ma’nolarini yuzaga chiqarishda samarali, obyektiv natija beradi. Asarning avval yuzaga chiqmagan mohiyatiga daxldor belgilarini topish va umuman badiiy matn tahlili va talqini yuzasidan tasavvurni, nazmning murakkab tizimini o‘rganish rakursini o‘zgartirish sinergetik yondashuv vositasida real ahamiyat kasb etadi. Sinergetik matn — bu bir qancha tub, bevosita kuzatilmagan, botiniy, transsendent ma’nolardan iborat bo‘lib, ular leksemalarning lug‘aviy ma’nolaridan aniqlanmaydi hamda matnostining notekis munosabatlari va jarayonlari majmuini namoyon etadi. kka aylanadi, insonda o‘ziga xoslikni yaratadi, hayotga nisbatan yo‘nalishini belgilaydi.
| Mualliflar | Toshniyozova, Rano |
|---|---|
| Jurnal | Oltin bitiklar – Golden Scripts |
| Nashr sanasi | 2021-10-28 |
| Jild | 4 |
| Son | 4 |
| Til | Rus |
ontologik poetika, asl ma’no, tartib parametrlari, talqin modellari, metametafora
Kul tigin va Bilga xoqon bitiglari qadimgi turk istoriografiyasi, yozma adabiyoti va adabiy tilining tengsiz yodgorliklaridandir. Tarixchi va adib Yo‘llug‘ tigin ularni bitishda o‘zining bor bilimi, mahoratini ishga…
Alisher Navoiy XV asr adabiy muhiti vakili sifatida oʻziga qadar yaratilgan eng sara adabiy durdonalar, badiiy ijodga doir tajriba va an’analarni puxta oʻzlashtirdi, natijada ularni rivojlantirdi. Eng muhimi shoirda…
Ahmad Tabibiy XIX asr oxiri – XX asr boshi o‘zbek adabiyotining faol vakillaridan hisoblanadi. Tabibiy tarjimon, dostonnavis, tazkiranavis, sifatida tanilgan. U mumtoz adabiy an’analarni munosib davom ettirdi, beshta…
Mazkur maqola Sharq mumtoz adabiyotida g‘azal janrining o‘rni, tarixiy taraqqiyoti, turlari haqida qisqa ma’lumot berish bilan boshlanadi. G‘azal janri tarixida muhim o‘ringa ega bo‘lgan Uvaysiyning bu boradagi o‘ziga…
Mazkur maqolada jahon madaniyatiga salmoqli hissa qoʻshgan movarounnahrlik buyuk alloma Mahmud Zamaxshariyning arab aruzi nazariyasiga bagʻishlangan “Al-Qistos al-mustaqim fi ilm al-aruz” asarining arab aruzshunosligi…
Maqolaning avvalida sharh ilmining vujudga kelish sabablari va bu ilmning rivojlanish bosqichlarini aniqlashda asos vazifasini o‘tagan ilmiy mezon taqdim etilgan. Bunda ijtimoiy-gumanitar, tabiiy, aniq yoki boshqa har…
Qadimgi turkiy adabiyot uzoq o‘tmishga ega. Undagi anʼanalar, matn tuzish ko‘nikmasi ham qadim zamonlardan shakllanib kelgan. Ikki tilda asar yaratish ko‘nikmasi turkiy matnnavislik tarixida qadimdan shakllangan bo‘lib…
Maqolada “Qutadg‘u bilig”ning turkiy va jahon xalqlari madaniyati tarixida tutgan o‘rni, til taraqqiyotini o‘rganishdagi ahamiyati haqida so‘z boradi. YUNESKO tomonidan “Qutadg‘u bilig”ning 950 yilligi munosabati bilan…
Lug‘atshunoslik tilshunoslikning asosiy bo‘limlaridan biridir. Ushbu maqola XIX asar oxiri — XX asr boshlarida Salohiddinxo‘ja Toshkandiy tomonidan yaratilgan leksikografiyaga doir asar “Lug‘oti salos” haqida bo‘lib, u…
Turkiy tillar boy va qadim tarixga ega. Boshqa tillar kabi ular ham asrlar davomida rivojlandi, boyib bordi. Mazkur maqolada turkiy tillar tarixi, xususan, turkiy tillar taraqqiyotida muhim hodisa sanalgan Urxun…