Turkiy tillar boy va qadim tarixga ega. Boshqa tillar kabi ular ham asrlar davomida rivojlandi, boyib bordi. Mazkur maqolada turkiy tillar tarixi, xususan, turkiy tillar taraqqiyotida muhim hodisa sanalgan Urxun alifbosi xususida so’z boradi. Muallif masalaning bir necha dolzarb va bahsli jihatlariga e’tibor qaratib, ularga o’z munosabatini bildiradi. Runik alifbodagi belgilar miqdori va bu belgilarning asosi, runik alifboning yaratilish bosqichlari, unli va undoshlar ifodasi, ayrim undoshlarning ikki xil runa bilan ifodalanishi, ikki harfni ifodalovchi harflar (ligaturalar) va diftonglar kabi masalalar shular jumlasidandir.Muallif fikricha, Urxun alifbosi fors mixxatlaridan namuna olib tuzilgan, shu bois ushbu alifbo bir qancha murakkabliklarga ega. Ammo alifbo va undagi murakkabliklar birdaniga yuzaga kelgan emas. Urxun alifbosi oxirgi holga kelguncha yetti bosqichni bosib o’tgan va vaqt o’tgan sari takomillashib borgan. Shuningdek, maqolada Urxun harflarining qadimgi turkiy tillardagi unlilarga xos uzun-qisqalikni ifodalay olmasligi alifboning kamchiligi sifatida ko’rsatiladi. Maqola so’ngida S. E. Malov, G’. Abdurahmonov va A. Rustamov, A. M. Shcherbak, E. Umarovlar tomonidan tuzilgan (o’qilgan) Urxun alifbolari taqqoslash uchun berilgan.
| Mualliflar | Umarov, Ergash |
|---|---|
| Jurnal | Oltin bitiklar – Golden Scripts |
| Nashr sanasi | 2021-10-28 |
| Jild | 4 |
| Son | 4 |
| Til | Rus |
ideogramma, turkiy til, Urxun alifbosi, yozuv, turk xoqonligi, tovush
Maqolada “Qutadg‘u bilig”ning turkiy va jahon xalqlari madaniyati tarixida tutgan o‘rni, til taraqqiyotini o‘rganishdagi ahamiyati haqida so‘z boradi. YUNESKO tomonidan “Qutadg‘u bilig”ning 950 yilligi munosabati bilan…
Barcha sohalarda bo‘lgani kabi adabiyotning ham rivojiga tarixiy vaziyat va ijtimoiy–siyosiy muhit jiddiy ta’sir o‘tkazishi haqiqat. Istalgan bir millat adabiyoti tarixiga nazar tashlasak, turli davrlarda turli tarixiy…
Maqolaning avvalida sharh ilmining vujudga kelish sabablari va bu ilmning rivojlanish bosqichlarini aniqlashda asos vazifasini o‘tagan ilmiy mezon taqdim etilgan. Bunda ijtimoiy-gumanitar, tabiiy, aniq yoki boshqa har…
Ushbu maqolada o‘zbek shevashunosligi sohasida olib borilgan tadqiqot ishlari, erishilgan ilmiy yutuqlar, sheva leksikasiga oid chop etilgan lug‘atlar qayd etildi. O‘zbek xalq shevalari bo‘yicha o‘z vaqtida muayyan…
Mazkur maqola Sharq mumtoz adabiyotida g‘azal janrining o‘rni, tarixiy taraqqiyoti, turlari haqida qisqa ma’lumot berish bilan boshlanadi. G‘azal janri tarixida muhim o‘ringa ega bo‘lgan Uvaysiyning bu boradagi o‘ziga…
Bugungi kunda turkiy tillar oʻgʻuz, qarluq va qipchoq kabi 3 ta yirik va oz sonli xalach, Janubiy Sibir, chuvash va yoqut (saxa) lahjalariga boʻlinadi. Ushbu lahjalarning deyarli barchasi yoki koʻpchiligi qadimgi turk…
Alisher Navoiy XV asr adabiy muhiti vakili sifatida oʻziga qadar yaratilgan eng sara adabiy durdonalar, badiiy ijodga doir tajriba va an’analarni puxta oʻzlashtirdi, natijada ularni rivojlantirdi. Eng muhimi shoirda…
Ushbu maqolada Alisher Navoiyning “Mezon ul-avzon” asari uchun asos sifati xizmat qilgan nazariy manbalar qiyosiylab o‘rganilgan tahlil qilingan. Alisher Navoiyning ushbu asari mumtoz adabiyotning asosiy she’riy tizimi…
Mazkur maqolada ontologik poetika tadqiqi va uning sinergetik asoslari bayon etilgan. Sinergetikaning nazariy-metodologik izlanishlari natijalari filologik muammolari yechimida universal yondashuvlarga asoslanuvchi matn…
Maqolada XIX asrning oxiri — XX asr boshlarida yashab ijod etgan zullisonayn shoir — Muhammad Hasan Mutrib va uning lirik merosi manbalari haqida fikr yuritilgan. Shuningdek, shoirning bizgacha yetib kelgan merosi…