Bugungi kunda turkiy tillar oʻgʻuz, qarluq va qipchoq kabi 3 ta yirik va oz sonli xalach, Janubiy Sibir, chuvash va yoqut (saxa) lahjalariga boʻlinadi. Ushbu lahjalarning deyarli barchasi yoki koʻpchiligi qadimgi turk tili – “Oʻrxun-Enasoy bitiktoshlari tili”ning, ya’ni koʻpchilik tilshunoslar ta’biri bilan aytganda “Umumturkiy til”ning toʻgʻridan-toʻgʻri izdoshlari boʻlsa, ayrimlari esa bu tillardan butunlay ajralib turadi. Ayniqsa, bu bugungi chuvash va oʻrta asrlardagi Volga bulgʻorlari tilida koʻproq koʻzga tashlanib, ular uchun tilshunoslikda koʻpincha “proto-turk tilining izdoshlari” yoki “xun tilining bir tarmogʻi” kabi atamalar qoʻllaniladi. Ushbu maqolada “proto-turk” yoki “xun tili” atamalari negizida aynan qanday tushunchalar yotadi”, “oltoyshunoslar va turkologlar qanday dalillarga tayanib bunday toʻxtamlarga kelishgan” kabi savollarga javob berishga urinib koʻramiz.
| Mualliflar | Boboyorov, G'aybulla |
|---|---|
| Jurnal | Oltin bitiklar – Golden Scripts |
| Nashriyot | Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети |
| ISSN | 2181-9238 |
| Nashr sanasi | 2021-10-28 |
| Jild | 3 |
| Son | 3 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
Oʻrxun-Enasoy bitiktoshlari, Qadimgi turkiy til, umumturkiy til, xun
| APA | Boboyorov, G'aybulla (2021). Turkiy tilning proto-turk davri: xun va oʻgʻur-bulgʻor tarmoqlari: DOI 10.52773/tsuull.gold.2019.3/DGZT3518. Oltin bitiklar – Golden Scripts, 3(3). https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/20 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Boboyorov, G'aybulla Turkiy tilning proto-turk davri: xun va oʻgʻur-bulgʻor tarmoqlari: DOI 10.52773/tsuull.gold.2019.3/DGZT3518 // Oltin bitiklar – Golden Scripts. – 2021. – T. 3, № 3. |
| MLA | Boboyorov, G'aybulla. “Turkiy tilning proto-turk davri: xun va oʻgʻur-bulgʻor tarmoqlari: DOI 10.52773/tsuull.gold.2019.3/DGZT3518.” Oltin bitiklar – Golden Scripts, 3(3), 2021. https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/20 |
| Chicago | Boboyorov, G'aybulla. “Turkiy tilning proto-turk davri: xun va oʻgʻur-bulgʻor tarmoqlari: DOI 10.52773/tsuull.gold.2019.3/DGZT3518.” Oltin bitiklar – Golden Scripts, 3(3) (2021). https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/20 |
| Harvard | Boboyorov, G'aybulla (2021) ‘Turkiy tilning proto-turk davri: xun va oʻgʻur-bulgʻor tarmoqlari: DOI 10.52773/tsuull.gold.2019.3/DGZT3518’, Oltin bitiklar – Golden Scripts, 3(3). https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/20 |
| BibTeX | @article{boboyorovgaybulla2021,
title = {Turkiy tilning proto-turk davri: xun va oʻgʻur-bulgʻor tarmoqlari: DOI 10.52773/tsuull.gold.2019.3/DGZT3518},
author = {Boboyorov, G'aybulla},
journal = {Oltin bitiklar – Golden Scripts},
year = {2021},
volume = {3},
number = {3},
url = {https://goldenscripts.navoiy-uni.uz/index.php/goldenscripts/article/view/20}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
The great ruler of the XVIII-XIX century of Kokand Amir Umarkhon is famous for his unique and rich literary work, written in Uzbek and Farsi. He wrote under the pen name Amiriy, and greatly contributed to the…
Turkic folk tales have a long tradition in Uzbek literary heritage. Glorified heroes with super powers and brave characters with extraordinary abilities were in the center of the ancient eposes. Among the Turkic and…
Maqola o‘zbek mumtoz adabiyotining atoqli namoyandasi Muhammad Rizo Ogahiyning “Zubdatu-t-tavorix” asari tadqiqiga bag‘ishlangan. “Zubdatut-tavorix”ning Rossiya FA Sharqshunoslik instituti Sankt-Peterburg bo‘limida…
Maqolada XIX asrning oxiri — XX asr boshlarida yashab ijod etgan zullisonayn shoir — Muhammad Hasan Mutrib va uning lirik merosi manbalari haqida fikr yuritilgan. Shuningdek, shoirning bizgacha yetib kelgan merosi…
Ushbu maqolada Alisher Navoiyning “Mezon ul-avzon” asari uchun asos sifati xizmat qilgan nazariy manbalar qiyosiylab o‘rganilgan tahlil qilingan. Alisher Navoiyning ushbu asari mumtoz adabiyotning asosiy she’riy tizimi…
Ushbu maqolada o‘zbek shevashunosligi sohasida olib borilgan tadqiqot ishlari, erishilgan ilmiy yutuqlar, sheva leksikasiga oid chop etilgan lug‘atlar qayd etildi. O‘zbek xalq shevalari bo‘yicha o‘z vaqtida muayyan…
Barcha sohalarda bo‘lgani kabi adabiyotning ham rivojiga tarixiy vaziyat va ijtimoiy–siyosiy muhit jiddiy ta’sir o‘tkazishi haqiqat. Istalgan bir millat adabiyoti tarixiga nazar tashlasak, turli davrlarda turli tarixiy…
Turkiy tillar boy va qadim tarixga ega. Boshqa tillar kabi ular ham asrlar davomida rivojlandi, boyib bordi. Mazkur maqolada turkiy tillar tarixi, xususan, turkiy tillar taraqqiyotida muhim hodisa sanalgan Urxun…
Maqolada “Qutadg‘u bilig”ning turkiy va jahon xalqlari madaniyati tarixida tutgan o‘rni, til taraqqiyotini o‘rganishdagi ahamiyati haqida so‘z boradi. YUNESKO tomonidan “Qutadg‘u bilig”ning 950 yilligi munosabati bilan…
Maqolaning avvalida sharh ilmining vujudga kelish sabablari va bu ilmning rivojlanish bosqichlarini aniqlashda asos vazifasini o‘tagan ilmiy mezon taqdim etilgan. Bunda ijtimoiy-gumanitar, tabiiy, aniq yoki boshqa har…
Oltin bitiklar – Golden Scripts — barcha maqolalar · 2021-yil arxivi
Coins depicting rulers discovered in the Tashkent oasis, known in the pre-Islamic period as Chach, confirm that they were minted under the Western Türkic Qaghanate. In particular, these coins bear Sogdian inscriptions…
Xalach eli turkiy el-uluslar orasida o‘ziga xos tili va turli voqeliklarga boy o‘tmishi bilan ajralib turadi. Bugungi kunda Eronning markaziy qismidagi viloytalrda yashab, turmush yo‘sinida ko‘chmanchilik yetakchilik…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…