Cognitive and linguocultural aspects of metaphor translation from english into uzbek

Sodiqova, Nargiza Baxodir qizi

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqola ingliz tilidan o‘zbek tiliga metafora tarjimasining kognitiv va lingvomadaniy xususiyatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda metafora nafaqat stilistik va badiiy ifoda vositasi, balki konseptual tafakkur, milliy dunyoqarash hamda madaniy xilma-xillikning ifodasi sifatida talqin etiladi. Tadqiqot metafora tarjimasining nazariy asoslarini kognitiv lingvistika va lingvomadaniyatshunoslik doirasida tahlil qilib, tarjima jarayonida til, madaniyat va inson tafakkuri o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni yoritadi. Ayniqsa, badiiy diskursdagi metaforik birliklarni tarjima qilishda semantik, pragmatik va estetik ekvivalentlikni saqlash masalalariga alohida e’tibor qaratiladi. Maqolada metaforik ma’nolarning shakllanishida madaniy kontekst va konseptual tizimlarning o‘rni ham ko‘rsatib beriladi. Metafora tarjimasida qo‘llaniladigan asosiy strategiyalar, jumladan so‘zma-so‘z tarjima, ekvivalentlik, demetaforizatsiya va madaniy moslashtirish usullari tahlil qilinadi. Tadqiqotda metafora tarjimasining o‘ziga xos jihatlarini aniqlash hamda til va madaniyat o‘rtasidagi farqlarning tarjima natijalariga ta’sirini ochib berish maqsadida qiyosiy chog‘ishtiruv metodidan foydalanilgan. Tadqiqot natijalari metaforalarni muvaffaqiyatli tarjima qilish nafaqat lingvistik kompetensiyani, balki kognitiv modellar va milliy-madaniy qadriyatlarni chuqur anglashni ham talab qilishini ko‘rsatadi. Mazkur tadqiqot metafora tarjimasini o‘rganishda fanlararo yondashuvlarning ahamiyatini yoritish orqali zamonaviy tarjimashunoslik rivojiga hissa qo‘shadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSodiqova, Nargiza Baxodir qizi
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-07-14
Jild8
Son05
Betlar497-508
TilIngliz
Ilmiy sohaPsixologiya
DOI10.70728/b.series.fil.v08.i05.068
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i05.068 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

metafora tarjimasi, kognitiv lingvistika, lingvomadaniyat, badiiy diskurs, tarjima strategiyalari, konseptual metafora, tarjimada ekvivalentlik, formal ekvivalentlik, dinamik ekvivalentlik.

Ilmiy soha

Psixologiya

Iqtibos keltirish

APASodiqova, Nargiza Baxodir qizi (2026). COGNITIVE AND LINGUOCULTURAL ASPECTS OF METAPHOR TRANSLATION FROM ENGLISH INTO UZBEK. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(05), 497-508. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.068
GOST (OAK)Sodiqova, Nargiza Baxodir qizi COGNITIVE AND LINGUOCULTURAL ASPECTS OF METAPHOR TRANSLATION FROM ENGLISH INTO UZBEK // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 05. – P. 497-508. – DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i05.068.
MLASodiqova, Nargiza Baxodir qizi. “COGNITIVE AND LINGUOCULTURAL ASPECTS OF METAPHOR TRANSLATION FROM ENGLISH INTO UZBEK.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(05), 497-508, 2026. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.068
ChicagoSodiqova, Nargiza Baxodir qizi. “COGNITIVE AND LINGUOCULTURAL ASPECTS OF METAPHOR TRANSLATION FROM ENGLISH INTO UZBEK.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(05), 497-508 (2026). https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.068
HarvardSodiqova, Nargiza Baxodir qizi (2026) ‘COGNITIVE AND LINGUOCULTURAL ASPECTS OF METAPHOR TRANSLATION FROM ENGLISH INTO UZBEK’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(05), 497-508. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.068
BibTeX
@article{sodiqovanargizabaxodirqizi2026,
  title = {COGNITIVE AND LINGUOCULTURAL ASPECTS OF METAPHOR TRANSLATION FROM ENGLISH INTO UZBEK},
  author = {Sodiqova, Nargiza Baxodir qizi},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {05},
  pages = {497-508},
  doi = {10.70728/b.series.fil.v08.i05.068},
  url = {https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.068}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Psixologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Psixologiya sohasidagi OAK jurnallari