Binolar va inshootlarni barpo etishda aqilli qurilish texnologiyalarining integratsiyalashgan modeli: bim, IoT va raqamli egizak asosidagi yondashuv

Solijonov, Javoxirmirzo Obidjon o'g'li

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

mazkur ilmiy maqolada bino va inshootlarni barpo etish jarayonida aqlli qurilish texnologiyalarini integratsiyalashgan holda qo‘llashning nazariy, metodologik va amaliy asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotning bosh g‘oyasi shundan iboratki, zamonaviy qurilish obyektlarida alohida raqamli vositalarni parchalanib qo‘llash emas, balki Building Information Modeling (BIM), Internet of Things (IoT), raqamli egizak, sun’iy intellektga tayangan tahliliy boshqaruv, avtomatlashtirilgan monitoring va energiya samaradorligini yagona axborot muhitida birlashtirish yuqori samaradorlikni ta’minlaydi. Maqolada loyihaoldi bosqichidan tortib ekspluatatsiya davrigacha bo‘lgan hayotiy sikl nuqtayi nazaridan aqlli qurilishning funksional arxitekturasi ishlab chiqildi, jarayonlararo ma’lumotlar almashinuvi mexanizmlari tavsiflandi, xavfsizlik, muddat, sifat, resurs sarfi va ekologik ko‘rsatkichlarni boshqarish uchun integratsiyalashgan model taklif etildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, BIM modeli real vaqt datchik ma’lumotlari bilan boyitilganda, qurilish maydonidagi xavf-xatarlarni erta aniqlash, ish hajmini monitoring qilish, texnik xizmat ko‘rsatishni prognozlash va energiya iste’molini optimallashtirish bo‘yicha yangi imkoniyatlar paydo bo‘ladi. Shuningdek, O‘zbekiston qurilish sohasidagi raqamlashtirish jarayonlari, normativ-huquqiy islohotlar va BIM infratuzilmasini shakllantirish bo‘yicha amaldagi chora-tadbirlar fonida mahalliy sharoitga mos bosqichma-bosqich joriy etish modeli asoslandi. Maqola ilmiy-nazariy xulosalar bilan birga amaliy tavsiyalarni ham qamrab oladi va aqlli qurilish texnologiyalarini ta’lim, loyiha, pudrat va ekspluatatsiya tizimlariga integratsiya qilishning ustuvor yo‘nalishlarini belgilaydi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSolijonov, Javoxirmirzo Obidjon o'g'li
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-06-15
Jild8
Son4
Betlar1503-1516
TilO‘zbek
Ilmiy sohaArxitektura
DOI10.70728/c.series.v08.i04.229
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/c.series.v08.i04.229 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

aqlli qurilish, BIM, IoT, raqamli egizak, bino va inshootlar, qurilish boshqaruvi, energiya samaradorligi, xavfsizlik monitoringi, sun’iy intellekt, barqaror qurilish.

Ilmiy soha

Arxitektura

Iqtibos keltirish

APASolijonov, Javoxirmirzo Obidjon o'g'li (2026). BINOLAR VA INSHOOTLARNI BARPO ETISHDA AQILLI QURILISH TEXNOLOGIYALARINING INTEGRATSIYALASHGAN MODELI: BIM, IoT VA RAQAMLI EGIZAK ASOSIDAGI YONDASHUV. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 1503-1516. https://doi.org/10.70728/c.series.v08.i04.229
GOST (OAK)Solijonov, Javoxirmirzo Obidjon o'g'li BINOLAR VA INSHOOTLARNI BARPO ETISHDA AQILLI QURILISH TEXNOLOGIYALARINING INTEGRATSIYALASHGAN MODELI: BIM, IoT VA RAQAMLI EGIZAK ASOSIDAGI YONDASHUV // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 4. – B. 1503-1516. – DOI: 10.70728/c.series.v08.i04.229.
MLASolijonov, Javoxirmirzo Obidjon o'g'li. “BINOLAR VA INSHOOTLARNI BARPO ETISHDA AQILLI QURILISH TEXNOLOGIYALARINING INTEGRATSIYALASHGAN MODELI: BIM, IoT VA RAQAMLI EGIZAK ASOSIDAGI YONDASHUV.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 1503-1516, 2026. https://doi.org/10.70728/c.series.v08.i04.229
ChicagoSolijonov, Javoxirmirzo Obidjon o'g'li. “BINOLAR VA INSHOOTLARNI BARPO ETISHDA AQILLI QURILISH TEXNOLOGIYALARINING INTEGRATSIYALASHGAN MODELI: BIM, IoT VA RAQAMLI EGIZAK ASOSIDAGI YONDASHUV.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 1503-1516 (2026). https://doi.org/10.70728/c.series.v08.i04.229
HarvardSolijonov, Javoxirmirzo Obidjon o'g'li (2026) ‘BINOLAR VA INSHOOTLARNI BARPO ETISHDA AQILLI QURILISH TEXNOLOGIYALARINING INTEGRATSIYALASHGAN MODELI: BIM, IoT VA RAQAMLI EGIZAK ASOSIDAGI YONDASHUV’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 1503-1516. https://doi.org/10.70728/c.series.v08.i04.229
BibTeX
@article{solijonovjavoxirmirzoobidjonogli2026,
  title = {BINOLAR VA INSHOOTLARNI BARPO ETISHDA AQILLI QURILISH TEXNOLOGIYALARINING INTEGRATSIYALASHGAN MODELI: BIM, IoT VA RAQAMLI EGIZAK ASOSIDAGI YONDASHUV},
  author = {Solijonov, Javoxirmirzo Obidjon o'g'li},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {4},
  pages = {1503-1516},
  doi = {10.70728/c.series.v08.i04.229},
  url = {https://doi.org/10.70728/c.series.v08.i04.229}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Solijonov, Javoxirmirzo Obidjon o'g'li — boshqa maqolalari

Arxitektura sohasidagi boshqa maqolalar

Arxitektura sohasidagi OAK jurnallari