Sinonimlarning leksik semantik sathda farqlanishi

HASANOVA, Gulhida

Lingvospektr · 2025-yil

Annotatsiya

Mazkur tadqiqotimizdan ko‘zlangan asosiy maqsad - sinonimlarni leksik semantik sathda farqlanishga qaratilgan xorijiy ishlarni tahlil qilish va sinonimlarni farqlovchi kategoriyalarni umumlashtirilgan taksonomiyasini tanlab olish va uning o‘zbek hamda ingliz tillaridagi sinonimlar tahlili uchun maqbul ekanligini izohlash. Tadqiqotimizning vazifalari jahon tilshunosligida sinonimlarni farqlovchi faktorlar klassifikatsiyasi bilan shug‘ullangan ishlar bilan tanishish, turli olimlar tomonidan taqdim etilgan sinonimlarni farqlovchi xususiyatlar klassifikatsiyalarini o‘quvchilar uchun tushunarli va keng tarzda yritish,ularni solishtirish va har bir yo‘nalish variantni amaliy tekshirib ko‘rishdan iborat. Ushbu vzifalarni bajarishda biz deskriptiv, qiyosiy, komponent tahlili va tanqidiy-evaluativ metodlardan foydalandik. Xususan, deskriptiv metod elementlaridan foydalangan holda klassifikatsiyani tashkil etuvchi, ko‘p o‘quvchilar uchun yangi bo‘lishi ehtimoli bo‘lgan farqlovchi belgilarni mazmuniy jihatdan bayon etishda foydalanildi. O‘rganilib chiqilgan klassifikatsiyalarni solishtirishda, o‘xshash va farqli jihatlarini aniqlashda qiyosiy metoddan, klassifikatsiyalarning amaliy tarzda talqin qilishda qisman komponent tahlil metodidan hamda tadqiqotimiz asosiy maqsadini amalga oshirishda ya’ni o‘z tadqiqotimiz uchun zarur bo‘lgan variantni tanlashda tanqidiy -evaluativ yondashuvga tayandik. Tadqiqotimiz natijalariga ko‘ra esa P.Edmond klassifikatsiyasining G.Hirst va D.Inkpen tomonidan soddalashtirilgan ammo bir necha qo‘shimcha kategoriyalar bilan boyitilgan varianti o‘zbek va ingliz tilidagi sinonimlarni tahlil qilish uchun eng maqbul deb topildi va maqola matnida ushbu xulosa kerakli asoslar bilan toritildi. Izlanishlarimiz davomida shu a’yon bo‘ldiki, sinonimlar farqlarini turli yo‘nalishlar kesimida aniqlashga kirishgan tilshunoslardan Y.Apresiyan hamda F.Palmerlarning qarashlari ulardanm keyingi qilingan barcha ishlarda o‘z aksini topgan. Ammo turli davrdagi turli lingvistik muammolarni yechish uchun kirishgan olimlar Y.Apresiyan hamda F.Palmer klassifikatsiyalarini kerakli nuqtalarda chuqurlashtirganlar va lozim topilgan yangi bo‘limlarni qo‘shishgan.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarHASANOVA, Gulhida
JurnalLingvospektr
NashriyotЎзбекистон давлат жаҳон тиллари университети, “Modern Scientific Research” MChJ
ISSN3060-4958
Nashr sanasi2025-12-27
Jild12
Son2
Betlar728-746
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Sinonimlar, sinonimik farqlar taksonomiyasi, stilistik (uslubiy) farqlar, emotsional-ekspressiv farqlar, denonativ ma’no farqlari, sintaktik va boshqa so‘zlar bilan birikma hosil qilishdagi farqlar, kontekstual – pragmatik farqlar.

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAHASANOVA, Gulhida (2025). SINONIMLARNING LEKSIK SEMANTIK SATHDA FARQLANISHI. Lingvospektr, 12(2), 728-746. https://lingvospektr.uz/index.php/lngsp/article/view/1360
GOST (OAK)HASANOVA, Gulhida SINONIMLARNING LEKSIK SEMANTIK SATHDA FARQLANISHI // Lingvospektr. – 2025. – T. 12, № 2. – B. 728-746.
MLAHASANOVA, Gulhida. “SINONIMLARNING LEKSIK SEMANTIK SATHDA FARQLANISHI.” Lingvospektr, 12(2), 728-746, 2025. https://lingvospektr.uz/index.php/lngsp/article/view/1360
ChicagoHASANOVA, Gulhida. “SINONIMLARNING LEKSIK SEMANTIK SATHDA FARQLANISHI.” Lingvospektr, 12(2), 728-746 (2025). https://lingvospektr.uz/index.php/lngsp/article/view/1360
HarvardHASANOVA, Gulhida (2025) ‘SINONIMLARNING LEKSIK SEMANTIK SATHDA FARQLANISHI’, Lingvospektr, 12(2), 728-746. https://lingvospektr.uz/index.php/lngsp/article/view/1360
BibTeX
@article{hasanovagulhida2025,
  title = {SINONIMLARNING LEKSIK SEMANTIK SATHDA FARQLANISHI},
  author = {HASANOVA, Gulhida},
  journal = {Lingvospektr},
  year = {2025},
  volume = {12},
  number = {2},
  pages = {728-746},
  url = {https://lingvospektr.uz/index.php/lngsp/article/view/1360}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Lingvospektr jurnalidan boshqa maqolalar

Lingvospektr — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

HASANOVA, Gulhida — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari