Nietzsche falsafasining XX asr boshidagi rus adabiyotiga ta'siri

Николаевна, Ирина

FarDU ilmiy xabarlari · 2024-yil

Annotatsiya

Maqola Fridrix Nitsshe falsafasining XX asr boshidagi rus adabiyotidagi o‘rganishiga bag‘ishlangan. Ijtimoiy va siyosiy o‘zgarishlar natijasida sodir bo‘lgan inqilobiy va siyosiy o‘zgarishlar sharoitida Nitsshening ustinsifat odam, hokimiyatga intilish, an’anaviy axloqiy madaniyatni yo‘q qilish va “barcha qadriyatlarni qayta baholash” g‘oyalari bir qator rus yozuvchilari uchun ilhom manbai bo‘ldi. Maqolada Nitsshe falsafiy tushunchalari, masalan, ustinsifat odam kontseptsiyasi, abadiy qaytish g‘oyasi va hokimiyatga intilish g‘oyasi va ularning tushunilishi va talqini tahlil qilinadi.

Fyodor Dostoevskiyning axloqiy javobgarlik, erkinlik va ichki ziddiyat haqidagi fikrlari Nitsshe falsafiy tafakkuriga yaqin bo‘lgan ijodiga alohida e’tibor qaratiladi. Xronologik farqqa qaramay, Dostoevskiyning Ibodiylar va Qardosh Karamazovlar kabi asarlarida Nitsshening axloqiy ikki tomonlama ma’no va an’anaviy axloqiy asoslar inqirozi haqidagi falsafasi bilan kesishadigan elementlar mavjud.

Shuningdek, maqola Nitsshening Andrey Bely, Mixail Bulgakov va Vladimir Mayakovskiy ijodiga ta’sirini o‘rganadi. Belyning Peterburg romani kabi asarlarida eski qadriyatlarni yo‘q qilish va yangi ma’naviy tartibni izlashga oid elementlarni ko‘rish mumkin, bu o‘zini o‘zi belgilash va transcendentsiya haqidagi nitsshecha g‘oyalarga hamohang. Bulgakovning Usta va Margarita asarida hokimiyat, erkinlik va axloqiy javobgarlik masalalari o‘rganiladi, ular ham Nitsshe falsafasi prizmasi orqali talqin qilinishi mumkin.

Nihilistik yo‘nalishga ega Mayakovskiyning she’riyatida eski shakllarni yo‘q qilish va yangi axloq yaratish g‘oyalari nitsshecha “qadriyatlarni qayta baholash” kontseptsiyasiga mos keladi.

Maqola Nitsshe falsafasi nafaqat yangi g‘oyalarni olib kelgani, balki ijtimoiy va axloqiy tuzilmaning zulmiga qarshi norozilikni ifoda etishga intilgan rus yozuvchilari uchun madaniy muammo yaratganini tahlil qiladi. XX asr boshidagi inqilobiy o‘zgarishlar va madaniy qidiruvlarda Nitsshe falsafasi ijodiy izlanishlar uchun o‘ziga xos katalizator bo‘lib xizmat qilgan va rus adabiyotining rivojlanishi va keyingi yo‘nalishiga ta’sir ko‘rsatgan.

Shunday qilib, tadqiqot Nitsshe falsafasining rus adabiyotida yangi estetik va falsafiy yondashuvlarni shakllantirishdagi innovatsionligini, shuningdek, o‘sha davrda adabiy jarayon va dunyoqarashni rivojlantirishdagi ta’sirini ko‘rsatadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarНиколаевна, Ирина
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2024-12-31
Jild30
Son6
Betlar95-95
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-09-06

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

erkinlik, hokimiyat, axloq, individuallik, hayot ma'nosini izlash, qadriyatlar inqirozi., freedom, power, morality, individualism, search for the meaning of life, crisis of values.

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAНиколаевна, Ирина (2024). NIETZSCHE FALSAFASINING XX ASR BOSHIDAGI RUS ADABIYOTIGA TA'SIRI. FarDU ilmiy xabarlari, 30(6), 95-95. https://journal.fdu.uz/main/article/1773
GOST (OAK)Николаевна, Ирина NIETZSCHE FALSAFASINING XX ASR BOSHIDAGI RUS ADABIYOTIGA TA'SIRI // FarDU ilmiy xabarlari. – 2024. – T. 30, № 6. – B. 95-95.
MLAНиколаевна, Ирина. “NIETZSCHE FALSAFASINING XX ASR BOSHIDAGI RUS ADABIYOTIGA TA'SIRI.” FarDU ilmiy xabarlari, 30(6), 95-95, 2024. https://journal.fdu.uz/main/article/1773
ChicagoНиколаевна, Ирина. “NIETZSCHE FALSAFASINING XX ASR BOSHIDAGI RUS ADABIYOTIGA TA'SIRI.” FarDU ilmiy xabarlari, 30(6), 95-95 (2024). https://journal.fdu.uz/main/article/1773
HarvardНиколаевна, Ирина (2024) ‘NIETZSCHE FALSAFASINING XX ASR BOSHIDAGI RUS ADABIYOTIGA TA'SIRI’, FarDU ilmiy xabarlari, 30(6), 95-95. https://journal.fdu.uz/main/article/1773
BibTeX
@article{article2024,
  title = {NIETZSCHE FALSAFASINING XX ASR BOSHIDAGI RUS ADABIYOTIGA TA'SIRI},
  author = {Николаевна, Ирина},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2024},
  volume = {30},
  number = {6},
  pages = {95-95},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/1773}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2024-yil arxivi

Николаевна, Ирина — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari