Maqolada O‘zbek tili elektron korpusi asosida yozma matnlarni ovozga aylantiruvchi tizimlar (TTS – matndan nutqqa, ASR – nutqni avtomatik tanish) uchun zarur bo‘lgan lingvistik asoslar tadqiq etiladi. Tadqiqotning maqsadi – o‘zbek tilidagi morfologik va fonetik hodisalarni, xususan, morfema tizimi, shartlangan o‘zaklar, affiks va affiksoidlar, omonim affikslar, tovush tushishi, tovush orttirilishi, tovush almashinishi va geminatalarni lingvistik front-end modeli doirasida tavsiflash va tizimlashtirishdir [14; 15]. Metod sifatida tavsifiy va qiyosiy tahlil, korpusga asoslangan kuzatish hamda lug‘at materiallarini tahlil qilish usullari qo‘llanadi; turk va qozoq tillaridagi mavjud ishlanmalar bilan qiyosiy tahlil ham amalga oshiriladi [1; 4; 6]. Natijada o‘zbek tilidagi ko‘p morfemali so‘zlarning tuzilishi aniqlanadi, morfem lug‘ati va izohli lug‘at ma’lumotlari elektron korpusdagi real qo‘llanishlar bilan solishtiriladi, fonetik o‘zgarishlar uchun formal qoidalar majmuasi shakllantiriladi [11; 14; 15]. Xulosa sifatida uch qatlamli lingvistik model (leksik, morfologik, fonetik–qoidaviy) taklif etilib, u o‘zbek tili uchun matndan nutqqa va nutqni tanish tizimlarining sifatini oshirishda asosiy tayanch bo‘la olishi ilmiy jihatdan asoslanadi.
| Mualliflar | Abdurakhmanova, Nazokat |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2026-07-01 |
| Jild | 7 |
| Son | 3 |
| Betlar | 107-114 |
| Til | O‘zbek |
O‘zbek tili elektron korpusi, morfema, qo‘shimcha, affiksoid, shartlangan o‘zak, morfofonologiya, geminata, matndan nutqqa sintez, lingvistik front-end., Uzbek National Corpus, morpheme, affix, affixoid, bound root, morphophonology, geminate, text-to-speech, linguistic front-end.
Ushbu maqola ingliz tilidagi inkor prefiksatsiyasini soʻz yasovchi morfologiya doirasida leksik inkorning asosiy mexanizmi sifatida koʻrib chiqadi. Tadqiqotda taʼkidlanishicha, inkor kategoriyasi universal va keng…
Maqolada O‘zbek tili elektron korpusi asosida yozma matnlarni ovozga aylantiruvchi tizimlar (TTS – matndan nutqqa, ASR – nutqni avtomatik tanish) uchun zarur bo‘lgan lingvistik asoslar tadqiq etiladi. Tadqiqotning…
Mazkur maqolada talabalarda funksional imkoniyatlarni oshirishga qaratilgan zamonaviy sport-trening metodlarining samaradorligi o‘rganildi. Tadqiqot jarayonida HIIT (High-Intensity Interval Training) va Functional…
Ushbu maqolada 1920–1930-yillarda Farg‘ona vodiysida tashkil etilgan tarix-etnografiya muzeylari va teatr inshootlari tahlil qilindi. Arxiv hujjatlari va rasmiy qarorlarga tayangan holda muzeylar mahalliy madaniy…
Mazkur maqolada xizmat ko‘rsatish tizimida xalqaro standartlarni qo‘llashning iqtisodiy samaradorligi va uning korxonalar raqobatbardoshligiga ta’siri tahlil qilingan. Xususan, xizmatlar sifatini oshirishda ISO kabi…
Mazkur maqolada 1920-1924-yillarda O‘rta Osiyoda yagona bojxona hududini shakllantirish jarayoni tarixiy manbalar va arxiv hujjatlari asosida tadqiq etiladi. Tadqiqotda sovet hokimiyatining mintaqada iqtisodiy…
Mazkur maqolada Quvasoy shahrining shakllanishida sanoatning hal qiluvchi o‘rni tarixiy-iqtisodiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi Quvasoyning industrial markazga aylanish jarayonida mahalliy tabiiy…
Ushbu maqolada Yangi O‘zbekistonda kechayotgan islohotlar transformatsiyasi sharoitida pedagoglik maqomini yuksaltirishning ijtimoiy-falsafiy asoslari tizimli tahlil qilingan. Tadqiqotda Sharq va G‘arb…
Mazkur maqolada zamonaviy jismoniy tarbiya tizimida tibbiy-pedagogik kuzatuv mexanizmining nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Tadqiqotning maqsadi o‘quvchilarning salomatligini muhofaza qilish, jismoniy rivojlanish…
Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida tashqi monitoringni xalqaro tadqiqotlar talablari, xususan PISA yondashuvi asosida takomillashtirishning tashkiliy-metodik jihatlari yoritildi. Tadqiqotda normativ hujjatlar va…