Qozoq, rus, o‘zbek va ingliz tillarida sotsiolingvistik terminlarning tarjimasi: terminologik ekvivalentlikning qiyosiy tahlili

Yuldasheva, Mahzuna Omonullayevna

Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada qozoq, rus, o‘zbek va ingliz tillarida sotsiolingvistik terminlarni tarjima qilish muammolari terminologik ekvivalentlik nuqtayi nazaridan qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi mazkur tillarda qo‘llanadigan terminlarning tushunchaviy mazmuni, semantik chegaralari va ilmiy nutqdagi vazifalarini solishtirish orqali muqobil tanlash mezonlarini aniqlashtirishdan iborat. Tahlil markazida bilingvizm, diglossiya, kod almashinuvi, til siyosati, til hamjamiyati va tilning ijtimoiy nufuzi kabi tushunchalar turadi. Tadqiqotda qiyosiy, semantik va kontekstual tahlil usullari qo‘llanadi; terminlar shakliy o‘xshashlik, ta’riflarning muvofiqligi va qo‘llanish xususiyatlari asosida baholanadi. To‘liq va qisman ekvivalentlik, shuningdek, izohli tarjimani talab qiladigan holatlar farqlanadi. Terminologik muqobilning aniqligi so‘zlarning tashqi o‘xshashligidan tashqari, tegishli tushunchaning hajmi va ilmiy an’anadagi talqiniga ham bog‘liqligi asoslanadi. Qozoq va o‘zbek tillarining qarindoshligi, rus tilidagi terminologik an’ana hamda ingliz tilidagi nazariy tushunchalarni o‘zlashtirish jarayoni tarjima yechimlarini belgilovchi omillar sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada terminlarni izchil qo‘llash, ularning ta’riflarini o‘zaro muvofiqlashtirish va zarur hollarda qisqa izoh bilan berish tamoyillari taklif etiladi. Tahlil filologiya yo‘nalishidagi talabalarning sotsiolingvistik tushunchalarni anglashiga, ilmiy matnlarni tarjima qilishiga hamda to‘rt tilli terminologik lug‘atlar tuzish mezonlarini ishlab chiqishga xizmat qiladi.

DOI: 10.5281/zenodo.23383521 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

sotsiolingvistika, terminlar tarjimasi, terminologik ekvivalentlik, qiyosiy tahlil, qozoq tili, rus tili, o‘zbek tili, ingliz tili, bilingvizm, diglossiya, kod almashinuvi, til siyosati, til hamjamiyati, tilning ijtimoiy nufuzi

Iqtibos keltirish

@article{yuldashevamahzunaomonullayevna2026,
  title = {QOZOQ, RUS, O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA SOTSIOLINGVISTIK TERMINLARNING TARJIMASI: TERMINOLOGIK EKVIVALENTLIKNING QIYOSIY TAHLILI},
  author = {Yuldasheva, Mahzuna Omonullayevna},
  journal = {Мактабгача ва мактаб таълими},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {10},
  pages = {218-223},
  doi = {10.5281/zenodo.23383521},
  url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.23383521}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мактабгача ва мактаб таълими jurnalidan boshqa maqolalar

• Uchburchak o‘rta chizig’ining xossasini o‘qitish va undan kelib chiqadigan dastlabki xulosalar

  E., E. Jumayev, O‘., X. Aytuvganov · Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-10-13

  Ishda uchburchakning o‘rta chizig‘i mavzusi masalasi ishlab chiqilgan, Rossiya, Ukraina va O‘zbekiston geometriya maktablarining zamonaviy darsliklari tahlili asosida unga yangicha ta’rif va xossa ifodalangan, har…

• Maktabgacha ta’limda musiqmashg‘ulotlarini raqamli ta’lim resurslari asosida tashkil etishning nazariy-metodologik asoslari

  G‘ulomova, Muslimaxon Ahmadillo qizi · Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-10-13

  Mazkur maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlarida musiqa mashg‘ulotlarini raqamli ta’lim resurslari asosida tashkil etishning nazariy va metodologik asoslari yoritilgan.Raqamli ta’lim resurslarining maktabgacha…

• Teaching medical terminology through data-driven learning: a corpus-informed model for english for medical purposes

  Isomiddinova, Diyora Qutbiddin qizi · Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-10-13

  Medical students who study English for Medical Purposes need more than definitions of isolated technical terms. They must recognize how terminology functions in authentic clinical and academic discourse, including its…

• Jismoniy tarbiya yo‘nalishidagi oliy ta’lim muassasalari talabalarining jismoniy tayyorgarlik tizimida gimnastika mashqlarini qo‘llash metodikasining o‘ziga xos xususiyatlari

  Karimov, Duysenbay Djienbaevitch · Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-10-13

  Mazkur maqolada jismoniy tarbiya yo‘nalishida tahsil olayotgan oliy ta’lim muassasalari talabalarining jismoniy tayyorgarligini takomillashtirishda gimnastika mashqlaridan foydalanishning nazariy, metodik va pedagogik…

• Filolog talabalarga ingliz va malay tillarini o‘qitishda sun’iy intellekt vositalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari

  Yuldashev, Azim Abdurahmonovich · Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-10-13

  Maqolada filolog talabalarga ingliz va malay tillarini o‘qitishda sun’iy intellekt vositalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari nazariy jihatdan ko‘rib chiqiladi. Asosiy e’tibor individual mashqlar yaratish…

• Psixolog talabalarda empatiya, kommunikativ kompetentlik va refleksiv qobiliyatlarning konsultativ salohiyat rivojlanishidagi o‘zaro bog‘liqligi

  Akbaraliyeva, Asilaxon Tojiddinovna · Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-10-13

  Mazkur maqolada psixolog talabalarda konsultativ salohiyatni rivojlantirish jarayonida empatiya, kommunikativ kompetentlik va refleksiv qobiliyatlarning o‘zaro bog‘liqligi hamda ularning kasbiy shakllanishdagi ahamiyati…

• Kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarning individual kognitiv moslashuvchanligini kreativ didaktik o‘yinlar vositasida rivojlantirish metodlari

  Ortiqova, Zulfiya Nurmaxamatovna, Mirzakarimova, Anoraxon Ashurali qizi · Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-10-13

  Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining individual kognitiv moslashuvchanligini kreativ didaktik o‘yinlar orqali rivojlantirish metodikasi nazariy-metodik jihatdan asoslanadi. Maqsad o‘quvchining o‘zgargan…

• Raqamli ta’lim muhitida 7–9-SINF o‘quvchilarining mustaqil ta’lim faoliyatini tashkil etish

  Paizbekov, Timurlan Kurbanbayevich · Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-10-13

  Ushbu maqolada raqamli ta’lim muhitida 7–9-sinf o‘quvchilarining mustaqil ta’lim faoliyatini tashkil etishning pedagogik va metodik asoslari yoritiladi. Raqamli texnologiyalar, interaktiv ta’lim platformalari va…

• Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida darsga ijobiy munosabatni shakllantirishning pedagogik-psixologik omillari

  Tursunbayeva, Yulduz · Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-10-13

  Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida darsga ijobiy munosabatni shakllantirish va rivojlantirishning pedagogik-psixologik omillari yoritilgan. O‘quvchilarning ta’lim olishga bo‘lgan ichki ehtiyoji, o‘z…

• Искусственный интеллект и цифровая трансформация в преподавании русского языка

  Абдусаломова, Мохичехра Эргашевна · Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-10-13

  В статье рассматриваются возможности применения искусственного интеллекта и цифровых технологий в преподавании русского языка. Особое внимание уделяется персонализации обучения, развитию коммуникативных навыков…

Мактабгача ва мактаб таълими — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi