Ushbu maqolada qayg‘u, hissiy bostirish va ijtimoiy cheklovlarning o‘zbek hamda ingliz adabiy an’analarida gavdalangan metafora orqali qanday konseptuallashtirilishi tadqiq etiladi. Tadqiqot uchta asosiy konseptual metafora SADNESS IS A BURDEN , EMOTION IS A CONTAINED FLUID va SOCIAL CONSTRAINT IS PHYSICAL FORCE ning Abdulla Qodiriyning O‘tkan kunlar (1925), Cho‘lponning Kecha va kunduz (1936), Thomas Hardy’ning Tess of the d’Urbervilles (1891) hamda Virginia Woolf’ning Mrs Dalloway (1925) romanlaridagi badiiy ifodasini qiyosiy tahlil qiladi. Konseptual metafora nazariyasi, kuch dinamikasi va kognitiv poetika yondashuvlariga tayangan holda maqolada ushbu metaforalar umumiy gavdalangan insoniy tajriba asosida shakllanishi, biroq har bir adabiy-madaniy muhitda o‘ziga xos tarixiy ma’no kasb etishi asoslanadi. O‘zbek romanlarida yuk, idish va kuch metaforalari mustamlaka zamonaviyligi, patriarxal yopiq muhit va jamoaviy ijtimoiy bosim bilan bog‘liq holda namoyon bo‘ladi. Ingliz romanlarida esa ular viktorian sinf mafkurasi, genderga asoslangan axloqiy cheklovlar va modernistik ichki ong tasviri bilan shakllanadi. O‘zbek va ingliz romanlarini qiyosiy kognitiv muloqotga olib kirish orqali tadqiqot gavdalangan metaforaning ham universalligini, ham madaniy o‘zgaruvchanligini ko‘rsatadi hamda Markaziy Osiyo adabiy matnlarini kognitiv adabiyotshunoslikka kengroq jalb etish zarurligini asoslaydi.
| Mualliflar | Anvarjonova, Zarifaxon |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashriyot | Farg‘ona davlat universiteti |
| ISSN | 2010-8419, 2181-1571 |
| Nashr sanasi | 2026-10-10 |
| Jild | 7 |
| Son | 5 |
| Betlar | 72-88 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-10-11 |
konseptual metafora, gavdalangan bilish, kognitiv poetika, kuch dinamikasi, hissiy bostirish, o‘zbek adabiyoti, ingliz adabiyoti, qiyosiy adabiyotshunoslik, ijtimoiy cheklov, Markaziy Osiyo adabiyoti, conceptual metaphor, embodied cognition, cognitive poetics, force dynamics, emotional suppression, Uzbek literature, English literature, comparative literary studies, social constraint, Central Asian literature
| APA | Anvarjonova, Zarifaxon (2026). Tanada mujassamlashgan iztirob va ijtimoiy cheklov: Qodiriy, Cho‘lpon, Hardi va Vulf asarlarida yuk, chegaralanganlik va kuch metaforalari. FarDU ilmiy xabarlari, 7(5), 72-88. https://journal.fdu.uz/main/article/7559 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Anvarjonova, Zarifaxon Tanada mujassamlashgan iztirob va ijtimoiy cheklov: Qodiriy, Cho‘lpon, Hardi va Vulf asarlarida yuk, chegaralanganlik va kuch metaforalari // FarDU ilmiy xabarlari. – 2026. – T. 7, № 5. – B. 72-88. |
| MLA | Anvarjonova, Zarifaxon. “Tanada mujassamlashgan iztirob va ijtimoiy cheklov: Qodiriy, Cho‘lpon, Hardi va Vulf asarlarida yuk, chegaralanganlik va kuch metaforalari.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(5), 72-88, 2026. https://journal.fdu.uz/main/article/7559 |
| Chicago | Anvarjonova, Zarifaxon. “Tanada mujassamlashgan iztirob va ijtimoiy cheklov: Qodiriy, Cho‘lpon, Hardi va Vulf asarlarida yuk, chegaralanganlik va kuch metaforalari.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(5), 72-88 (2026). https://journal.fdu.uz/main/article/7559 |
| Harvard | Anvarjonova, Zarifaxon (2026) ‘Tanada mujassamlashgan iztirob va ijtimoiy cheklov: Qodiriy, Cho‘lpon, Hardi va Vulf asarlarida yuk, chegaralanganlik va kuch metaforalari’, FarDU ilmiy xabarlari, 7(5), 72-88. https://journal.fdu.uz/main/article/7559 |
| BibTeX | @article{anvarjonovazarifaxon2026,
title = {Tanada mujassamlashgan iztirob va ijtimoiy cheklov: Qodiriy, Cho‘lpon, Hardi va Vulf asarlarida yuk, chegaralanganlik va kuch metaforalari},
author = {Anvarjonova, Zarifaxon},
journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
year = {2026},
volume = {7},
number = {5},
pages = {72-88},
url = {https://journal.fdu.uz/main/article/7559}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Surxondaryo vohasida bug‘doy, yovvoyi va begona boshoqdoshlar bilan bog‘liq nematodalar faunasining tur tarkibi hamda sistematik tuzilishini aniqlash maqsadida kompleks fitogelmintologik tadqiqotlar olib borildi…
Maqolada ingliz va o‘zbek adabiyotidagi tarixiy shaxslar obrazining leksik-semantik xususiyatlari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqot Sharq va G‘arb adabiy an’analarida tarixiy shaxs obrazini shakllantirishda…
Maqolada O‘zbekistonda muhofaza etiladigan tabiiy hududlar (METH) tizimini rivojlantirishning huquqiy-me’yoriy asoslari Konstitutsiya, sohaviy qonunlar va strategik hujjatlar misolida tahlil qilingan. Huquqiy hujjatlar…
Maqolada akmeologik yondashuv asosida bo‘lajak texnologik ta’lim o‘qituvchilarining dizayn kompetentligini rivojlantirishning metodik imkoniyatlari yoritilgan. Tadqiqotning maqsadi dizayn faoliyatini talabaning…
Annotatsiya. Ushbu tadqiqotning maqsadi eksperimental oksidativ stress sharoitida kversetin va uning benzilamin bilan reaksiyasi asosida sintez qilingan KV-BA-1 kon’yugatining kalamushlar jigar mitoxondriyalari…
Мақолада Марказий Осиё аёллари ХХ аср тарихи бўйича маҳаллий ва хорижий адабиётларда шаклланган асосий тадқиқот йўналишлари таҳлил қилинган. Олиб борилган тадқиқот аёллар масаласини ўрганишга доир илмий ёндашувларнинг…
Mazkur maqolada O‘zbekistonning janubiy hududlari, xususan Surxondaryo vohasi toponimik qatlamida o‘g‘uz etnonimi bilan bog‘liq tarixiy nomlarning saqlanish masalasi tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor To‘g‘iz nomining…
Ushbu maqolada kontakt lingvistikasining ikki fundamental hodisasi — interferensiya hamda nativizatsiya tushunchalarining nazariy va sotsiolingvistik differensiasiyasi oʻrganiladi. Maqolada ingliz va oʻzbek tillari…
Annotatsiya. Maqolada global axborot makonining kengayishi sharoitida an’anaviy ijtimoiylashuv institutlari – oila, ta’lim muassasalari, mahalla, an’anaviy ommaviy axborot vositalari va jamoaviy muloqot shakllarining…
Markaziy Osiyoning arid mintaqasidagi yoʻl boʻyi hududlari ikki tomonlama — shovqin va chang — yukni koʻtaradi, anʼanaviy shovqindan himoya ekranlari esa bu yerda qurilishi qimmatga tushadi va muntazam xizmat…
FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
O‘zbek adabiyotini ingliz tiliga tarjima qilish bir qator o‘ziga xos qiyinchiliklarni namoyon qiladi. Ikkala til o‘rtasidagi grammatik tuzilish va sintaksis farqlarining keng qamrovliligi, o‘zbek iboralari va…
This article examines domestic space as a conceptual-metaphorical structure of moral surveillance and selfhood formation in Uzbek and English literary discourse. Drawing on Conceptual Metaphor Theory and spatial…
This study is devoted to the theoretical and practical investigation of the equilibrium state of warp and weft yarns on the surface of a 2/1 twill woven fabric. The equilibrium arrangement of yarns within the fabric…
Cotton primary processing turns seed cotton into baled lint and planting or crushing seed through drying, cleaning, ginning, lint cleaning and seed delinting. Each stage works on a raw material whose moisture, trash…
This article examines how selected English phrasal verbs correspond to Uzbek lexical and phraseological expressions. Its objective is to describe semantic correspondence, contextual variation, and structural differences…
This article presents the results of a study on the development of a general model of the rice cluster and the determination of the composition, types and quantity of the required machine park. The concept of “General…
Maqolada milliy musiqa merosining falsafiy-estetik ildizlari Sharq mutafakkirlarining qarashlari, tasavvuf falsafasi va xalqona hayot tarziga borib taqalib, uning asosiy xususiyatlari inson ruhiyatini poklash, koinot…
Mazkur maqolada о‘zbek xalq ijodiyotida “badiiy tafakkur” tushunchasining mazmun-mohiyati va uning pedagogik ahamiyati nazariy-metodologik jihatdan tahlil etilgan. Tadqiqotda xalq og‘zaki ijodi namunalarida…