Toponimlarni tarjima qilishda tarjimon strategiyalarining matn pragmatikasiga ta’siri

Sayfiyeva, Shahlo

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

maqolada toponimlarni tarjima qilishda tanlangan tarjimon strategiyalarining matn pragmatikasiga ta’siri oʻrganiladi. Tadqiqot oʻzbek, ingliz va rus tillaridagi badiiy, publitsistik va turistik matnlardan olingan toponimik birliklarning tarjima variantlarini qiyosiy-pragmatik tahlil qilishga asoslanadi. Koʻchirish, konvensional oʻrnini bosish, kalkalash, izohlash, moslashtirish va tushirib qoldirish strategiyalari referensial aniqlik, konnotativ zaryad, presuppozitsiya, metonimik vazifa va adresat idroki mezonlari boʻyicha baholanadi. Natijalar strategiya tanlovi toponimning koʻrsatish vazifasini saqlagan holda ham matnning illokutiv kuchini oʻzgartirishini koʻrsatdi. Maqolada toponimik pragmatik siljish darajalari tasnifi taklif etiladi va tarjimonlar hamda muharrirlar uchun amaliy tavsiyalar beriladi. Tadqiqot toponim tarjimasi sifatini nomning toʻgʻriligi bilan emas, matn vazifasining saqlanishi bilan baholashni taklif qiladi. Model oʻquv va tahririy jarayonda ham qoʻllanishi mumkin.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSayfiyeva, Shahlo
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-09
Jild8
Son9
Betlar793-806
TilO‘zbek
DOI10.70728/b.series.fil.v08.i09.111
Indeksga qo‘shilgan2026-10-10

DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i09.111 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

toponim, tarjima strategiyasi, matn pragmatikasi, koʻchirish, ekzonim, kalkalash, presuppozitsiya, illokutiv kuch, domestikatsiya, forenizatsiya

Iqtibos keltirish

APASayfiyeva, Shahlo (2026). TOPONIMLARNI TARJIMA QILISHDA TARJIMON STRATEGIYALARINING MATN PRAGMATIKASIGA TA’SIRI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 793-806. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.111
GOST (OAK)Sayfiyeva, Shahlo TOPONIMLARNI TARJIMA QILISHDA TARJIMON STRATEGIYALARINING MATN PRAGMATIKASIGA TA’SIRI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 9. – B. 793-806. – DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i09.111.
MLASayfiyeva, Shahlo. “TOPONIMLARNI TARJIMA QILISHDA TARJIMON STRATEGIYALARINING MATN PRAGMATIKASIGA TA’SIRI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 793-806, 2026. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.111
ChicagoSayfiyeva, Shahlo. “TOPONIMLARNI TARJIMA QILISHDA TARJIMON STRATEGIYALARINING MATN PRAGMATIKASIGA TA’SIRI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 793-806 (2026). https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.111
HarvardSayfiyeva, Shahlo (2026) ‘TOPONIMLARNI TARJIMA QILISHDA TARJIMON STRATEGIYALARINING MATN PRAGMATIKASIGA TA’SIRI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 793-806. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.111
BibTeX
@article{sayfiyevashahlo2026,
  title = {TOPONIMLARNI TARJIMA QILISHDA TARJIMON STRATEGIYALARINING MATN PRAGMATIKASIGA TA’SIRI},
  author = {Sayfiyeva, Shahlo},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {9},
  pages = {793-806},
  doi = {10.70728/b.series.fil.v08.i09.111},
  url = {https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.111}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Sayfiyeva, Shahlo — boshqa maqolalari