ushbu maqolada badiiy tarjima jarayonida toponimlarning tarixiy- etimologik mazmunini qayta ifodalash muammosi lingvistik, tarjimashunoslik va madaniy- semiotik yondashuvlar kesishmasida tahlil qilinadi. Ishning asosiy maqsadi geografik nomning faqat referensial belgisi emas, balki tarixiy xotira, etnomadaniy kod, siyosiy tajriba va obrazlilikni birlashtiruvchi murakkab birlik ekanini asoslash hamda uni boshqa tilga ko‘chirishning izchil modelini taklif etishdan iborat. Material sifatida o‘zbek, rus va ingliz tillaridagi badiiy tarjima namunalari, toponimik lug‘atlar, tarixiy manbalar va parallel matnlar tanlandi. Qiyosiy, komponent tahlil, etimologik rekonstruksiya va kontekstual-pragmatik usullar qo‘llandi. Natijada toponim tarjimasida fonetik moslashtirish, transliteratsiya, izohli kompensatsiya va funksional almashtirish usullarining qo‘llanish shartlari aniqlanib, OAK maqolalari uchun metodik tavsiyalar ishlab chiqildi.
| Mualliflar | Sayfiyeva, Shahlo |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashriyot | Қўқон давлат педагогика институти |
| ISSN | 3030-3958 |
| Nashr sanasi | 2026-10-09 |
| Jild | 8 |
| Son | 9 |
| Betlar | 772-782 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.70728/b.series.fil.v08.i09.109 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-10-10 |
DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i09.109 · Maqolaning asl sahifasi
toponim, tarixiy-etimologik mazmun, badiiy tarjima, transliteratsiya, transkripsiya, madaniy kod, tarjima strategiyasi, toponimik realiya, kompensatsiya.
| APA | Sayfiyeva, Shahlo (2026). BADIIY TARJIMADA TOPONIMLARNING TARIXIY ETIMOLOGIK XUSUSIYATLARINI QAYTA IFODALASH. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 772-782. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.109 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Sayfiyeva, Shahlo BADIIY TARJIMADA TOPONIMLARNING TARIXIY ETIMOLOGIK XUSUSIYATLARINI QAYTA IFODALASH // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 9. – B. 772-782. – DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i09.109. |
| MLA | Sayfiyeva, Shahlo. “BADIIY TARJIMADA TOPONIMLARNING TARIXIY ETIMOLOGIK XUSUSIYATLARINI QAYTA IFODALASH.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 772-782, 2026. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.109 |
| Chicago | Sayfiyeva, Shahlo. “BADIIY TARJIMADA TOPONIMLARNING TARIXIY ETIMOLOGIK XUSUSIYATLARINI QAYTA IFODALASH.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 772-782 (2026). https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.109 |
| Harvard | Sayfiyeva, Shahlo (2026) ‘BADIIY TARJIMADA TOPONIMLARNING TARIXIY ETIMOLOGIK XUSUSIYATLARINI QAYTA IFODALASH’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 772-782. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.109 |
| BibTeX | @article{sayfiyevashahlo2026,
title = {BADIIY TARJIMADA TOPONIMLARNING TARIXIY ETIMOLOGIK XUSUSIYATLARINI QAYTA IFODALASH},
author = {Sayfiyeva, Shahlo},
journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
year = {2026},
volume = {8},
number = {9},
pages = {772-782},
doi = {10.70728/b.series.fil.v08.i09.109},
url = {https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.109}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
В статье речь идет о речевых актах убеждения и внушения в трех типологически различных языках – китайском, русском и узбекском. На материале политического медиадискурса и повседневного коммуникативного взаимодействия…
Статья посвящена лингвокультурному анализу обращений как значимого компонента современного русского речевого этикета. Цель исследования состоит в выявлении способов, посредством которых формы обращения отражают…
В статье рассматривается репрезентация «становящейся действительности» как устойчивый типологический признак жанра романа. Уточняется статус данной категории в системе жанровых характеристик, проводится разграничение…
Ushbu maqoladaning dastlabki qismida frazeologik birliklarning nazariy tomoni xususida fikr yuritilib, lug‘atlarda ularga berilgan ta’riflar hamda tilshunoslarning masala borasidagi turli manbalardagi qarashlari…
Mazkur maqolada ijtimoiy tarmoq memlarida yashirin ma’no va implikaturaning lingvistik ifodalanishi tahlil qilinadi. Tadqiqotda memlar zamonaviy raqamli diskursning qisqa, ixcham va ko‘p qatlamli kommunikativ birliklari…
Tilning o‘lchovga oid qatlami, odatda, fizik kattaliklarni aniq belgilash va miqdoriy munosabatlarni ifodalash bilan bog‘lanadi. Biroq real nutqda o‘lchov birliklari va ularga yaqin ifodalar ko‘pincha o‘zining bevosita…
maqolada toponimlarni tarjima qilishda tanlangan tarjimon strategiyalarining matn pragmatikasiga ta’siri oʻrganiladi. Tadqiqot oʻzbek, ingliz va rus tillaridagi badiiy, publitsistik va turistik matnlardan olingan…
Maqolada o‘zbek va ingliz tillarida Vatan bilan bog‘liq ma’no barqaror iboralar orqali qanday voqelanishi chog‘ishtirma usulda o‘rganiladi. Tadqiqotning maqsadi tug‘ilgan joy, mansublik, yangi makonga moslashish va…
Maqolada dizlaliyada fonologik oppozitsiyalar buzilishi tilshunoslik nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Dizlaliya — normal eshitish va artikulyatsion apparat saqlangan holda tovush talaffuzining buzilishi bo‘lib, u…
Cross-linguistic comparisons of generative artificial intelligence prompts frequently associate English imperatives with communicative efficiency and Uzbek request constructions with politeness. Such comparisons require…
Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
maqolada toponimlarni tarjima qilishda tanlangan tarjimon strategiyalarining matn pragmatikasiga ta’siri oʻrganiladi. Tadqiqot oʻzbek, ingliz va rus tillaridagi badiiy, publitsistik va turistik matnlardan olingan…
Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek adabiyotida toponimlarning badiiy- estetik, lingvokulturologik va milliy dunyoqarashni ifodalovchi semantik vazifalari qiyosiy jihatdan tadqiq etiladi. Toponimlar adabiy matnda faqat…