Bo'lajak o'qituvchilarning refleksiv-pedagogik kompetentligini rivojlantirishning strukturaviy-funksional modeli: loyihalash va nazariy validatsiya

XAKIMOV, UTKIRBEK

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. Ta’lim amaliyotiga sun’iy intellekt (AI) texnologiyalarining kirib kelishini o‘rganuvchi so‘nggi yillardagi ilmiy izlanishlar asosan ikki mustaqil yo‘nalishda shakllandi: birinchi yo‘nalish ko‘proq AI tizimlarining texnik-funktsional imkoniyatlarini tavsiflashga urg‘u bersa (R.Baker, K.Yacef [1]; K.Koedinger va boshq. [3]), ikkinchi yo‘nalish ta’lim oluvchilarning psixologik-pedagogik rivojlanish qonuniyatlari hamda nazariyalariga (L.Vygotskiy [5]; J.Flavell [7]) tayanadi. Biroq ushbu ikki tarmoq o‘rtasida muayyan metodologik uzilish - ya’ni murakkab texnik imkoniyatlarni poydor pedagogik konsepsiyalarga tayanuvchi, amaliyotda qo‘llashga mo‘ljallangan yaxlit modelga transformatsiya qilish masalasi haligacha to‘liq o‘z yechimini topgani yo‘q. O.Zawacki-Richter va uning hammualliflari o‘tkazgan tizimli sharhida [14] aynan shu uzilish AI-ta’lim sohasidagi tadqiqotlarning eng og‘riqli va ustuvor metodologik bo‘shlig‘i ekanligi alohida ko‘rsatib o‘tilgan. Bo‘lajak pedagog kadrlar tayyorlash kontekstida ushbu muammo yanada dolzarb tus oladi, chunki bu o‘rinda raqamli va sun’iy intellekt instrumentariysi shunchaki o‘qitish vositasi bo‘lib qolmay, talabalarning kelgusi kasbiy amaliyoti uchun namuna va didaktik mezon vazifasini ham bajaradi. Shu boisdan, mazkur izlanish tarqoq nazariyalarni shunchaki jamlash emas, balki ularning funksional integratsiyasini aks ettiruvchi yaxlit pedagogik modelni loyihalashtirishni maqsad qilgan. Mavjud ilmiy adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, pedagogik modellashtirish an’anasi asosan ikki alohida yo‘nalishda rivojlanib kelgan. Mahalliy va MDH ilmiy maktablarida (V.Bespalko [2], I.Bogoslovskiy [12]) model tushunchasi "struktura – funksiya – dinamika" uzviyligiga tayanuvchi qat’iy metodologik apparat orqali shakllantirilgan …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarXAKIMOV, UTKIRBEK
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-10-23
Son9
Betlar54-59
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.751
Indeksga qo‘shilgan2026-10-18

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.751 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

structural-functional model, reflective-pedagogical competence, artificial intelligence, pedagogical modeling, prospective teacher, структурно-функциональная модель, рефлексивно-педагогическая компетентность, искусственный интеллект, педагогическое моделирование, будущий учитель

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APAXAKIMOV, UTKIRBEK (2026). BO'LAJAK O'QITUVCHILARNING REFLEKSIV-PEDAGOGIK KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISHNING STRUKTURAVIY-FUNKSIONAL MODELI: LOYIHALASH VA NAZARIY VALIDATSIYA. Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 54-59. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.751
GOST (OAK)XAKIMOV, UTKIRBEK BO'LAJAK O'QITUVCHILARNING REFLEKSIV-PEDAGOGIK KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISHNING STRUKTURAVIY-FUNKSIONAL MODELI: LOYIHALASH VA NAZARIY VALIDATSIYA // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 9. – B. 54-59. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.751.
MLAXAKIMOV, UTKIRBEK. “BO'LAJAK O'QITUVCHILARNING REFLEKSIV-PEDAGOGIK KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISHNING STRUKTURAVIY-FUNKSIONAL MODELI: LOYIHALASH VA NAZARIY VALIDATSIYA.” Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 54-59, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.751
ChicagoXAKIMOV, UTKIRBEK. “BO'LAJAK O'QITUVCHILARNING REFLEKSIV-PEDAGOGIK KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISHNING STRUKTURAVIY-FUNKSIONAL MODELI: LOYIHALASH VA NAZARIY VALIDATSIYA.” Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 54-59 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.751
HarvardXAKIMOV, UTKIRBEK (2026) ‘BO'LAJAK O'QITUVCHILARNING REFLEKSIV-PEDAGOGIK KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISHNING STRUKTURAVIY-FUNKSIONAL MODELI: LOYIHALASH VA NAZARIY VALIDATSIYA’, Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 54-59. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.751
BibTeX
@article{xakimovutkirbek2026,
  title = {BO'LAJAK O'QITUVCHILARNING REFLEKSIV-PEDAGOGIK KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISHNING STRUKTURAVIY-FUNKSIONAL MODELI: LOYIHALASH VA NAZARIY VALIDATSIYA},
  author = {XAKIMOV, UTKIRBEK},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {9},
  pages = {54-59},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.751},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.751}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

XAKIMOV, UTKIRBEK — boshqa maqolalari

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari