Hududlarda yashil iqtisodiyotga o‘tishning mintaqaviy salohiyatini baholash va barqaror rivojlanish mexanizmlari

Murodxujayeva , Feruza

Innovations in Science and Technologies · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqolada O‘zbekiston hududlarining yashil iqtisodiyotga o‘tish salohiyati va barqaror rivojlanishning mintaqaviy mexanizmlari tadqiq etilgan. Mavzuning dolzarbligi global iqlim o‘zgarishi, energiya o‘tishi jarayonlarining tezlashuvi hamda mamlakat hududlari o‘rtasida ekologik yuklama va yashil salohiyatning keskin notekis taqsimlanishi bilan belgilanadi: Orolbo‘yi va Qoraqalpog'istonda ekologik tanglik, Farg'ona vodiysida suv va yer resurslari tanqisligi, Navoiy va Toshkent viloyatida esa yuqori uglerod sig'imi kuzatilmoqda. Tadqiqotning maqsadi O‘zbekistonning 14 ta ma'muriy hududi bo‘yicha yashil iqtisodiyotga o‘tish salohiyatini kompleks baholash va barqaror rivojlanishning hududiy tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlarini ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot vazifalari, ob'ekti, predmeti va gipotezasi aniq belgilangan bo‘lib, ilmiy yangiligi hududiy kesimda integral baholash metodikasining birinchi marta qo‘llanilganligida namoyon bo‘ladi. Tadqiqot gipotezasi sifatida hududning energiya salohiyati yuqori bo‘lishi avtomatik ravishda yuqori ekologik-iqtisodiy samaradorlikni ta'minlamasligi, balki institutsional tayyorgarlik darajasiga bog'liqligi ilgari surilgan. Metodologik asos sifatida to‘rt subindeksni — qayta tiklanuvchi energiya salohiyati, resurs va suv tejamkorligi, uglerod sig'imi va ekologik tozalik, yashil investitsiyalar va institutsional tayyorgarlik — birlashtiruvchi yashil salohiyat indeksi (GTPI) hamda ekologik-iqtisodiy dekarbonizatsiya koeffitsienti qo‘llanilgan. 2020– 2025 yillar bo‘yicha o‘tkazilgan hisob-kitoblarga ko‘ra, mamlakatda qayta tiklanuvchi energiya quvvati sezilarli o‘sgan, biroq hududlar o‘rtasidagi tafovut saqlanib qolmoqda: Buxoro, Navoiy va Samarqand energiya salohiyati bo‘yicha yetakchi guruhga, Qoraqalpog'iston Respublikasi va Farg'ona vodiysi viloyatlari esa ekologik yuklama yuqori guruhga kiritilgan. Tahlil natijalari yuqori quyosh-shamol salohiyatiga ega hududlarda resurs tejamkorligi past bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatdi, bu institutsional va infratuzilma to‘siqlari bilan izohlanadi. Maqolada mintaqaviy yashil moliyalashtirish, qayta tiklanuvchi energiya xablari va hududiy dekarbonizatsiya monitoringini o‘z ichiga olgan tashkiliy-iqtisodiy mexanizm taklif etilgan. Natijalar Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Energetika vazirligi va mahalliy hokimliklar uchun amaliy ahamiyatga ega.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMurodxujayeva , Feruza
JurnalInnovations in Science and Technologies
NashriyotТошкент давлат иқтисодиёт университети
ISSN3030-3451
Nashr sanasi2026-09-23
Jild3
Son9
Betlar374-384
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIqtisodiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-09-24

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

yashil iqtisodiyot, barqaror rivojlanish, mintaqaviy salohiyat, qayta tiklanuvchi energiya, dekarbonizatsiya, ekologik yuklama, uglerod sig'imi, yashil investitsiyalar, suv resurslari, hududiy rivojlanish.

Ilmiy soha

Iqtisodiyot

Iqtibos keltirish

APAMurodxujayeva , Feruza (2026). HUDUDLARDA YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISHNING MINTAQAVIY SALOHIYATINI BAHOLASH VA BARQAROR RIVOJLANISH MEXANIZMLARI. Innovations in Science and Technologies, 3(9), 374-384. https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1732
GOST (OAK)Murodxujayeva , Feruza HUDUDLARDA YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISHNING MINTAQAVIY SALOHIYATINI BAHOLASH VA BARQAROR RIVOJLANISH MEXANIZMLARI // Innovations in Science and Technologies. – 2026. – T. 3, № 9. – B. 374-384.
MLAMurodxujayeva , Feruza. “HUDUDLARDA YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISHNING MINTAQAVIY SALOHIYATINI BAHOLASH VA BARQAROR RIVOJLANISH MEXANIZMLARI.” Innovations in Science and Technologies, 3(9), 374-384, 2026. https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1732
ChicagoMurodxujayeva , Feruza. “HUDUDLARDA YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISHNING MINTAQAVIY SALOHIYATINI BAHOLASH VA BARQAROR RIVOJLANISH MEXANIZMLARI.” Innovations in Science and Technologies, 3(9), 374-384 (2026). https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1732
HarvardMurodxujayeva , Feruza (2026) ‘HUDUDLARDA YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISHNING MINTAQAVIY SALOHIYATINI BAHOLASH VA BARQAROR RIVOJLANISH MEXANIZMLARI’, Innovations in Science and Technologies, 3(9), 374-384. https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1732
BibTeX
@article{murodxujayevaferuza2026,
  title = {HUDUDLARDA YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISHNING MINTAQAVIY SALOHIYATINI BAHOLASH VA BARQAROR RIVOJLANISH MEXANIZMLARI},
  author = {Murodxujayeva , Feruza},
  journal = {Innovations in Science and Technologies},
  year = {2026},
  volume = {3},
  number = {9},
  pages = {374-384},
  url = {https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1732}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Innovations in Science and Technologies jurnalidan boshqa maqolalar

Innovations in Science and Technologies — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Murodxujayeva , Feruza — boshqa maqolalari

Iqtisodiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Iqtisodiyot sohasidagi OAK jurnallari