“Ulug‘bek xazinasi” romanini raqamlashtirish, segmentatsiyalash hamda uning inglizcha parallel bazasini yaratish

Gulmira Komilova

World of Philology · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada Odil Yoqubovning “Ulug‘bek xazinasi” romanini raqamli gumanitar fanlar va korpus lingvistikasi tamoyillari asosida raqamlashtirish, strukturaviy segmentatsiyalash hamda uning inglizcha tarjimasi bilan o‘zbek-ingliz parallel bazasini yaratishning formal modeli ishlab chiqiladi. Tadqiqotning asosiy muammosi badiiy-tarixiy matnda gap va abzas chegaralarining tarjimada muntazam saqlanmasligi, dialoglar, muallif nutqi, tarixiy realiyalar, atoqli otlar, arxaik birliklar va izohlovchi tarjima tufayli 1:1 moslikning tez-tez buzilishidir. Shu sabab ikki bosqichli yondashuv taklif etiladi: avval matnlar nashr-qism-bob-abzas-gap-token ierarxiyasida segmentlanadi, so‘ng segmentlar 1:1, 1:n, n:1, n:m, 1:0 va 0:1 turlarida moslashtiriladi. Maqolada barqaror segment identifikatorlari, xom va normallashtirilgan matn qatlamlari, TEI P5 bilan mos stand-off belgilash, relyatsion ma’lumotlar modeli, versiyalash va provenance nazorati, OCR xatolarini baholash, segmentatsiya F1 ko‘rsatkichi, alignment precision/recall/F1 va annotatorlararo kelishuv mezonlari tavsiya etiladi. Natijada “Ulug‘bek xazinasi” asosida keyingi morfologik, leksik-semantik, nomlangan obyektlar, tarixiy realiyalar hamda tarjima transformatsiyalarini ko‘p qatlamli annotatsiyalashga tayyor, qayta tekshiriladigan va kengaytiriladigan o‘zbek-ingliz parallel korpus protokoli shakllantiriladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarGulmira Komilova
JurnalWorld of Philology
NashriyotЎзбекистон давлат санъат ва маданият институтининг Фарғона минтақавий филиали
Nashr sanasi2026-09-11
Jild5
Son8
Betlar230-244
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
DOI10.70728/phil.v05.i08.031
Indeksga qo‘shilgan2026-09-13

DOI: 10.70728/phil.v05.i08.031 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

parallel korpus, korpus lingvistikasi, raqamlashtirish, OCR, segmentatsiya, sentence alignment, TEI P5, badiiy tarjima, tarixiy realiya, “Ulug‘bek

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAGulmira Komilova (2026). “ULUG‘BEK XAZINASI” ROMANINI RAQAMLASHTIRISH, SEGMENTATSIYALASH HAMDA UNING INGLIZCHA PARALLEL BAZASINI YARATISH. World of Philology, 5(8), 230-244. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i08.031
GOST (OAK)Gulmira Komilova “ULUG‘BEK XAZINASI” ROMANINI RAQAMLASHTIRISH, SEGMENTATSIYALASH HAMDA UNING INGLIZCHA PARALLEL BAZASINI YARATISH // World of Philology. – 2026. – T. 5, № 8. – B. 230-244. – DOI: 10.70728/phil.v05.i08.031.
MLAGulmira Komilova. ““ULUG‘BEK XAZINASI” ROMANINI RAQAMLASHTIRISH, SEGMENTATSIYALASH HAMDA UNING INGLIZCHA PARALLEL BAZASINI YARATISH.” World of Philology, 5(8), 230-244, 2026. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i08.031
ChicagoGulmira Komilova. ““ULUG‘BEK XAZINASI” ROMANINI RAQAMLASHTIRISH, SEGMENTATSIYALASH HAMDA UNING INGLIZCHA PARALLEL BAZASINI YARATISH.” World of Philology, 5(8), 230-244 (2026). https://doi.org/10.70728/phil.v05.i08.031
HarvardGulmira Komilova (2026) ‘“ULUG‘BEK XAZINASI” ROMANINI RAQAMLASHTIRISH, SEGMENTATSIYALASH HAMDA UNING INGLIZCHA PARALLEL BAZASINI YARATISH’, World of Philology, 5(8), 230-244. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i08.031
BibTeX
@article{gulmirakomilova2026,
  title = {“ULUG‘BEK XAZINASI” ROMANINI RAQAMLASHTIRISH, SEGMENTATSIYALASH HAMDA UNING INGLIZCHA PARALLEL BAZASINI YARATISH},
  author = {Gulmira Komilova},
  journal = {World of Philology},
  year = {2026},
  volume = {5},
  number = {8},
  pages = {230-244},
  doi = {10.70728/phil.v05.i08.031},
  url = {https://doi.org/10.70728/phil.v05.i08.031}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

World of Philology jurnalidan boshqa maqolalar

World of Philology — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Gulmira Komilova — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari