Özet: Bu çalışma, Batı Azerbaycan bölgesindeki Azerbaycan toponimlerinin fonetik özelliklerini incelemekte; Azerbaycan dilinin tarihsel gelişimini yansıtan paleodiyalektolojik ve neodiyalektolojik unsurların korunmasına odaklanmaktadır. Yer adları, yalnızca coğrafi isimler olarak değil, aynı zamanda eski fonetik sistemlerin izlerini taşıyan dilsel ve kültürel kalıntılar olarak ele alınmaktadır. Araştırmanın temel amacı, fonetik geçişleri belirlemek, diyalektolojik karşılıkları analiz etmek ve toponimlere gömülü tarihsel dil katmanlarını yeniden inşa etmektir. Çalışmada; ünlü ve ünsüz değişimlerini, diyalektal evrimin fonetik formlar üzerindeki etkisini ve anlamsal istikrarı sağlayan mekanizmaları incelemek için karşılaştırmalı-tarihsel, etimolojik ve diyalektolojik yöntemler kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, a–ə, ı–i, u–ü ve k–q, p–f, y–c gibi değişimlerin Azerbaycan dilinin farklı tarihsel aşamalarını örneklediğini göstermektedir. Kuşi–kuti gibi paleodiyalektal formlar, erken dönem Türk etnonimlerinin kanıtlarını korurken neodiyalektal özellikler (ünsüz eklenmesi veya modifikasyonu gibi) daha sonraki bölgesel farklılaşmayı kanıtlamaktadır. Genel olarak, Azerbaycan toponimleri, bölgenin hem fonetik evrimini hem de etnokültürel tarihini yansıtan temel bir dilsel arşiv işlevi görmektedir. Anahtar kelimeler: Paleodiyalekt, neodiyalekt, toponimi, fonetik değişim, Azerbaycan dili, Batı Azerbaycan.
| Mualliflar | Nigar Mammadova |
|---|---|
| Jurnal | Туркологик тадқиқотлар |
| Nashriyot | Самарқанд давлат университети, https://turkologiya.samdu.uz |
| ISSN | 2992-9229, 3060-5318 |
| Nashr sanasi | 2025-12-27 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.5281/zenodo.18345810 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-02 |
DOI: 10.5281/zenodo.18345810 · Maqolaning asl sahifasi
| APA | Nigar Mammadova (2025). AZERBAYCAN TOPONİMİSİNDE PALEODİYALEKTOLOJİK VE NEODİYALEKTOLOJİK DİLSEL OLGULAR. Туркологик тадқиқотлар. https://doi.org/10.5281/zenodo.18345810 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Nigar Mammadova AZERBAYCAN TOPONİMİSİNDE PALEODİYALEKTOLOJİK VE NEODİYALEKTOLOJİK DİLSEL OLGULAR // Туркологик тадқиқотлар. – 2025. – DOI: 10.5281/zenodo.18345810. |
| MLA | Nigar Mammadova. “AZERBAYCAN TOPONİMİSİNDE PALEODİYALEKTOLOJİK VE NEODİYALEKTOLOJİK DİLSEL OLGULAR.” Туркологик тадқиқотлар, 2025. https://doi.org/10.5281/zenodo.18345810 |
| Chicago | Nigar Mammadova. “AZERBAYCAN TOPONİMİSİNDE PALEODİYALEKTOLOJİK VE NEODİYALEKTOLOJİK DİLSEL OLGULAR.” Туркологик тадқиқотлар (2025). https://doi.org/10.5281/zenodo.18345810 |
| Harvard | Nigar Mammadova (2025) ‘AZERBAYCAN TOPONİMİSİNDE PALEODİYALEKTOLOJİK VE NEODİYALEKTOLOJİK DİLSEL OLGULAR’, Туркологик тадқиқотлар. https://doi.org/10.5281/zenodo.18345810 |
| BibTeX | @article{nigarmammadova2025,
title = {AZERBAYCAN TOPONİMİSİNDE PALEODİYALEKTOLOJİK VE NEODİYALEKTOLOJİK DİLSEL OLGULAR},
author = {Nigar Mammadova},
journal = {Туркологик тадқиқотлар},
year = {2025},
doi = {10.5281/zenodo.18345810},
url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.18345810}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Özet: Bu çalışma, küreselleşme sürecinde Türk dilli toplulukların bilimsel, ekonomik ve sosyo-politik entegrasyonlarını güçlendirmek amacıyla ihtiyaç duyulan “ortak iletişim dili” olgusunu kuramsal ve pratik…
Özet: Bu çalışma, dilin bir iletişim aracı olmanın ötesinde, bireysel kimlik inşası ve toplumsal varoluşun ontolojik temeli olduğu gerçeğinden hareketle, Türk dünyasında dil birliğinin tesis edilmesine yönelik stratejik…
Abstract: This article provides an extensive historical analysis of the development of Kungrad, the geostrategetic and cultural hub of the Southern Aral region between the 17th and 19th centuries. Situated in the…
Annotatsiya: Turkiston Rossiya tomonidan zabt etilgach, Turkistonning XIX asrning 2-yarmi – XX asr boshlaridagi hunarmandchilik va ustaxonalar holat haqida so‘z boradi. Turkiston Rossiya imperiyasi tomonidan bosib…
Annotatsiya: Ushbu maqolada turkiy tillarda uchraydigan etnografizmlarning shakllanishi, tarixiy rivoji, madaniy hamda lisoniy ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqotda etnografik birliklar xalqning turmush tarzi…
Özet: Dil, yalnızca teknik bir iletişim mekanizması değil; Ömer Seyfettin’in işaret ettiği üzere milletin varlık sahası ve sarsılmaz “Manevi Vatanı”dır. Dolayısıyla dil, sınırları haritalarla değil, kelimelerin ulaştığı…
Özet: Çalışmada, “15 Aralık Dünya Türk Dili Ailesi Günü” münasebetiyle Türkmen Türkçesinin Türkoloji sahasındaki tarihî önemi, Türkmenistan’daki dil çalışmaları, alfabe reformu ve sözlükçülük faaliyetleri ele…
Аннотация: Статья посвящена труду «Kalila va Dimna-i turkiy», рукопись которого хранится в научной библиотеке Самаркандского государственного университета. Согласно колофону рукописи, данный экземпляр был подготовлен в…
Annotatsiya: Ushbu maqolada Rossiya imperiyasining Turkiston o‘lkasini boshqarish siyosati, undagi tarjimonlar faoliyati, huquqiy asoslari va amaliy faoliyati tarixiy manbalar hamda arxiv hujjatlari asosida tahlil…
Annotatsiya Mazkur maqolada XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Samarqand viloyatida vaqf mulklarining huquqiy maqomi va ularning Rossiya imperiyasi ma’muriyati davridagi oʻzgarishlari arxiv manbalari asosida tahlil…
Туркологик тадқиқотлар — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi
Ushbu tadqiqot Ozarbayjon toponimiyasining, xususan, G‘arbiy Ozarbayjon hududidagi joy nomlarining tarixiy-lingvistik qatlamlarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Geografik nomlar ming yillar davomida shakllangan til…