Maqolada o‘zbek adabiyotida shaxs identitetining tarixiy-poetik shakllanishi mumtoz va jadid adabiyoti materiallari asosida tahlil qilinadi. Identitet tushunchasining zamonaviy gumanitar fanlarda keng qo‘llanilishiga qaramay, uning mazmuniy asoslari bo‘lgan o‘zlik, mansublik, “men” va “biz” munosabati, ruhiy kamolot, xotira hamda ma’naviy o‘zini anglash masalalari milliy adabiyotda qadimdan mavjud ekani asoslanadi. Tadqiqotda zamonaviy identitet terminini mumtoz matnlarga bevosita tatbiq etishdan ko‘ra, shaxsning o‘zini anglashi va ma’naviy maqomini belgilashga xizmat qiluvchi poetik shakllarni aniqlash tamoyili ustuvor qo‘yiladi. Alisher Navoiy ijodi misolida shaxs identiteti komillik, ko‘ngil, irfon, ishq, nafs va ruh ziddiyati hamda fano tushunchalari bilan bog‘liq holda talqin etiladi. Navoiy poetikasida “men”ning yuksalishi o‘zini mutlaqlashtirish orqali emas, nafsoniy chegaralardan xalos bo‘lib, ruhiy-ma’naviy kamolot sari ko‘tarilish orqali yuz berishi ko‘rsatiladi. Shuningdek, Bobur lirikasida identitetning Vatan sog‘inchi, g‘urbat va shaxsiy iztirob bilan, Mashrab she’riyatida esa isyonkor ruh, darveshona erkinlik va ilohiy ishq bilan bog‘liq xususiyatlari yoritiladi. Jadid adabiyotiga o‘tilganda identitet milliy uyg‘onish, ma’rifat, til, erkinlik, xalq taqdiri va ijtimoiy mas’uliyat bilan yangi mazmun kasb etgani Fitrat, Cho‘lpon hamda Abdulla Avloniy ijodi misolida ochib beriladi. Natijada zamonaviy o‘zbek she’riyatidagi shaxsiy, milliy va ijtimoiy identitet shakllarining tarixiy ildizlari mumtoz adabiyotdagi ma’naviy o‘zlik hamda jadid adabiyotidagi milliy-ma’rifiy o‘zlik an’analari bilan uzviy bog‘liq ekani xulosalanadi. Maqolada tarixiy-qiyosiy va hermenevtik yondashuvlardan foydalanilib, poetik matnlardagi o‘zlik modeli davrning diniy-falsafiy, ma’rifiy va ijtimoiy qarashlari bilan uyg‘un holda izohlanadi. She’riy misollar orqali identitetning tashqi ijtimoiy maqomdan ko‘ra botiniy o‘zgarish, axloqiy tanlov va ma’naviy tajriba bilan bog‘lanishi dalillanadi. Tadqiqot o‘zbek adabiyotida identitet kategoriyasining tarixiy davomiyligi va mazmuniy transformatsiyasini aniqlashga xizmat qiladi hamda nazariy asoslarini yoritib beradi.
| Mualliflar | Qodirov , Abdulazizbek |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashr sanasi | 2026-08-19 |
| Jild | 19 |
| Betlar | 41-44 |
| Til | Ingliz |
identitet, shaxs identiteti, o‘zlik, mumtoz adabiyot, Alisher Navoiy, komillik, irfon, ishq, fano, milliy identitet, jadid adabiyoti, ma’naviy o‘zlik.
Mazkur maqolada korxonada strategik moliyaviy hisob tizimini joriy etishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmi nazariy, institutsional va amaliy jihatdan asoslangan. Tadqiqotda tizimli, qiyosiy, dinamik va funksional tahlil…
Maqolada XX asr oxiri va XXI asr boshlaridagi ijtimoiy, madaniy hamda ma’naviy o‘zgarishlar sharoitida lirik qahramon identitetining inqirozga yuz tutishi va “yo‘qolgan men” fenomenining badiiy-estetik tabiati tahlil…
Maqolada Usmon Azimning “Iqrorlik” she’rida shaxs identitetining ifodalanishi dunyoning teatr sifatidagi markaziy metaforasi orqali tadqiq etiladi. Tahlil lirik qahramonning ijtimoiy kutilmalar, tanqid, qo‘rquv va…
Mazkur maqolada kasbiy ta’lim muassasalarida strategik boshqaruv modellarini xorijiy tajribalar asosida takomillashtirishning nazariy, institutsional va amaliy jihatlari keng yoritilgan. Strategik boshqaruvning…
Mazkur maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarni pedagogik faoliyatga tayyorlash jarayonining psixologik jihatlari, ularning kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishdagi o‘rni hamda pedagogik faoliyat samaradorligiga ta’siri…
Mazkur tadqiqotda so‘roq gaplarning pragmalingvistik xususiyatlari va ularning nutq aktlari tizimidagi o‘rni Abdulla Qahhorning “Sarob” hamda Teodor Drayzerning “Amerika fojiasi” romanlari misolida tahlil qilinadi…
Статья посвящена исследованию фонетической нейтрализации в диалектных и субстандартных разновидностях английского языка. Рассматриваются соотношение фонетической нейтрализации с фонологической нейтрализацией и…
Maqolada Kazuo Ishiguroning “Never Let Me Go” (“Meni hech qachon qo‘yib yuborma”) romanida fantastik badiiy olamni shakllantiruvchi nominativ birliklar va ularning leksik-semantik maydonlari tahlil qilingan…
Ushbu maqolada o‘lchov birliklari va o‘lchov ma’nosini bildiruvchi ifodalarni kognitiv jihatdan o‘rganishda integrativ yondashuvning zarurati asoslanadi. Tadqiqotning boshlang‘ich nuqtasi shundan iboratki, tabiiy…
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida nutqiy ma’no hamda kommunikativ funksiyalar overlap hodisasining qiyosiy-tipologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda overlap hodisasi analitik va agglutinativ…