Maqolada XX asr oxiri va XXI asr boshlaridagi ijtimoiy, madaniy hamda ma’naviy o‘zgarishlar sharoitida lirik qahramon identitetining inqirozga yuz tutishi va “yo‘qolgan men” fenomenining badiiy-estetik tabiati tahlil qilinadi. Identitet inqirozining dastlab psixologiya, sotsiologiya va falsafa doirasida shakllangan nazariy tushuncha sifatidagi mazmuni ochib berilib, uning zamonaviy adabiyotshunoslikka ko‘chishi, xususan, lirik subyektni anglashdagi metodologik ahamiyati yoritiladi. Tadqiqotda E.Erikson, S.Hall, R.Bart, M.Fuko, M.Baxtin va P.Rikyor qarashlariga tayanilib, badiiy matndagi “men”ning barqaror va yaxlit mohiyat emas, balki til, xotira, madaniyat, tarix, diskurs va ijtimoiy rollar ta’sirida shakllanuvchi murakkab poetik subyekt ekanligi asoslanadi. “Yo‘qolgan men” tushunchasi shaxsning butunlay yo‘qolishi emas, balki avvalgi o‘zlik mezonlari bilan yangi hayot tajribasi o‘rtasidagi uzilish, ichki yaxlitlikning buzilishi va yangi identitetni izlash jarayoni sifatida talqin etiladi. Maqolada identitet inqirozining she’riyatda yolg‘izlik, begonalashuv, ichki dialog, o‘z-o‘ziga savol berish, xotira, yo‘l, uy, shahar, ko‘zgu, soya, tun va sukut kabi obraz hamda motivlar orqali namoyon bo‘lishi ko‘rsatiladi. Shuningdek, istiqlol davri o‘zbek she’riyatida milliy o‘zlikni qayta anglash, tarixiy xotirani tiklash, globallashuv va yangi ijtimoiy muhit ta’sirida lirik “men”ning o‘zini izlash jarayonlari kuchaygani ta’kidlanadi. Natijada “yo‘qolgan men” fenomeni zamonaviy o‘zbek lirikasida shaxs va davr o‘rtasidagi murakkab munosabatlarni, ruhiy parokandalikni hamda o‘zlikni qayta qurish ehtiyojini ifodalovchi muhim poetik hodisa sifatida baholanadi. Tahlil davomida lirik qahramon va real muallif o‘rtasidagi farq ham nazariy jihatdan aniqlashtirilib, poetik “men”ning matn ichida yaratiladigan estetik konstruksiya ekaniga alohida e’tibor qaratiladi. Shu asosda identitet inqirozining mavzu bilangina cheklanmay, obrazlar tizimi, nutq ohangi, kompozitsiya va ramziy qatlamda ham namoyon bo‘lishi asosiy muhim ilmiy xulosa sifatida ilgari suriladi.
| Mualliflar | Qodirov , Abdulazizbek |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashr sanasi | 2026-06-18 |
| Jild | 18 |
| Betlar | 145-147 |
| Til | Ingliz |
identitet, identitet inqirozi, “yo‘qolgan men”, lirik qahramon, lirik subyekt, poetik “men”, begonalashuv, xotira, diskurs, o‘zlik, istiqlol davri she’riyati, poetik tafakkur
Maqolada o‘zbek adabiyotida shaxs identitetining tarixiy-poetik shakllanishi mumtoz va jadid adabiyoti materiallari asosida tahlil qilinadi. Identitet tushunchasining zamonaviy gumanitar fanlarda keng qo‘llanilishiga…
Maqolada Usmon Azimning “Iqrorlik” she’rida shaxs identitetining ifodalanishi dunyoning teatr sifatidagi markaziy metaforasi orqali tadqiq etiladi. Tahlil lirik qahramonning ijtimoiy kutilmalar, tanqid, qo‘rquv va…
Mazkur maqolada korxonada strategik moliyaviy hisob tizimini joriy etishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmi nazariy, institutsional va amaliy jihatdan asoslangan. Tadqiqotda tizimli, qiyosiy, dinamik va funksional tahlil…
Mazkur maqolada kasbiy ta’lim muassasalarida strategik boshqaruv modellarini xorijiy tajribalar asosida takomillashtirishning nazariy, institutsional va amaliy jihatlari keng yoritilgan. Strategik boshqaruvning…
Mazkur maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarni pedagogik faoliyatga tayyorlash jarayonining psixologik jihatlari, ularning kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishdagi o‘rni hamda pedagogik faoliyat samaradorligiga ta’siri…
Mazkur tadqiqotda so‘roq gaplarning pragmalingvistik xususiyatlari va ularning nutq aktlari tizimidagi o‘rni Abdulla Qahhorning “Sarob” hamda Teodor Drayzerning “Amerika fojiasi” romanlari misolida tahlil qilinadi…
Статья посвящена исследованию фонетической нейтрализации в диалектных и субстандартных разновидностях английского языка. Рассматриваются соотношение фонетической нейтрализации с фонологической нейтрализацией и…
Maqolada Kazuo Ishiguroning “Never Let Me Go” (“Meni hech qachon qo‘yib yuborma”) romanida fantastik badiiy olamni shakllantiruvchi nominativ birliklar va ularning leksik-semantik maydonlari tahlil qilingan…
Ushbu maqolada o‘lchov birliklari va o‘lchov ma’nosini bildiruvchi ifodalarni kognitiv jihatdan o‘rganishda integrativ yondashuvning zarurati asoslanadi. Tadqiqotning boshlang‘ich nuqtasi shundan iboratki, tabiiy…
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida nutqiy ma’no hamda kommunikativ funksiyalar overlap hodisasining qiyosiy-tipologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda overlap hodisasi analitik va agglutinativ…