Lirik qahramonning “Yo‘qolgan men” fenomeni

Qodirov , Abdulazizbek

Қўқон университети хабарномаси · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada XX asr oxiri va XXI asr boshlaridagi ijtimoiy, madaniy hamda ma’naviy o‘zgarishlar sharoitida lirik qahramon identitetining inqirozga yuz tutishi va “yo‘qolgan men” fenomenining badiiy-estetik tabiati tahlil qilinadi. Identitet inqirozining dastlab psixologiya, sotsiologiya va falsafa doirasida shakllangan nazariy tushuncha sifatidagi mazmuni ochib berilib, uning zamonaviy adabiyotshunoslikka ko‘chishi, xususan, lirik subyektni anglashdagi metodologik ahamiyati yoritiladi. Tadqiqotda E.Erikson, S.Hall, R.Bart, M.Fuko, M.Baxtin va P.Rikyor qarashlariga tayanilib, badiiy matndagi “men”ning barqaror va yaxlit mohiyat emas, balki til, xotira, madaniyat, tarix, diskurs va ijtimoiy rollar ta’sirida shakllanuvchi murakkab poetik subyekt ekanligi asoslanadi. “Yo‘qolgan men” tushunchasi shaxsning butunlay yo‘qolishi emas, balki avvalgi o‘zlik mezonlari bilan yangi hayot tajribasi o‘rtasidagi uzilish, ichki yaxlitlikning buzilishi va yangi identitetni izlash jarayoni sifatida talqin etiladi. Maqolada identitet inqirozining she’riyatda yolg‘izlik, begonalashuv, ichki dialog, o‘z-o‘ziga savol berish, xotira, yo‘l, uy, shahar, ko‘zgu, soya, tun va sukut kabi obraz hamda motivlar orqali namoyon bo‘lishi ko‘rsatiladi. Shuningdek, istiqlol davri o‘zbek she’riyatida milliy o‘zlikni qayta anglash, tarixiy xotirani tiklash, globallashuv va yangi ijtimoiy muhit ta’sirida lirik “men”ning o‘zini izlash jarayonlari kuchaygani ta’kidlanadi. Natijada “yo‘qolgan men” fenomeni zamonaviy o‘zbek lirikasida shaxs va davr o‘rtasidagi murakkab munosabatlarni, ruhiy parokandalikni hamda o‘zlikni qayta qurish ehtiyojini ifodalovchi muhim poetik hodisa sifatida baholanadi. Tahlil davomida lirik qahramon va real muallif o‘rtasidagi farq ham nazariy jihatdan aniqlashtirilib, poetik “men”ning matn ichida yaratiladigan estetik konstruksiya ekaniga alohida e’tibor qaratiladi. Shu asosda identitet inqirozining mavzu bilangina cheklanmay, obrazlar tizimi, nutq ohangi, kompozitsiya va ramziy qatlamda ham namoyon bo‘lishi asosiy muhim ilmiy xulosa sifatida ilgari suriladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarQodirov , Abdulazizbek
JurnalҚўқон университети хабарномаси
NashriyotҚўқон университети
ISSN2181-1695
Nashr sanasi2026-06-18
Jild18
Betlar145-147
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

identitet, identitet inqirozi, “yo‘qolgan men”, lirik qahramon, lirik subyekt, poetik “men”, begonalashuv, xotira, diskurs, o‘zlik, istiqlol davri she’riyati, poetik tafakkur

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAQodirov , Abdulazizbek (2026). LIRIK QAHRAMONNING “YO‘QOLGAN MEN” FENOMENI. Қўқон университети хабарномаси, 18, 145-147. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1762
GOST (OAK)Qodirov , Abdulazizbek LIRIK QAHRAMONNING “YO‘QOLGAN MEN” FENOMENI // Қўқон университети хабарномаси. – 2026. – T. 18. – B. 145-147.
MLAQodirov , Abdulazizbek. “LIRIK QAHRAMONNING “YO‘QOLGAN MEN” FENOMENI.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 145-147, 2026. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1762
ChicagoQodirov , Abdulazizbek. “LIRIK QAHRAMONNING “YO‘QOLGAN MEN” FENOMENI.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 145-147 (2026). https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1762
HarvardQodirov , Abdulazizbek (2026) ‘LIRIK QAHRAMONNING “YO‘QOLGAN MEN” FENOMENI’, Қўқон университети хабарномаси, 18, 145-147. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1762
BibTeX
@article{qodirovabdulazizbek2026,
  title = {LIRIK QAHRAMONNING “YO‘QOLGAN MEN” FENOMENI},
  author = {Qodirov , Abdulazizbek},
  journal = {Қўқон университети хабарномаси},
  year = {2026},
  volume = {18},
  pages = {145-147},
  url = {https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1762}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон университети хабарномаси jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон университети хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Qodirov , Abdulazizbek — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari