Ushbu maqolada o‘lchov birliklari va o‘lchov ma’nosini bildiruvchi ifodalarni kognitiv jihatdan o‘rganishda integrativ yondashuvning zarurati asoslanadi. Tadqiqotning boshlang‘ich nuqtasi shundan iboratki, tabiiy tildagi o‘lchov birliklari faqat aniq miqdor, masofa yoki hajmni ko‘rsatish bilan cheklanmaydi. Ular nutqda yaqinlik, uzoqlik, daraja, intensivlik, vaqtning subyektiv kechishi va ijtimoiy ustunlik kabi mavhum munosabatlarni ifodalashda ham ishtirok etadi. Shu sababli bunday birliklarning ma’nosini faqat bitta nazariya doirasida sharhlash ko‘p hollarda yetarli natija bermaydi. Maqolada Lakoff va Johnsonning konseptual metafora nazariyasi, Fillmorning freym semantikasi, Lakoffning kategoriyalash haqidagi qarashlari hamda Langackerning kognitiv grammatikasi o‘zaro qiyoslanib, ularning o‘lchov leksikasini tahlil qilishdagi vazifalari belgilandi. Tadqiqot tavsifiy, qiyosiy, konseptual va freym tahlili usullariga tayandi. Tahlil natijasida o‘lchovga oid birliklarni o‘rganishning to‘rt bosqichli modeli taklif etildi: avval birlikning tajribaviy asosi aniqlanadi, keyin mavhum ma’noga o‘tish yo‘li ko‘rsatiladi, undan so‘ng ifoda faollashtiradigan bilimlar majmui tiklanadi va nihoyat mazmunning grammatik hamda kontekstual shakllanishi tahlil qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, integrativ yondashuv turli nazariyalarni bir matnda sanab o‘tish emas, balki ularning izohlash imkoniyatlarini bir-birini to‘ldiradigan bosqichlarga joylashtirishdir. Bunday yondashuv ingliz va o‘zbek tillaridagi o‘lchov birliklarining bevosita, ko‘chma va kontekstga bog‘liq ma’nolarini izchil talqin qilish uchun qulay nazariy asos yaratadi.
| Mualliflar | Djabbarov, Sherzod |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashr sanasi | 2026-08-19 |
| Jild | 19 |
| Betlar | 14-18 |
| Til | Ingliz |
kognitiv lingvistika, o‘lchov birliklari, integrativ yondashuv, konseptual metafora, freym semantikasi, kognitiv grammatika, kategoriyalash, konseptuallashtirish
Maqolada Kazuo Ishiguroning “Never Let Me Go” (“Meni hech qachon qo‘yib yuborma”) romanida fantastik badiiy olamni shakllantiruvchi nominativ birliklar va ularning leksik-semantik maydonlari tahlil qilingan…
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida nutqiy ma’no hamda kommunikativ funksiyalar overlap hodisasining qiyosiy-tipologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda overlap hodisasi analitik va agglutinativ…
Статья посвящена исследованию фонетической нейтрализации в диалектных и субстандартных разновидностях английского языка. Рассматриваются соотношение фонетической нейтрализации с фонологической нейтрализацией и…
Mazkur maqolada badiiy matnning lokutiv qatlami poetik mazmunni yuzaga keltiruvchi lisoniy asos sifatida tadqiq etiladi. Tadqiqotning nazariy yo‘nalishi badiiy matndagi lisoniy shakllarning kontekst ta’sirida yangi…
Mazkur tadqiqotda so‘roq gaplarning pragmalingvistik xususiyatlari va ularning nutq aktlari tizimidagi o‘rni Abdulla Qahhorning “Sarob” hamda Teodor Drayzerning “Amerika fojiasi” romanlari misolida tahlil qilinadi…
Ushbu maqolada O‘zbekiston tijorat banklari faoliyatida yashil moliyalashtirish mexanizmlarining rivojlanish tendensiyalari va ularning mamlakat ekologik-iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashdagi institutsional o‘rni…
Mazkur maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarni pedagogik faoliyatga tayyorlash jarayonining psixologik jihatlari, ularning kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishdagi o‘rni hamda pedagogik faoliyat samaradorligiga ta’siri…
Markaziy Osiyo davlatlarida raqamli xizmatlar eksporti so‘nggi yillarda jadal o‘smoqda, biroq mintaqa ichidagi tartibga solish rejimlari bir-biridan sezilarli darajada farq qiladi. Maqolada O‘zbekiston, Qozog‘iston va…
Mazkur maqolada kasbiy ta’lim muassasalarida strategik boshqaruv modellarini xorijiy tajribalar asosida takomillashtirishning nazariy, institutsional va amaliy jihatlari keng yoritilgan. Strategik boshqaruvning…
Maqola kichik korxonalarda ishlab chiqarish quvvatini boshqarishning nazariy asoslarini yagona tizimga keltirishga bag‘ishlangan. Mavzuning dolzarbligi ikki holat bilan izohlanadi. Birinchidan, O‘zbekistonda kichik…