Mazkur maqolada badiiy matnning lokutiv qatlami poetik mazmunni yuzaga keltiruvchi lisoniy asos sifatida tadqiq etiladi. Tadqiqotning nazariy yo‘nalishi badiiy matndagi lisoniy shakllarning kontekst ta’sirida yangi semantik qimmat kasb etishi hamda estetik mazmun hosil qilish mexanizmlarini aniqlashga qaratilgan. Jamol Kamol qalamiga mansub she’riy matnlar misolida leksemalar, sintaktik qurilmalar va poetik murojaatlarning mazmuniy transformatsiyasi lingvopoetik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari badiiy matnning lokutiv qatlami shakliy birliklar yig‘indisi emas, balki poetik mazmunning yuzaga kelishini ta’minlovchi dinamik semantik tizim ekanligini ko‘rsatadi. Shuningdek, shoirning individual so‘z tanlovi va badiiy ifoda vositalari poetik mazmunni shakllantirishning muhim omillari sifatida asoslanadi. Shuningdek, maqolada lokutiv qatlamning poetik mazmunni shakllantirishdagi semantik, sintaktik va pragmatik imkoniyatlari o‘zaro bog‘liq holda yoritiladi. Badiiy matnda lisoniy birliklarning poetik aktuallashuvi ularning bevosita lug‘aviy ma’nosidan tashqari kontekstual, ekspressiv va ramziy ma’nolarni hosil qilishi bilan izohlanadi. Bunda so‘zning tanlanishi, uning boshqa birliklar bilan birikishi, sintaktik pozitsiyasi, takroriy qo‘llanishi va matndagi kommunikativ vazifasi poetik mazmunning yuzaga kelishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Zamonaviy lingvopoetik qarashlarda ham badiiy matnni tahlil qilishda semantik bosqichdan lisoniy birliklarning badiiy-funksional vazifasini aniqlash bosqichiga o‘tish muhimligi qayd etiladi. Jamol Kamol she’riyati misolida lisoniy birliklarning poetik aktuallashuvi milliy-madaniy mazmun bilan ham uzviy bog‘lanishi ko‘rsatiladi. Shoir tomonidan qo‘llangan murojaat shakllari, baholovchi birliklar, sintaktik parallelizmlar va obrazli ifodalar o‘zbek tilining nafaqat kommunikativ vosita, balki milliy o‘zlik, tarixiy xotira va ma’naviy qadriyatlarni ifodalovchi estetik hodisa sifatidagi xususiyatlarini ochib beradi. Shu jihatdan lokutiv qatlamni tahlil qilish orqali muallifning individual poetik uslubi, so‘z tanlash mahorati va lisoniy vositalardan foydalanish strategiyasini aniqlash imkoniyati kengayadi. Maqolada, shuningdek, poetik mazmunning shakllanishida sintaktik qurilmalarning faol ishtirokiga e’tibor qaratiladi. Gaplarning qisqa va ixcham tuzilishi, parallel konstruksiyalar, undalma, undov va buyruq-istak shakllarining uyg‘unlashuvi she’riy nutqning emotsional ta’sirchanligini oshirishi bilan birga, mazmunning bosqichma-bosqich kuchayib borishini ta’minlaydi. Natijada lokutiv qatlamning leksik va grammatik unsurlari alohida-alohida emas, balki yagona poetik tizim tarkibida faoliyat yuritadi.
| Mualliflar | Akramova, Surayo |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashr sanasi | 2026-08-19 |
| Jild | 19 |
| Betlar | 5-8 |
| Til | Ingliz |
lokutiv qatlam, badiiy matn, poetik mazmun, lingvopoetika, semantik transformatsiya, kontekst, lisoniy birlik, poetik sintaksis, Jamol Kamol
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida nutqiy ma’no hamda kommunikativ funksiyalar overlap hodisasining qiyosiy-tipologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda overlap hodisasi analitik va agglutinativ…
Ushbu maqolada O‘zbekiston tijorat banklari faoliyatida yashil moliyalashtirish mexanizmlarining rivojlanish tendensiyalari va ularning mamlakat ekologik-iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashdagi institutsional o‘rni…
Ushbu maqolada o‘lchov birliklari va o‘lchov ma’nosini bildiruvchi ifodalarni kognitiv jihatdan o‘rganishda integrativ yondashuvning zarurati asoslanadi. Tadqiqotning boshlang‘ich nuqtasi shundan iboratki, tabiiy…
Markaziy Osiyo davlatlarida raqamli xizmatlar eksporti so‘nggi yillarda jadal o‘smoqda, biroq mintaqa ichidagi tartibga solish rejimlari bir-biridan sezilarli darajada farq qiladi. Maqolada O‘zbekiston, Qozog‘iston va…
Maqolada Kazuo Ishiguroning “Never Let Me Go” (“Meni hech qachon qo‘yib yuborma”) romanida fantastik badiiy olamni shakllantiruvchi nominativ birliklar va ularning leksik-semantik maydonlari tahlil qilingan…
Maqola kichik korxonalarda ishlab chiqarish quvvatini boshqarishning nazariy asoslarini yagona tizimga keltirishga bag‘ishlangan. Mavzuning dolzarbligi ikki holat bilan izohlanadi. Birinchidan, O‘zbekistonda kichik…
Статья посвящена исследованию фонетической нейтрализации в диалектных и субстандартных разновидностях английского языка. Рассматриваются соотношение фонетической нейтрализации с фонологической нейтрализацией и…
In contemporary literary studies, space is no longer understood solely as a descriptive or aesthetic category but is increasingly interpreted as a fundamental form of artistic world modeling. This article examines the…
Mazkur tadqiqotda so‘roq gaplarning pragmalingvistik xususiyatlari va ularning nutq aktlari tizimidagi o‘rni Abdulla Qahhorning “Sarob” hamda Teodor Drayzerning “Amerika fojiasi” romanlari misolida tahlil qilinadi…
Mazkur maqolada O‘zbekiston iqtisodiyotida kichik biznes va bandlik ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik multifaktorial regressiya, korrelyatsiya hamda vaqt qatorlari tahlili usullari yordamida o‘rganilgan…