В статье рассматривается прототипичность художественного мира Дж.Р.Р.Толкина в формировании инвариантного концепта жанра фэнтези. Актуальность исследования определяется тем, что произведения Дж.Р.Р.Толкина, прежде всего «Хоббит», «Властелин колец», выступают не только как значимые художественные тексты XX века, но и как жанровый образец, задавший устойчивую модель последующего развития фэнтези. В центре внимания находится Средиземье как целостный вторичный мир, обладающий собственной географией, историей, мифологией, системой рас, языков, артефактов, этических оппозиций и символических структур. Особое внимание уделяется таким инвариантным признакам жанра, как связь с мифом, наличие автономной возможной реальности, оппозиция «добро – зло», пространственная модель «верх – низ», инициационный путь героя, анимизм, мифологические существа и сакрально значимые артефакты. На материале образов Фродо Бэггинса, Гэндальфа, Смауга, эльфов, гномов, троллей, хоббитов, орков, а также топонимов Шир, Мордор, Средиземье показывается, что Дж.Р.Р.Толкин не просто использует мифологические мотивы, а создает структурно организованную художественную онтологию, в которой фантастическое приобретает внутреннюю логичность и культурную достоверность. В статье доказывается, что прототипический статус произведений Дж.Р.Р.Толкина обусловлен синтезом мифопоэтики, теории вторичного мира, героико-инициационной модели и семиотически насыщенного миромоделирования. Делается вывод, что художественная система Дж.Р.Р.Толкина сформировала базовые параметры жанрового инварианта фэнтези, определив способы конструирования альтернативной реальности, тип героя, систему ценностных оппозиций и принципы взаимодействия мифа, вымысла и художественной достоверности.
| Mualliflar | Абдураманова, Диана |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashriyot | Қўқон университети |
| ISSN | 2181-1695 |
| Nashr sanasi | 2026-05-21 |
| Jild | 18 |
| Betlar | 121-125 |
| Til | Rus |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-26 |
фэнтези, Дж.Р.Р.Толкин, Средиземье, прототипичность, инвариантный концепт, художественный мир, вторичный мир, возможный мир, мифопоэтика, мифологические существа, анимизм, инициация героя, оппозиция добро – зло, миромоделирование, жанровый инвариант.
| APA | Абдураманова, Диана (2026). ПРОТОТИПИЧНОСТЬ ХУДОЖЕСТВЕННОГО МИРА ДЖ.Р.Р.ТОЛКИНА В ФОРМИРОВАНИИ ИНВАРИАНТНОГО КОНЦЕПТА ЖАНРА ФЭНТЕЗИ. Қўқон университети хабарномаси, 18, 121-125. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1691 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Абдураманова, Диана ПРОТОТИПИЧНОСТЬ ХУДОЖЕСТВЕННОГО МИРА ДЖ.Р.Р.ТОЛКИНА В ФОРМИРОВАНИИ ИНВАРИАНТНОГО КОНЦЕПТА ЖАНРА ФЭНТЕЗИ // Қўқон университети хабарномаси. – 2026. – T. 18. – С. 121-125. |
| MLA | Абдураманова, Диана. “ПРОТОТИПИЧНОСТЬ ХУДОЖЕСТВЕННОГО МИРА ДЖ.Р.Р.ТОЛКИНА В ФОРМИРОВАНИИ ИНВАРИАНТНОГО КОНЦЕПТА ЖАНРА ФЭНТЕЗИ.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 121-125, 2026. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1691 |
| Chicago | Абдураманова, Диана. “ПРОТОТИПИЧНОСТЬ ХУДОЖЕСТВЕННОГО МИРА ДЖ.Р.Р.ТОЛКИНА В ФОРМИРОВАНИИ ИНВАРИАНТНОГО КОНЦЕПТА ЖАНРА ФЭНТЕЗИ.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 121-125 (2026). https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1691 |
| Harvard | Абдураманова, Диана (2026) ‘ПРОТОТИПИЧНОСТЬ ХУДОЖЕСТВЕННОГО МИРА ДЖ.Р.Р.ТОЛКИНА В ФОРМИРОВАНИИ ИНВАРИАНТНОГО КОНЦЕПТА ЖАНРА ФЭНТЕЗИ’, Қўқон университети хабарномаси, 18, 121-125. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1691 |
| BibTeX | @article{article2026,
title = {ПРОТОТИПИЧНОСТЬ ХУДОЖЕСТВЕННОГО МИРА ДЖ.Р.Р.ТОЛКИНА В ФОРМИРОВАНИИ ИНВАРИАНТНОГО КОНЦЕПТА ЖАНРА ФЭНТЕЗИ},
author = {Абдураманова, Диана},
journal = {Қўқон университети хабарномаси},
year = {2026},
volume = {18},
pages = {121-125},
url = {https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1691}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Ushbu maqolada jismoniy tarbiya jarayonida musobaqa metodining nazariy va amaliy asoslari o‘rganilgan. Musobaqa metodining talabalarda jismoniy sifatlarni rivojlantirish, motivatsiyani oshirish, raqobatbardoshlik va…
Mazkur maqolada o‘zbek va rus tillarida mediadiskursning sotsiolingvistik xususiyatlari qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Mediadiskurs zamonaviy jamiyatda axborot almashinuvi, ijtimoiy fikrni shakllantirish, madaniy…
В статье рассматриваются фонетическая подготовка и развитие устной речи как взаимосвязанные направления преподавания китайского языка студентам Узбекистана. На основе многолетнего педагогического опыта в Узбекском…
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi pedagogik terminlarning nutqiy idrokdagi lingvokognitiv xususiyatlari qiyosiy-pragmatik hamda psixolingvistik yondashuvlar asosida yoritilgan. Pedagogik terminlarning…
Mazkur maqolada zamonaviy filologiyaning rivojlanish tendensiyalari, filologik ta’limning dolzarb muammolari hamda ilmiy tadqiqot metodologiyasining asosiy yo‘nalishlari kompleks yondashuv asosida tahlil qilinadi…
Ushbu maqolada neyropedagogik yondashuv asosida o‘quvchilarning matn bilan ishlash kompetensiyasini takomillashtirish masalalari yoritiladi. Matn bilan ishlash kompetensiyasi o‘quvchining matnni o‘qish, tushunish…
Статья посвящена сравнительному анализу существующих моделей стилеметрии и оценке их применимости к материалу русской художественной прозы. Рассмотрены ранние количественные подходы Н.А.Морозова и А.А.Маркова…
Ushbu maqolada estetik kosmetologiya jarayonida qo‘llaniladigan mehnat qurollari terminologiyasining leksik-semantik xususiyatlari o‘rganiladi. Kosmetologiya sohasi zamonaviy texnologiyalar, maxsus asbob-uskunalar…
Ushbu maqolada ingliz, rus va o‘zbek tillarida semantik transformatsiya asosida shakllangan terminlarning struktur-semantik xususiyatlari tahlil qilinadi. Semantik transformatsiya terminologik birliklarning yangi ma’no…
В статье рассматриваются дидактические возможности цифровых платформ Quizlet и Kahoot в обучении лексике русского языка учащихся второго класса школ с узбекским языком обучения. Описаны функциональные характеристики…
Қўқон университети хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Language learning is increasingly becoming infiltrated by AI technologies such as intelligent tutoring systems, automated writing evaluation, speech recognition and conversational agents. A systematic review of the…
This study investigates the use of artificial intelligence (AI) to analyze speech patterns in English as a Second Language (ESL) learners across different proficiency levels, focusing on pronunciation, vocabulary, and…
This thesis investigates the pedagogical potential of integrating artificial intelligence (AI) and virtual reality (VR) technologies to enhance English-language learning among B1-level students, with a particular focus…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…