Ingliz, rus va o‘zbek tillarida semantik transformatsiya asosida yasalgan terminlarning struktur-semantik xususiyatlari

Abdullayeva, Fotima

Қўқон университети хабарномаси · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada ingliz, rus va o‘zbek tillarida semantik transformatsiya asosida shakllangan terminlarning struktur-semantik xususiyatlari tahlil qilinadi. Semantik transformatsiya terminologik birliklarning yangi ma’no kasb etishi, umumiste’mol so‘zlarning maxsus ilmiy-texnik tushunchalarni ifodalashga moslashuvi hamda metaforik, metonimik va funksional ma’no ko‘chishi orqali yuzaga keladi. Maqolada uch tildagi terminlarning tuzilishi, ma’no kengayishi, ma’no torayishi va terminlashuv jarayonidagi o‘xshash hamda farqli jihatlari yoritiladi. Tadqiqot natijalari semantik transformatsiya termin yaratishning samarali usullaridan biri ekanini ko‘rsatadi. Mazkur tadqiqotda semantik transformatsiya jarayonida yuzaga keladigan kognitiv va kommunikativ omillar ham e’tiborga olinadi. Terminlarning shakllanishida inson tafakkuridagi assotsiativ bog‘liqlik, konseptual metaforalar hamda tajriba asosida yuzaga keladigan bilim strukturasi muhim rol o‘ynaydi. Shu nuqtai nazardan, terminlar nafaqat lingvistik birlik, balki muayyan soha bilimini modellashtiruvchi kognitiv vosita sifatida ham qaraladi. Shuningdek, ingliz, rus va o‘zbek tillarida semantik transformatsiya asosida hosil bo‘lgan terminlarning standartlashuv jarayoni ham tahlilga tortiladi. Bu jarayonda xalqaro terminologik me’yorlar, tarjima amaliyoti hamda milliy til tizimlarining ichki qonuniyatlari o‘zaro ta’sirlashadi. Natijada terminlarning barqarorlashuvi va ilmiy kommunikatsiyada bir xilda qo‘llanilishi ta’minlanadi. Bundan tashqari, zamonaviy raqamli muhit va sun’iy intellekt texnologiyalarining rivojlanishi semantik transformatsiya jarayonini yanada jadallashtirayotgani qayd etiladi. Yangi texnologik tushunchalar mavjud leksik birliklar asosida tezkor terminlashuv orqali shakllanib, global ilmiy makonda keng tarqalmoqda.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAbdullayeva, Fotima
JurnalҚўқон университети хабарномаси
NashriyotҚўқон университети
ISSN2181-1695
Nashr sanasi2026-05-21
Jild18
Betlar139-141
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

semantik transformatsiya, termin, terminologiya, struktur-semantik xususiyat, ma’no ko‘chishi, metafora, metonimiya, terminlashuv, ingliz tili, rus tili, o‘zbek tili

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAAbdullayeva, Fotima (2026). INGLIZ, RUS VA O‘ZBEK TILLARIDA SEMANTIK TRANSFORMATSIYA ASOSIDA YASALGAN TERMINLARNING STRUKTUR-SEMANTIK XUSUSIYATLARI. Қўқон университети хабарномаси, 18, 139-141. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1695
GOST (OAK)Abdullayeva, Fotima INGLIZ, RUS VA O‘ZBEK TILLARIDA SEMANTIK TRANSFORMATSIYA ASOSIDA YASALGAN TERMINLARNING STRUKTUR-SEMANTIK XUSUSIYATLARI // Қўқон университети хабарномаси. – 2026. – T. 18. – B. 139-141.
MLAAbdullayeva, Fotima. “INGLIZ, RUS VA O‘ZBEK TILLARIDA SEMANTIK TRANSFORMATSIYA ASOSIDA YASALGAN TERMINLARNING STRUKTUR-SEMANTIK XUSUSIYATLARI.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 139-141, 2026. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1695
ChicagoAbdullayeva, Fotima. “INGLIZ, RUS VA O‘ZBEK TILLARIDA SEMANTIK TRANSFORMATSIYA ASOSIDA YASALGAN TERMINLARNING STRUKTUR-SEMANTIK XUSUSIYATLARI.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 139-141 (2026). https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1695
HarvardAbdullayeva, Fotima (2026) ‘INGLIZ, RUS VA O‘ZBEK TILLARIDA SEMANTIK TRANSFORMATSIYA ASOSIDA YASALGAN TERMINLARNING STRUKTUR-SEMANTIK XUSUSIYATLARI’, Қўқон университети хабарномаси, 18, 139-141. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1695
BibTeX
@article{abdullayevafotima2026,
  title = {INGLIZ, RUS VA O‘ZBEK TILLARIDA SEMANTIK TRANSFORMATSIYA ASOSIDA YASALGAN TERMINLARNING STRUKTUR-SEMANTIK XUSUSIYATLARI},
  author = {Abdullayeva, Fotima},
  journal = {Қўқон университети хабарномаси},
  year = {2026},
  volume = {18},
  pages = {139-141},
  url = {https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1695}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон университети хабарномаси jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон университети хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Abdullayeva, Fotima — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari