Ingliz va o‘zbek tillarida do‘stlikka oid birliklarning tarjima ekvivalentligi: obrazli, funksional va adaptatsion moslik

Mamatova, Zarrina

Қўқон университети хабарномаси · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida do‘stlik konseptini ifodalovchi paremiologik hamda frazeologik birliklarning tarjima ekvivalentligi masalasi lingvistik, pragmatik va lingvokulturologik jihatdan o‘rganiladi. Do‘stlik insoniyatning eng muhim ijtimoiy va ma’naviy qadriyatlaridan biri sifatida turli xalqlarning tilida o‘ziga xos obrazlar, metaforalar hamda barqaror birliklar orqali ifodalanadi. Shu nuqtai nazardan, FRIENDSHIP va DO‘STLIK konseptlarining lisoniy ifodalanish shakllari, ularning semantik tarkibi, baholovchi mazmuni va kommunikativ funksiyalari qiyosiy tahlil qilinadi. Maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi do‘stlikka oid maqol, matal va frazeologik birliklarning ma’no tuzilishi hamda tarjima jarayonida yuzaga keladigan ekvivalentlik turlari tavsiflanadi. Xususan, obrazli ekvivalentlik, funksional ekvivalentlik va adaptatsion ekvivalentlikning nazariy asoslari yoritilib, ularning amaliy qo‘llanish xususiyatlari misollar yordamida izohlanadi. Shuningdek, do‘stlik konseptining ikki lisoniy madaniyatdagi umumiy va milliy xususiyatlari, uning til vositalarida aks etish mexanizmlari hamda madaniy kodlar bilan bog‘liqligi ochib beriladi. Tarjima jarayonida semantik mazmun bilan bir qatorda pragmatik vazifa, emotsional-ekspressiv ta’sir va lingvomadaniy komponentlarni saqlash zarurligi asoslanadi. Do‘stlikka oid birliklarning nasihat, baholash, ogohlantirish, rag‘batlantirish kabi kommunikativ funksiyalari tarjima adekvatligini belgilovchi muhim omillar sifatida baholanadi. Shuningdek, madaniy jihatdan xos bo‘lgan obraz va stereotiplarni boshqa til muhitiga moslashtirishning o‘ziga xos jihatlari ko‘rib chiqiladi. Maqola natijalari do‘stlik konseptining ingliz va o‘zbek tillaridagi verbal ifodalanish usullarini chuqurroq anglashga, paremiologik va frazeologik birliklar tarjimasining nazariy asoslarini takomillashtirishga hamda madaniyatlararo kommunikatsiya jarayonlarida ekvivalentlik muammolarini samarali hal etishga xizmat qiladi. Tadqiqot materiallari tarjimashunoslik, qiyosiy tilshunoslik, kognitiv lingvistika va lingvokulturologiya sohalarida olib boriladigan ilmiy izlanishlar uchun muhim nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMamatova, Zarrina
JurnalҚўқон университети хабарномаси
NashriyotҚўқон университети
ISSN2181-1695
Nashr sanasi2026-05-21
Jild18
Betlar146-149
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

tarjima, ekvivalentlik, do‘stlik, paremiologiya, frazeologiya, obraz, funksiya, adaptatsiya.

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAMamatova, Zarrina (2026). INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA DO‘STLIKKA OID BIRLIKLARNING TARJIMA EKVIVALENTLIGI: OBRAZLI, FUNKSIONAL VA ADAPTATSION MOSLIK. Қўқон университети хабарномаси, 18, 146-149. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1697
GOST (OAK)Mamatova, Zarrina INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA DO‘STLIKKA OID BIRLIKLARNING TARJIMA EKVIVALENTLIGI: OBRAZLI, FUNKSIONAL VA ADAPTATSION MOSLIK // Қўқон университети хабарномаси. – 2026. – T. 18. – B. 146-149.
MLAMamatova, Zarrina. “INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA DO‘STLIKKA OID BIRLIKLARNING TARJIMA EKVIVALENTLIGI: OBRAZLI, FUNKSIONAL VA ADAPTATSION MOSLIK.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 146-149, 2026. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1697
ChicagoMamatova, Zarrina. “INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA DO‘STLIKKA OID BIRLIKLARNING TARJIMA EKVIVALENTLIGI: OBRAZLI, FUNKSIONAL VA ADAPTATSION MOSLIK.” Қўқон университети хабарномаси, 18, 146-149 (2026). https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1697
HarvardMamatova, Zarrina (2026) ‘INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA DO‘STLIKKA OID BIRLIKLARNING TARJIMA EKVIVALENTLIGI: OBRAZLI, FUNKSIONAL VA ADAPTATSION MOSLIK’, Қўқон университети хабарномаси, 18, 146-149. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1697
BibTeX
@article{mamatovazarrina2026,
  title = {INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA DO‘STLIKKA OID BIRLIKLARNING TARJIMA EKVIVALENTLIGI: OBRAZLI, FUNKSIONAL VA ADAPTATSION MOSLIK},
  author = {Mamatova, Zarrina},
  journal = {Қўқон университети хабарномаси},
  year = {2026},
  volume = {18},
  pages = {146-149},
  url = {https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1697}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон университети хабарномаси jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон университети хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari