Mazkur maqolada zamonaviy tilshunoslikda muhim nazariy masalalardan biri hisoblangan valentlik kategoriyasi tahlil qilinadi. Xususan, grammatik shakl valentligining leksema semantik va leksik valentligiga ta’siri uch asosiy yo‘nalishda – cheklanish, kengayish va sifatiy o‘zgarish asosida yoritiladi. Tadqiqot jarayonida o‘zbek tilidagi fe’l nisbatlari, egalik va kelishik shakllari misolida grammatik shakllarning leksemalararo birikish imkoniyatlariga ta’siri dalillanadi. Shuningdek, orttirma nisbat orqali yangi aktantlarning (kauzator, patsiyens), birgalik nisbati orqali esa kontragent valentligining yuzaga kelishi ilmiy asosda izohlanadi. Shuningdek, orttirma nisbat shakllari orqali yangi aktantlarning – kauzator va patsiyens valentligining yuzaga kelishi, birgalik nisbati vositasida esa kontragent valentligining shakllanish jarayoni lingvistik nuqtai nazardan asoslab beriladi. Tadqiqot davomida grammatik shakllarning semantik va sintaktik tuzilishga ta’siri, ularning gap tarkibida aktantlar tizimini qay darajada boyitishi yoki o‘zgartirishi ham ko‘rib chiqiladi. Maqola natijalari grammatik shakl va leksik birliklar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni chuqurroq anglash, valentlik nazariyasini yanada rivojlantirish hamda o‘zbek tilining sintaktik-semantik tizimini tadqiq etishda muhim ilmiy ahamiyat kasb etadi. Mazkur tadqiqot tilshunoslikda grammatik kategoriyalar va leksema valentligining o‘zaro ta’sir mexanizmlarini aniqlashga xizmat qilishi bilan ahamiyatlidir.
| Mualliflar | Shokirova, Xavasxon |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashriyot | Қўқон университети |
| ISSN | 2181-1695 |
| Nashr sanasi | 2026-02-11 |
| Jild | 17 |
| Betlar | 223-224 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-26 |
zamonaviy tilshunoslik, grammatik shakl, leksema, semantik valentlik, leksik valentlik, grammatik shakl valentligi, о‘timsiz fe’l, kauzator, kontragent valentligi, birikish imkoniyatlari, patsiyens valentligi.
| APA | Shokirova, Xavasxon (2026). GRAMMATIK SHAKL VALENTLIGINING LEKSEMA VALENTLIGIGA MUNOSABATI. Қўқон университети хабарномаси, 17, 223-224. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1527 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Shokirova, Xavasxon GRAMMATIK SHAKL VALENTLIGINING LEKSEMA VALENTLIGIGA MUNOSABATI // Қўқон университети хабарномаси. – 2026. – T. 17. – B. 223-224. |
| MLA | Shokirova, Xavasxon. “GRAMMATIK SHAKL VALENTLIGINING LEKSEMA VALENTLIGIGA MUNOSABATI.” Қўқон университети хабарномаси, 17, 223-224, 2026. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1527 |
| Chicago | Shokirova, Xavasxon. “GRAMMATIK SHAKL VALENTLIGINING LEKSEMA VALENTLIGIGA MUNOSABATI.” Қўқон университети хабарномаси, 17, 223-224 (2026). https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1527 |
| Harvard | Shokirova, Xavasxon (2026) ‘GRAMMATIK SHAKL VALENTLIGINING LEKSEMA VALENTLIGIGA MUNOSABATI’, Қўқон университети хабарномаси, 17, 223-224. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1527 |
| BibTeX | @article{shokirovaxavasxon2026,
title = {GRAMMATIK SHAKL VALENTLIGINING LEKSEMA VALENTLIGIGA MUNOSABATI},
author = {Shokirova, Xavasxon},
journal = {Қўқон университети хабарномаси},
year = {2026},
volume = {17},
pages = {223-224},
url = {https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1527}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalarida talabalarning sog‘lom turmush tarzini shakllantirish, ularni jismoniy, ma’naviy va ijtimoiy jihatdan barkamol mutaxassislar sifatida tayyorlash masalalari tahlil qilinadi…
This evaluation proposal is drafted to examine the Open Budget initiative launched in 2021 to strengthen budgetary transparency, community engagement in decision-making, and improve government responsiveness. The…
Uzbekistan's economy has experienced rapid growth, with the national poverty rate declining from 11% to 8.9% in 2024. However, many households—particularly in remote areas—continue to face food insecurity. Earlier…
Maqolada klaster asosida ishlab chiqarishni boshqarishning xorijiy tajribasi tahlil qilinib, O‘zbekiston sharoitida uni joriy etish (implementatsiya)ning amaliy modeli taklif etildi. Tahlil natijasida klaster…
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodiy tafakkurini bolalar she’riyati asosida shakllantirish masalasi yoritilgan. Tadqiqotda she’riyat orqali obrazli fikrlash, noodatiy yondashuv va emotsional…
Ushbu maqolada so‘z o‘yinlari (kalamburlar)ning kognitiv asoslari va ularning tarjima qilinuvchanlik darajasi G‘afur G‘ulomning “Shum bola” asari misolida tahlil qilinadi. Tadqiqotda o‘zbek, ingliz va rus tillari…
Mazkur maqolada standartlashtirish fanini o‘qitishda xalqaro standartlar mazmunidan foydalanish metodikasi ilmiy-pedagogik jihatdan tahlil qilingan. Hozirgi globallashuv va ishlab chiqarish jarayonlarining xalqaro…
This article explores English proverbs that serve as vessels of moral assessments, thus shedding light on the ethical values, societal standards, and cultural ideals found in traditional English folklore. By…
Speaking fluency is vital for students participating in EMI courses, as it enables them to effectively communicate in discussions, give presentations, and engage in seminars and tutorials․ However, EFL students…
This qualitative study investigates the affective and cultural factors impacting university-level EFL learners' silence․ Drawing on interviews and follow-up reflective journals from 18 university learners in Central…
Қўқон университети хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Mazkur maqolada zamonaviy tilshunoslikdagi yangi yo‘nalishlardan biri — pragmalingvistikaning asosiy xususiyatlari yoritiladi. Unda so‘zlovchi shaxs, uning kommunikativ maqsadi hamda nutqiy faoliyatining muloqot…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…