Ushbu maqolada elektron tezauruslarning lingvistik-texnologik asoslari, ularning tuzilishi, tarkibi va an’anaviy lug‘atlardan farqli jihatlari tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi elektron tezaurus birliklarini tanlash hamda sinsetlarni shakllantirish uchun bosqichma-bosqich metodika ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotda tavsifiy, komponent, distributiv va kvantitativ tahlil metodlaridan, shuningdek, BERT tipidagi transformer modellaridan foydalanilgan. Material sifatida “O‘zbek tilining ta’limiy korpusi” va ARANEUM_UZBEKICUM korpusi tanlangan. Natijada, elektron tezaurusda ma’lumotni tashkil etishning uchta asosiy modeli — iyerarxik daraxt, tarmoqli graf va matritsa tuzilmasi — aniqlangan, shuningdek, korpus ma’lumotlari, chastota ko‘rsatkichlari, semantik bog‘lanish va ekspert bahosini birlashtiruvchi olti bosqichli metodika taklif etilgan. Ishlab chiqilgan metodika o‘zbek tili uchun elektron tezaurus yaratishning amaliy asosini tashkil etadi.
| Mualliflar | Najmiddinov, Muhammadjon |
|---|---|
| Jurnal | Science time |
| Nashriyot | Ажиниёз номидаги Нукус давлат педагогика институти |
| ISSN | 2992-8850 |
| Nashr sanasi | 2026-07-27 |
| Jild | 4 |
| Son | 7/2 |
| Betlar | 128-132 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| DOI | 10.66345/st.7037 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
DOI: 10.66345/st.7037 · Maqolaning asl sahifasi
elektron tezaurus, ontologiya, sinset, korpus lingvistikasi, transformer, BERT, semantik tarmoq, deskriptor.
| APA | Najmiddinov, Muhammadjon (2026). ELEKTRON TEZAURUSLARNING LINGVISTIK-TEXNOLOGIK ASOSLARI, TUZILISHI, TARKIBI VA BIRLIKLARINI TANLASH METODIKASI. Science time, 4(7/2), 128-132. https://doi.org/10.66345/st.7037 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Najmiddinov, Muhammadjon ELEKTRON TEZAURUSLARNING LINGVISTIK-TEXNOLOGIK ASOSLARI, TUZILISHI, TARKIBI VA BIRLIKLARINI TANLASH METODIKASI // Science time. – 2026. – T. 4, № 7/2. – B. 128-132. – DOI: 10.66345/st.7037. |
| MLA | Najmiddinov, Muhammadjon. “ELEKTRON TEZAURUSLARNING LINGVISTIK-TEXNOLOGIK ASOSLARI, TUZILISHI, TARKIBI VA BIRLIKLARINI TANLASH METODIKASI.” Science time, 4(7/2), 128-132, 2026. https://doi.org/10.66345/st.7037 |
| Chicago | Najmiddinov, Muhammadjon. “ELEKTRON TEZAURUSLARNING LINGVISTIK-TEXNOLOGIK ASOSLARI, TUZILISHI, TARKIBI VA BIRLIKLARINI TANLASH METODIKASI.” Science time, 4(7/2), 128-132 (2026). https://doi.org/10.66345/st.7037 |
| Harvard | Najmiddinov, Muhammadjon (2026) ‘ELEKTRON TEZAURUSLARNING LINGVISTIK-TEXNOLOGIK ASOSLARI, TUZILISHI, TARKIBI VA BIRLIKLARINI TANLASH METODIKASI’, Science time, 4(7/2), 128-132. https://doi.org/10.66345/st.7037 |
| BibTeX | @article{najmiddinovmuhammadjon2026,
title = {ELEKTRON TEZAURUSLARNING LINGVISTIK-TEXNOLOGIK ASOSLARI, TUZILISHI, TARKIBI VA BIRLIKLARINI TANLASH METODIKASI},
author = {Najmiddinov, Muhammadjon},
journal = {Science time},
year = {2026},
volume = {4},
number = {7/2},
pages = {128-132},
doi = {10.66345/st.7037},
url = {https://doi.org/10.66345/st.7037}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
В статье рассматривается роль речевой компетенции в процессе обучения русскому языку студентов высших учебных заведений. Актуальность исследования обусловлена возрастающими требованиями к качеству профессиональной…
Maqolada boshlang‘ich sinf kar bolalar yozma nutqini rivojlantirishning nazariy-metodologik asoslari hamda korreksion-pragmatik texnologiyalarining pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Tadqiqot davomida kar…
Inclusive education is recognized as a fundamental approach to ensuring equal educational opportunities for all learners, regardless of their abilities, disabilities, or backgrounds. Despite significant progress in…
Mazkur maqolada oliy ta’limda talabalarning mustaqil ta’limini tashkil etishda sun’iy intellekt vositalarining pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Duolingo, ELSA Speak, Khan Academy, ChatGPT va Claude…
В статье анализируются конструкции заголовочных комплексов в современных психологических блог-дискурсов. Цель исследования заключается в выявлении стилистических особенностей заголовков и специфики их функционирования в…
Mazkur maqolada bo‘ri obrazining mifopoetik va lingvomadaniy xususiyatlari tadqiq etiladi. Tadqiqotda bo‘rining turli xalqlar mifologiyasi, folklori va badiiy adabiyotidagi o‘rni tahlil qilinib, uning ramziy-semantik…
Ushbu maqolada til pedagogikasi sohasida korpusga asoslangan yondashuv soʻnggi oʻn yillikda faol oʻqitish usuli sifatida oʻrganilayotgani, tilshunoslik, psixologiya, pedagogika va madaniyatshunoslik bilimlarini…
Mazkur maqolada Halima Ahmedova she’riyatidagi agiografik obrazlarning poetik tabiati Iso Masih va Ayyub payg‘ambar obrazlari misolida tadqiq etiladi. Tadqiqotda shoira poetikasida ushbu obrazlarning an’anaviy diniy…
Ushbu maqolada badiiy nutq individualligini shakllantirishda kommunikativ strategiya va taktikalarining o‘rni tahlil qilinadi. Kommunikativ strategiya muallifning estetik va pragmatik maqsadga erishish uchun tuzadigan…
Mazkur maqolada so‘zlashuv jarayonidagi noverbal muloqot va ijtimoiy tarmoqlardagi noverbal vositalar va jestlar haqida so‘z borgan. Bu manba orqali siz stiker va noverbal muloqot o‘rtasidagi farqdan boxabar…
Science time — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
This article examines the integration of electronic thesauri with search engines and the methodology for selecting electronic thesaurus entries. The use of thesauri in search engines enables semantic analysis, broadens…
Тилшунослик соҳасида сўзларнинг семантик муносабатларини аниқлаш ва уларни тизимли тарзда тартибга солиш зарурияти ўзига хос аҳамиятга эга. Tезауруслар – бу луғатлар ва ахборот технологиялари ўртасида алоқани…
Мазкур мақолада синсетларни яратиш жараёни, уларнинг табиий тилга ишлов беришдаги аҳамияти ҳамда қўлланилиш доиралари таҳлил қилинади. Синсетларни қўлда ва автоматик равишда тузиш ёндашувлари ўрганилиб, уларнинг…
Maqolada o‘zbek tilida harakat va holat ifodalovchi fe’l, ravish hamda sifatlarning sinsetik tizimini yaratish masalalari tadqiq etiladi. Tadqiqotning maqsadi ushbu so‘z turkumlari uchun sinset tuzilishini…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…