Axloqshunoslikning global muammolari va texnikaviy muhitning inson hayotiga ta’siri

Kozimova , Nargiza

Мактабгача ва мактаб таълими · 2025-yil

Annotatsiya

Ushbu maqola texnika va raqamli muhitning jadallashuvi natijasida yuzaga kelayotgan global axloqiymuammolarnitahlil qiladi. Bir tomondan, texnika estetikasining (dizayn, interfeys, mehnat va turmush go‘zalligi) kundalikhayotga chuqur singib borishi, ikkinchi tomondan esa algoritmik boshqaruv, kuzatuv kapitalizmi, ma’lumotlar suvereniteti,sun’iy intellekt hamda avtomatlashtirishning normativ oqibatlari yoritiladi. Tadqiqot Hans Yonasning mas’uliyat etikasi,Langdon Vinnerning “artefaktlarning siyosati”, Jak Ellulning “texnika avtonomiyasi”, Shoshanna Zuboffning kuzatuv kapitalizmi,Luchano Floridining axborot etikasi hamda UNESCO va IEEE me’yoriy hujjatlariga tayangan holda konseptualyondashuvni taklif etadi. Maqolada, shuningdek, o‘zbek estetika maktabi doirasida texnika estetikasining ijtimoiy-ma’naviyvazifalari ham muhokama qilingan. Natijada “Mas’uliyat – Dizayn – Boshqaruv” (MDB) triadasi integrativ model sifatidailgari surilgan: (1) uzoq oqibatlarga yo‘naltirilgan mas’uliyat etikasi, (2) qadriyatga yo‘naltirilgan dizayn va texnika estetikasininguyg‘unligi, (3) ma’lumotlar va algoritmlarni boshqarishda adolat va hisobdorlik tamoyillari. Ushbu ramka individualxulq-atvor, tashkilot siyosatlari va davlat me’yorlarida qo‘llanishi mumkin. [Sher, 2007–217]; [Jonas, 1984–11];[Winner, 1980–121]; [Ellul, 1964–133]; [Zuboff, 2019–13]; [Floridi, 2005–189]; [IEEE, 2018–27]; [UNESCO, 2021–7].

Maqola ma’lumotlari
MualliflarKozimova , Nargiza
JurnalМактабгача ва мактаб таълими
NashriyotТошкент давлат педагогика университети
ISSN3060-4613, 3060-4613
Nashr sanasi2025-09-02
Jild3
Son9
TilO‘zbek
DOI10.5281/zenodo.17116412
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.5281/zenodo.17116412 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Texnologiya etikasi; axloqshunoslik; texnika estetikasI; mas’uliyat etikasi; kuzatuv kapitalizmi; axborot etikasi; sun’iy intellekt; algoritmik adolat; dizayn; raqamli boshqaruv

Iqtibos keltirish

APAKozimova , Nargiza (2025). Axloqshunoslikning global muammolari va texnikaviy muhitning inson hayotiga ta’siri. Мактабгача ва мактаб таълими, 3(9). https://doi.org/10.5281/zenodo.17116412
GOST (OAK)Kozimova , Nargiza Axloqshunoslikning global muammolari va texnikaviy muhitning inson hayotiga ta’siri // Мактабгача ва мактаб таълими. – 2025. – T. 3, № 9. – DOI: 10.5281/zenodo.17116412.
MLAKozimova , Nargiza. “Axloqshunoslikning global muammolari va texnikaviy muhitning inson hayotiga ta’siri.” Мактабгача ва мактаб таълими, 3(9), 2025. https://doi.org/10.5281/zenodo.17116412
ChicagoKozimova , Nargiza. “Axloqshunoslikning global muammolari va texnikaviy muhitning inson hayotiga ta’siri.” Мактабгача ва мактаб таълими, 3(9) (2025). https://doi.org/10.5281/zenodo.17116412
HarvardKozimova , Nargiza (2025) ‘Axloqshunoslikning global muammolari va texnikaviy muhitning inson hayotiga ta’siri’, Мактабгача ва мактаб таълими, 3(9). https://doi.org/10.5281/zenodo.17116412
BibTeX
@article{kozimovanargiza2025,
  title = {Axloqshunoslikning global muammolari va texnikaviy muhitning inson hayotiga ta’siri},
  author = {Kozimova , Nargiza},
  journal = {Мактабгача ва мактаб таълими},
  year = {2025},
  volume = {3},
  number = {9},
  doi = {10.5281/zenodo.17116412},
  url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.17116412}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мактабгача ва мактаб таълими jurnalidan boshqa maqolalar

Мактабгача ва мактаб таълими — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi