Kirish. XXI asrda yo‘l harakati xavfsizligi global miqyosdagi muhim ijtimoiy muammolardan biri sifatida e’tirof etilmoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, har yili dunyo bo‘yicha 1,3 milliondan ortiq inson yo‘l-transport hodisalari oqibatida halok bo‘ladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, yo‘l-transport hodisalarining katta qismi haydovchilarning psixologik holati, emotsional zo‘riqishi va agressiv xatti-harakatlari bilan bog‘liq. So‘nggi yillarda transport psixologiyasida “haydovchilik g‘azabi” (driver anger) tushunchasi alohida tadqiqot yo‘nalishi sifatida shakllandi. Haydovchilik g‘azabi transport vositasini boshqarish jarayonida yuzaga keladigan salbiy emotsional holatlar majmuasi bo‘lib, u agressiv haydovchilik, qoidabuzarliklar va xavfli harakatlar bilan bog‘liqdir. Shahar va qishloq hududlari transport tizimi, harakat intensivligi, yo‘l infratuzilmasi, nazorat darajasi va ijtimoiy munosabatlar jihatidan sezilarli farqlarga ega. Shu sababli ushbu hududlarda yashovchi haydovchilarning g‘azablanish darajasida ham muayyan tafovutlar kuzatilishi mumkin. Mazkur tadqiqotning maqsadi turli hududiy sharoitlarda yashovchi haydovchilarning g‘azablanish darajasining ijtimoiy-psixologik xususiyatlarini aniqlashdan iborat. Haydovchilik g‘azabini tushuntiruvchi nazariy yondashuvlar orasida frustratsiya–agressiya nazariyasi alohida o‘rin tutadi. Dollard va Miller tomonidan ishlab chiqilgan ushbu nazariyaga ko‘ra, maqsadga erishishga to‘sqinlik qiluvchi omillar frustratsiyani, frustratsiya esa agressiyani yuzaga keltiradi. Yo‘l harakati jarayonida tirbandliklar, qoidabuzarliklar, sekin harakatlanayotgan transport vositalari, boshqa haydovchilarning qo‘polligi va e’tiborsizligi frustratsiya manbai bo‘lib xizmat qiladi. Kognitiv baholash nazariyasi vakillari Lazarus va Folkman emotsional reaksiyalarni shaxsning vaziyatni qanday baholashi bilan bog‘laydilar. Bir xil …
| Mualliflar | USMONOV, RAHIM |
|---|---|
| Jurnal | Таълимда истиқболли изланишлар |
| Nashr sanasi | 2026-07-25 |
| Son | 7 |
| Betlar | 136-140 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.67547/fanistiqbollari.2026.80 |
DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.80 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
driver anger, Driving Anger Scale, aggressive driving, traffic psychology, urban drivers, rural drivers, emotional reactions, road safety, водительский гнев, Driving Anger Scale, агрессивное вождение, транспортная психология, городские водители, сельские водители
Kirish. Jahon miqyosida kechayotgan globallashuv jarayonlari, raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi hamda mehnat bozorida kasbiy kompetensiyalarga qo‘yilayotgan yangi talablar oliy ta’lim tizimi oldiga mutlaqo…
Kirish. Yigirma birinchi asr shiddatli texnologik taraqqiyot, global raqamlashtirish hamda an’anaviy ta’lim tizimlarining innovatsion virtual ta’lim muhitiga transformatsiyalashuvi (aylanishi) bilan xarakterlanadi…
Kirish. Bugungi kunda ta’lim tizimida raqamli texnologiyalardan samarali foydalanish o‘quv jarayonini modernizatsiya qilishning muhim yo‘nalishlaridan biri sifatida qaralmoqda. Ayniqsa, boshlang‘ich ta’lim bosqichida…
Kirish. Bugun mamlakatimiz hayotining barcha sohalaridagi tub o’zgarish, yangi islohot va yangicha dunyoqarash shakllanayotganligini kuzatmoqdamiz. Bu orqali yurtimizda yangi zamon ruhi va yangicha ideosfera ta’sir…
Kirish. Zamonaviy jamiyat taraqqiyoti, axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi, ta’lim va mehnat faoliyatidagi yuqori talablar insonning nafaqat jismoniy, balki psixologik salomatligiga ham katta ta’sir…
Kirish. Yo‘l-transport hodisalari butun dunyoda inson salomatligi va hayotiga jiddiy tahdid soluvchi omillardan biri hisoblanadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, har yili millionlab insonlar…
Введение. В современных условиях цифровизации образования возрастает необходимость разработки и внедрения эффективных технологий обучения иностранным языкам. Особое значение данная проблема приобретает в системе раннего…
Ta’limda istiqbolli izlanishlar - xalqaro ilmiy-metodik jurnal № 7/2026 ISSN: 3060-527X Axmatqulova Maxfuza Shuhrat qizi Guliston davlat universiteti tayanch doktoranti Email: turdibekovamakhfuza@gmail.com…
Kirish. Harbiy xizmat davlatning mudofaa tizimining ajralmas tarkibiy qismi bo‘lib, uning samaradorligi ko‘p jihatdan inson resurslarining sifat ko‘rsatkichlariga bog‘liqdir. Yosh avlodning ushbu jarayonga nisbatan…
Kirish. So‘nggi yillarda jahon sportida kuzatilayotgan raqamlashtirish jarayoni sportchilarni tayyorlash tizimiga tub o‘zgarishlar olib kirmoqda. Zamonaviy raqamli texnologiyalar mashg‘ulotlarni…