Turli hududiy sharoitlarda haydovchilarning g‘azablanish darajasining ijtimoiy-psixologik xususiyatlari

USMONOV, RAHIM

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. XXI asrda yo‘l harakati xavfsizligi global miqyosdagi muhim ijtimoiy muammolardan biri sifatida e’tirof etilmoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, har yili dunyo bo‘yicha 1,3 milliondan ortiq inson yo‘l-transport hodisalari oqibatida halok bo‘ladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, yo‘l-transport hodisalarining katta qismi haydovchilarning psixologik holati, emotsional zo‘riqishi va agressiv xatti-harakatlari bilan bog‘liq. So‘nggi yillarda transport psixologiyasida “haydovchilik g‘azabi” (driver anger) tushunchasi alohida tadqiqot yo‘nalishi sifatida shakllandi. Haydovchilik g‘azabi transport vositasini boshqarish jarayonida yuzaga keladigan salbiy emotsional holatlar majmuasi bo‘lib, u agressiv haydovchilik, qoidabuzarliklar va xavfli harakatlar bilan bog‘liqdir. Shahar va qishloq hududlari transport tizimi, harakat intensivligi, yo‘l infratuzilmasi, nazorat darajasi va ijtimoiy munosabatlar jihatidan sezilarli farqlarga ega. Shu sababli ushbu hududlarda yashovchi haydovchilarning g‘azablanish darajasida ham muayyan tafovutlar kuzatilishi mumkin. Mazkur tadqiqotning maqsadi turli hududiy sharoitlarda yashovchi haydovchilarning g‘azablanish darajasining ijtimoiy-psixologik xususiyatlarini aniqlashdan iborat. Haydovchilik g‘azabini tushuntiruvchi nazariy yondashuvlar orasida frustratsiya–agressiya nazariyasi alohida o‘rin tutadi. Dollard va Miller tomonidan ishlab chiqilgan ushbu nazariyaga ko‘ra, maqsadga erishishga to‘sqinlik qiluvchi omillar frustratsiyani, frustratsiya esa agressiyani yuzaga keltiradi. Yo‘l harakati jarayonida tirbandliklar, qoidabuzarliklar, sekin harakatlanayotgan transport vositalari, boshqa haydovchilarning qo‘polligi va e’tiborsizligi frustratsiya manbai bo‘lib xizmat qiladi. Kognitiv baholash nazariyasi vakillari Lazarus va Folkman emotsional reaksiyalarni shaxsning vaziyatni qanday baholashi bilan bog‘laydilar. Bir xil …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarUSMONOV, RAHIM
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-07-25
Son7
Betlar136-140
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPsixologiya
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.80
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.80 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

driver anger, Driving Anger Scale, aggressive driving, traffic psychology, urban drivers, rural drivers, emotional reactions, road safety, водительский гнев, Driving Anger Scale, агрессивное вождение, транспортная психология, городские водители, сельские водители

Ilmiy soha

Psixologiya

Iqtibos keltirish

APAUSMONOV, RAHIM (2026). TURLI HUDUDIY SHAROITLARDA HAYDOVCHILARNING G‘AZABLANISH DARAJASINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI. Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 136-140. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.80
GOST (OAK)USMONOV, RAHIM TURLI HUDUDIY SHAROITLARDA HAYDOVCHILARNING G‘AZABLANISH DARAJASINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 7. – B. 136-140. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.80.
MLAUSMONOV, RAHIM. “TURLI HUDUDIY SHAROITLARDA HAYDOVCHILARNING G‘AZABLANISH DARAJASINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 136-140, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.80
ChicagoUSMONOV, RAHIM. “TURLI HUDUDIY SHAROITLARDA HAYDOVCHILARNING G‘AZABLANISH DARAJASINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 136-140 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.80
HarvardUSMONOV, RAHIM (2026) ‘TURLI HUDUDIY SHAROITLARDA HAYDOVCHILARNING G‘AZABLANISH DARAJASINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI’, Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 136-140. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.80
BibTeX
@article{usmonovrahim2026,
  title = {TURLI HUDUDIY SHAROITLARDA HAYDOVCHILARNING G‘AZABLANISH DARAJASINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI},
  author = {USMONOV, RAHIM},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {7},
  pages = {136-140},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.80},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.80}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

USMONOV, RAHIM — boshqa maqolalari

Psixologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Psixologiya sohasidagi OAK jurnallari