Sinxron ai-tarjima tizimlarida ingliz va o'zbek tillarining semantik-sintaktik asimmetriyasi va lingvopragmatik xususiyatlari (meta-makon materiallari asosida)

Jumayev, Ashurali Eshkeldi o'g'li

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqolada sinxron sun’iy intellekt asosidagi tarjima tizimlarida ingliz va o‘zbek tillari o‘rtasidagi semantik-sintaktik asimmetriya hamda lingvopragmatik xususiyatlar meta-makon materiallari asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida real vaqt rejimida ishlovchi AI-tarjima tizimlarining matnni qayta ishlash mexanizmlari, semantik moslik darajasi, sintaktik transformatsiyalar va pragmatik ma’no uzatilishidagi muammolar o‘rganildi. Ingliz tilining analitik tabiatga egaligi va o‘zbek tilining agglutinativ xususiyatlari tarjima jarayonida strukturaviy nomutanosibliklarni yuzaga keltirishi aniqlandi. Shuningdek, meta-makon kommunikatsiyalarida kontekst, diskurs, emotsional bo‘yoqdorlik va madaniy birliklarning avtomatik tarjimada yetarli darajada aks etmasligi kuzatildi. Tadqiqot natijalari sinxron AI-tarjima tizimlarini takomillashtirish, o‘zbek tili korpuslarini boyitish va pragmatik modellashtirish algoritmlarini rivojlantirish zarurligini ko‘rsatadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarJumayev, Ashurali Eshkeldi o'g'li
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-07-14
Jild8
Son05
Betlar802-810
TilO‘zbek
DOI10.70728/b.series.fil.v08.i05.109
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i05.109 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

sun’iy intellekt, sinxron tarjima, semantik asimmetriya, sintaktik transformatsiya, lingvopragmatika, meta-makon, ingliz tili, o‘zbek tili, avtomatik tarjima, neyron tarmoqlar.

Iqtibos keltirish

APAJumayev, Ashurali Eshkeldi o'g'li (2026). SINXRON AI-TARJIMA TIZIMLARIDA INGLIZ VA O'ZBEK TILLARINING SEMANTIK-SINTAKTIK ASIMMETRIYASI VA LINGVOPRAGMATIK XUSUSIYATLARI (META-MAKON MATERIALLARI ASOSIDA). Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(05), 802-810. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.109
GOST (OAK)Jumayev, Ashurali Eshkeldi o'g'li SINXRON AI-TARJIMA TIZIMLARIDA INGLIZ VA O'ZBEK TILLARINING SEMANTIK-SINTAKTIK ASIMMETRIYASI VA LINGVOPRAGMATIK XUSUSIYATLARI (META-MAKON MATERIALLARI ASOSIDA) // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 05. – B. 802-810. – DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i05.109.
MLAJumayev, Ashurali Eshkeldi o'g'li. “SINXRON AI-TARJIMA TIZIMLARIDA INGLIZ VA O'ZBEK TILLARINING SEMANTIK-SINTAKTIK ASIMMETRIYASI VA LINGVOPRAGMATIK XUSUSIYATLARI (META-MAKON MATERIALLARI ASOSIDA).” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(05), 802-810, 2026. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.109
ChicagoJumayev, Ashurali Eshkeldi o'g'li. “SINXRON AI-TARJIMA TIZIMLARIDA INGLIZ VA O'ZBEK TILLARINING SEMANTIK-SINTAKTIK ASIMMETRIYASI VA LINGVOPRAGMATIK XUSUSIYATLARI (META-MAKON MATERIALLARI ASOSIDA).” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(05), 802-810 (2026). https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.109
HarvardJumayev, Ashurali Eshkeldi o'g'li (2026) ‘SINXRON AI-TARJIMA TIZIMLARIDA INGLIZ VA O'ZBEK TILLARINING SEMANTIK-SINTAKTIK ASIMMETRIYASI VA LINGVOPRAGMATIK XUSUSIYATLARI (META-MAKON MATERIALLARI ASOSIDA)’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(05), 802-810. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.109
BibTeX
@article{jumayevashuralieshkeldiogli2026,
  title = {SINXRON AI-TARJIMA TIZIMLARIDA INGLIZ VA O'ZBEK TILLARINING SEMANTIK-SINTAKTIK ASIMMETRIYASI VA LINGVOPRAGMATIK XUSUSIYATLARI (META-MAKON MATERIALLARI ASOSIDA)},
  author = {Jumayev, Ashurali Eshkeldi o'g'li},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {05},
  pages = {802-810},
  doi = {10.70728/b.series.fil.v08.i05.109},
  url = {https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.109}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Jumayev, Ashurali Eshkeldi o'g'li — boshqa maqolalari