Mazkur maqolada sinxron sun’iy intellekt asosidagi tarjima tizimlarida ingliz va o‘zbek tillari o‘rtasidagi semantik-sintaktik asimmetriya hamda lingvopragmatik xususiyatlar meta-makon materiallari asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida real vaqt rejimida ishlovchi AI-tarjima tizimlarining matnni qayta ishlash mexanizmlari, semantik moslik darajasi, sintaktik transformatsiyalar va pragmatik ma’no uzatilishidagi muammolar o‘rganildi. Ingliz tilining analitik tabiatga egaligi va o‘zbek tilining agglutinativ xususiyatlari tarjima jarayonida strukturaviy nomutanosibliklarni yuzaga keltirishi aniqlandi. Shuningdek, meta-makon kommunikatsiyalarida kontekst, diskurs, emotsional bo‘yoqdorlik va madaniy birliklarning avtomatik tarjimada yetarli darajada aks etmasligi kuzatildi. Tadqiqot natijalari sinxron AI-tarjima tizimlarini takomillashtirish, o‘zbek tili korpuslarini boyitish va pragmatik modellashtirish algoritmlarini rivojlantirish zarurligini ko‘rsatadi.
| Mualliflar | Jumayev, Ashurali Eshkeldi o'g'li |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-07-14 |
| Jild | 8 |
| Son | 05 |
| Betlar | 802-810 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/b.series.fil.v08.i05.109 |
DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i05.109 · Maqolaning asl sahifasi
sun’iy intellekt, sinxron tarjima, semantik asimmetriya, sintaktik transformatsiya, lingvopragmatika, meta-makon, ingliz tili, o‘zbek tili, avtomatik tarjima, neyron tarmoqlar.
Ushbu maqola nemis va o'zbek tillarida "quloq" (nem. Ohr / o'zb. quloq) somatik komponenti asosida shakllangan frazeologik birliklarning tizimli lingvistik tahlilini o'z ichiga oladi. Tadqiqotda ushbu…
Ushbu maqolada umumta’lim maktablarining yuqori sinflarida hozirgi adabiy jarayon qonuniyatlari, badiiy tafakkur taraqqiyoti va janrlar evolyutsiyasini o‘rgatish masalalari Asqad Muxtorning “Chinor” romani misolida…
Ushbu maqola madaniy kod va realiyalar tushunchalarini qiyosiy lingvistik tahlil metodologiyasi asosida keng qamrovli o'rganishga bag'ishlangan. Tadqiqotda madaniy kodning til tizimidagi o'rni, uning milliy-madaniy…
Ushbu keng qamrovli ilmiy tadqiqotda mustaqillik davri oʻzbek adabiyoti, xususan, hozirgi zamon dramaturgiyasining gʻoyaviy-badiiy taraqqiyot tendensiyalari taniqli ijodkor Qoʻchqor Norqobil pyesalari kontekstida chuqur…
Zamaxshariyning “Muqaddimatu-l-adab” asari XII asr turkiy leksikasini o‘rganishda eng ishonchli manbalardan biri hisoblanadi. Mazkur maqolada asarning “Ismlar” bo‘limi eski o‘zbek tilining o‘z qatlamini belgilashdagi…
Ushbu maqolada XX asr oʻzbek adabiyotining taraqqiyot bosqichlari hamda jadidchilik harakatining milliy adabiyot rivojidagi oʻrni tahlil qilinadi. Shuningdek, Abdurauf Fitrat ijodining oʻzbek adabiyoti va milliy…
Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillarida inson his-tuyg‘ularini ifodalovchi iboralarning semantik va stilistik xususiyatlari qiyosiy jihatdan a tadqiq etilgan. Ishda hissiyot ifodalovchi birliklarning maʼnoviy…
Mazkur maqolada mahoratli yozuvchi Jo‘ra Fozilning ijodi haqida ma’lumot beriladi. Nosirning o‘ziga xos ijod yo‘li, yozuvchilikdagi mahorati aks etadi. Adibning badiiy obraz yaratish mahorati xususida fikr yuritiladi…
Ushbu maqolada tilshunoslikning eng dolzarb muammolaridan biri bo‘lgan kollokatsiyalar, ularning tabiati va leksikografik manbalarda aks etish xususiyatlari tadqiq etilgan. Maqolada kollokatsiya tushunchasining…
Traditional structural methods of grammar instruction, such as the Presentation-Practice-Production (PPP) framework, often yield static declarative knowledge that fails to translate into spontaneous, accurate language…