Maqolada global iqlim isishi va muzliklarning jadal erishi sharoitida O‘rta Osiyo, xususan, O‘zbekistonga daxldor transchegaraviy daryo havzalaridagi to‘g‘onli va morena-muzlik ko‘llarining gidrologik xajmi, genetik tasnifi va o‘pirilish xavfi (GLOF) tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida 16 ta daryo havzasidagi 300 dan ortiq tog‘ ko‘llarining ma’lumotlari umumlashtirilib, ularning xavflilik darajasi integral baholash uslubiyoti asosida differensiallashtirilgan. Sentinel-2 va Landsat-9 sun’iy yo‘ldosh ma’lumotlari hamda dala tadqiqotlari asosida Piskom, Isfayramsoy, So‘x va Shohimardonsoy havzalaridagi ko‘llar dinamikasi (Shovurko‘l, Ixnoch, Tegirmoch ko‘llari guruhi) atroflicha o‘rganilgan. Farg‘ona viloyati aholi punktlari va infratuzilmasiga bevosita xavf soluvchi 23 ta eng beqaror ko‘lning xavflilik kategoriyalari aniqlangan. Maqola yakunida Alp va Himolay xalqaro tajribalariga tayangan holda, transchegaraviy havzalarda IoT datchiklariga asoslangan real vaqt rejimidagi kosmik monitoring tizimini joriy etish hamda muhandislik-drenaj choralarini ko‘rish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
| Mualliflar | Pirnazarov, Ravshan |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2020-01-01 |
| Jild | 7 |
| Son | 3 |
| Betlar | 251-266 |
| Til | O‘zbek |
to‘g‘onli ko‘llar, morena-muzlik ko‘llari, iqlim isishi, o‘pirilish xavfi (GLOF), Isfayramsoy, Piskom, masofadan zondlash, kosmik monitoring, integrallashgan baholash., dammed lakes, moraine-glacial lakes, climate warming, outburst risk (GLOF), Isfayramsay, Pskem, remote sensing, space monitoring, integral assessment.
Maqolada qora qaragʻay (Pinus nigra) ninalari va poʻstlogʻidagi ikkilamchi metabolitlarning kimyoviy tarkibi hamda fitofag hasharotlarning ushbu kimyoviy himoyaga moslashuvlari ilmiy adabiyot asosida umumlashtirilgan…
Ushbu maqola cho'kishga moyil bo'lgan lyoss tuproqlarda qurilgan 5-9 qavatli binolarning poydevorlari uchun tuproq va shag'al yostiqchalarini loyihalash usulini ishlab chiqadi va asoslaydi. To'g'ri tanlangan yostiqcha…
Mazkur maqolada Master Adaptive Learner (MAL) texnologiyasining tibbiyot ta’limi talabalarining deontologik kompetentligini rivojlantirishdagi didaktik imkoniyatlari tahlil qilingan. Zamonaviy tibbiyot va tibbiy…
O‘zbekistonning adir iqlimi sharoitida g‘o‘za (Gossypium hirsutum L., Andijon-36 navi) ildiz tizimida umumiy azot va erkin aminokislotalar (EAK) miqdorining ontogenezning asosiy fazalaridagi mavsumiy dinamikasi…
Maqolada O‘zbek tili elektron korpusi asosida yozma matnlarni ovozga aylantiruvchi tizimlar (TTS – matndan nutqqa, ASR – nutqni avtomatik tanish) uchun zarur bo‘lgan lingvistik asoslar tadqiq etiladi. Tadqiqotning…
Ushbu maqolada robototexnika ta’limida sun’iy intellekt (SI) texnologiyalaridan foydalangan holda interaktiv o‘quv dasturini yaratish masalalari tadqiq etilgan. Tadqiqotda adaptiv ta’lim trayektoriyalari, virtual…
Ushbu ishda uch o‘lchovli fazoda uchta singulyar koeffitsientga ega elliptik tipdagi differensial tenglama uchun Dirixle masalasining xos qiymatlari va xos funksiyalari topilgan. Masala markazi koordinatalar boshida…
Ushbu tadqiqotda CsPbI₂Br perovskit yordamida 100 °C qizdirish orqali α-fazani hosil qilish qiyin bo’lib, shu muammoni bartaraf etish uchun PbI₂ o’rniga modifkatsiya qilingan HPbI₃ ishlatildi. Natijada CsPbI₂Br…
Maqolada Sirdaryo viloyatining tabiiy-turistik salohiyati, uning hududiy tarkibi va hozirgi rivojlanish holati ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot jarayonida hududning geografik o‘rni, tabiiy resurslari, gidrologik…
Ushbu maqolada Van der Pol tenglama x''-ε(1-x^2)x'+x=0 ( ) uchun barqaror limit siklning mavjudligi va yagonaligi muammosi aniq qo‘yiladi va to‘liq tadqiq etiladi. Maqolada Puankare-Bendikson teoremasi va Lyapunov…