<p><em>Til taraqqiyoti davomida so‘z ma’nolarida turli o‘zgarishlarning yuz berishi tabiiy jarayondir.</em> <em>Eski turkiy tilda qo‘llangan ba’zi so‘zlar hozirgi o‘zbek tilida ma’lum jihatdan ma’noviy o‘zgarishlarga uchragan. Ayrim so‘zlarning ma’nosi toraygan, ayrimlariniki kengaygan bo‘lsa, ba’zilari o‘zi anglatgan ma’noga qarama-qarshi ma’noda ham qo‘llangan. Ushbu maqolada til taraqqiyoti davomida so‘z ma’nolarida yuzaga kelgan kengayish va torayish hodisalari «Devonu lug‘otit turk» asarida qo‘llangan bir qator leksemalar misolida yoritildi. Eski turkiy tilda jigit, кэjiк, jïлқï, cïғïр, эрÿк, алқïш,aмaч, кӭсäк, эркӓк, кöl, қïшлағ, jаjлағ, оғлан kabi leksemalar iste’molda bo‘lgan. Til taraqqiyotining keyingi davrlariga kelib mazkur leksemalarning tarkibida ma’lum semantik o‘zgarishlar yuz bergan. So‘z ma’no taraqqiyotidagi bunday o‘zgarishlar tasniflash, tavsiflash, qiyoslash va lingvistik tahlil usullari asosida yoritildi. So‘z ma’nolarini izohlashda bir qator lug‘atlarga murojaat qilindi. Sh.Rahmatullayev, M.Mirtojiev, H.Dadaboyev, N.Rahmonov, Q.Sodiqov, B.Abdushukurov, Sh.Usmanova, Sh.Egamova, A.Mo‘minova kabi olimlarning so‘z ma’nosining kengayishi va torayishi yuzasidan bildirgan fikrlari tahlil qilindi, munosabat bildirildi, bu hodisa o‘zbek tilshunosligida maxsus tadqiq obyekti bo‘lmagani ta’kidlandi.</em></p>
| Mualliflar | Rozikova, Gulbaxor |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2023-10-24 |
| Jild | 29 |
| Son | 2 |
| Betlar | 511-515 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.56292/sjfsu/vol29_iss2/a105 |
DOI: 10.56292/sjfsu/vol29_iss2/a105 · Maqolaning asl sahifasi
semantik taraqqiyot, ma’no kengayishi, ma’no torayishi, so‘z ma’nosining o‘zgarishi, leksema, semema, sema, polisemantik birlik, hosila ma’no, differensiatsiya., semantic development, expansion of meaning, narrowing of meaning, change of word meaning, lexeme, sememe, sema, polysemantic unit, derived meaning, differentiation.
Ushbu maqolada o‘ziniki bo‘lmagan ko‘c h irma gaplar da obrazlilikni ta’minlovchi semantik- stilistik faktorlar xususida fikr yuritiladi. Ma’lumki, nutq o‘ta murakkab jarayon bo‘lganligi uchun so‘zlovchi tinglovchiga…
Ushbu maqola o‘zbek va ingliz tillarida fe’llar graduonimiyasinini o‘rganish masalalariga bag‘ishlangan tadqiqotlarning namunasi sifatida taqdim etilgan bo‘lib unda chog‘ishtirilayotgan tillardagi fe’llar semantik…
Таржима назариясининг асоси сифатида бир томондан инглиз, франсуз, немис ва рус тилларидаги луғат ва грамматик тузилманинг хусусиятларини, тил воситаларининг стилистик қўлланишини, бир томондан, луғат ва грамматик…
Berilgan maqolada keyingi yillarda jahon tilshunosligida yaratilgan lingvistik maydon xususidagi qarashlar tahlili, maydon sifatida qaraluvchi hodisalar talqini to‘siqsizlik munosabati, jahon tilshunosligida uning…
Ushbu maqolada biz C1 darajasidagi talabalarga media matnlarni o‘rgatish muammolarini muhokama qildik. Gazetalar, davriy nashrlar, televidenie, filmlar, radio, kompyuter dasturlari va Internet ingliz tili darslarida…
Tinglash kundalik hayotda ham, akademik kontekstda ham insonlar bilan samarali muloqot qilish uchun muhim rol o‘ynaydi. Muloqot va kognitiv qobiliyatlarni rivojlantirish uchun tinglash muhimligiga qaramay, ko‘p yillar…
Mazkur maqola tarjimaning o‘ziga xos xususiyatlari,shakllarining nazariy asoslari, turlari va ularning tarjimon tomonidan asar tarjimasida turlicha foydalanilishi, shuningdek, bu jarayonda asar tarjimasining asliyat…
Ushbu maqolada ingliz tilida kompyuter dasturlari atamalari, ularning kelib chiqishi va qoʻllanilishi haqida soʻz boradi. Hozirgi ingliz tilshunosligida texnologik atamalar keng o‘rganilib, bu mavzuda katta va jiddiy…
Ushbu maqola zamonaviy lingvistik pragmatika nuqtai nazaridan pleonastik iboralarni ko‘rib chiqishga bag‘ishlangan. Bugungi kunda zamonaviy lingvistik shaxsning nutq amaliyotida o‘tkir muammo mavjud bo‘lib, unda…
Ushbu maqola ingliz tilida modal soʻzlarning qoʻllanilishi masalalariga bagʻishlangan boʻlib, asosan, modal soʻzlarni ifodalovchi vositalarning vazifalarini bajara olish imkoniyatiga ega boʻlgan soʻzlarni qamrab olgan…