So‘z semantik taraqqiyotidagi o‘zgarishlar xususida

Rozikova, Gulbaxor

FarDU ilmiy xabarlari · 2023-yil

Annotatsiya

Til taraqqiyoti davomida so‘z ma’nolarida turli o‘zgarishlarning yuz berishi tabiiy jarayondir. Eski turkiy tilda qo‘llangan ba’zi so‘zlar hozirgi o‘zbek tilida ma’lum jihatdan ma’noviy o‘zgarishlarga uchragan. Ayrim so‘zlarning ma’nosi toraygan, ayrimlariniki kengaygan bo‘lsa, ba’zilari o‘zi anglatgan ma’noga qarama-qarshi ma’noda ham qo‘llangan. Ushbu maqolada til taraqqiyoti davomida so‘z ma’nolarida yuzaga kelgan kengayish va torayish hodisalari «Devonu lug‘otit turk» asarida qo‘llangan bir qator leksemalar misolida yoritildi. Eski turkiy tilda jigit, кэjiк, jïлқï, cïғïр, эрÿк, алқïш,aмaч, кӭсäк, эркӓк, кöl, қïшлағ, jаjлағ, оғлан kabi leksemalar iste’molda bo‘lgan. Til taraqqiyotining keyingi davrlariga kelib mazkur leksemalarning tarkibida ma’lum semantik o‘zgarishlar yuz bergan. So‘z ma’no taraqqiyotidagi bunday o‘zgarishlar tasniflash, tavsiflash, qiyoslash va lingvistik tahlil usullari asosida yoritildi. So‘z ma’nolarini izohlashda bir qator lug‘atlarga murojaat qilindi. Sh.Rahmatullayev, M.Mirtojiev, H.Dadaboyev, N.Rahmonov, Q.Sodiqov, B.Abdushukurov, Sh.Usmanova, Sh.Egamova, A.Mo‘minova kabi olimlarning so‘z ma’nosining kengayishi va torayishi yuzasidan bildirgan fikrlari tahlil qilindi, munosabat bildirildi, bu hodisa o‘zbek tilshunosligida maxsus tadqiq obyekti bo‘lmagani ta’kidlandi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarRozikova, Gulbaxor
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2023-10-24
Jild29
Son2
Betlar105-105
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
DOI10.56292/sjfsu/vol29_iss2/a105
Indeksga qo‘shilgan2026-09-06

DOI: 10.56292/sjfsu/vol29_iss2/a105 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

semantik taraqqiyot, ma’no kengayishi, ma’no torayishi, so‘z ma’nosining o‘zgarishi, leksema, semema, sema, polisemantik birlik, hosila ma’no, differensiatsiya., semantic development, expansion of meaning, narrowing of meaning, change of word meaning, lexeme, sememe, sema, polysemantic unit, derived meaning, differentiation.

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APARozikova, Gulbaxor (2023). SO‘Z SEMANTIK TARAQQIYOTIDAGI O‘ZGARISHLAR XUSUSIDA. FarDU ilmiy xabarlari, 29(2), 105-105. https://doi.org/10.56292/sjfsu/vol29_iss2/a105
GOST (OAK)Rozikova, Gulbaxor SO‘Z SEMANTIK TARAQQIYOTIDAGI O‘ZGARISHLAR XUSUSIDA // FarDU ilmiy xabarlari. – 2023. – T. 29, № 2. – B. 105-105. – DOI: 10.56292/sjfsu/vol29_iss2/a105.
MLARozikova, Gulbaxor. “SO‘Z SEMANTIK TARAQQIYOTIDAGI O‘ZGARISHLAR XUSUSIDA.” FarDU ilmiy xabarlari, 29(2), 105-105, 2023. https://doi.org/10.56292/sjfsu/vol29_iss2/a105
ChicagoRozikova, Gulbaxor. “SO‘Z SEMANTIK TARAQQIYOTIDAGI O‘ZGARISHLAR XUSUSIDA.” FarDU ilmiy xabarlari, 29(2), 105-105 (2023). https://doi.org/10.56292/sjfsu/vol29_iss2/a105
HarvardRozikova, Gulbaxor (2023) ‘SO‘Z SEMANTIK TARAQQIYOTIDAGI O‘ZGARISHLAR XUSUSIDA’, FarDU ilmiy xabarlari, 29(2), 105-105. https://doi.org/10.56292/sjfsu/vol29_iss2/a105
BibTeX
@article{rozikovagulbaxor2023,
  title = {SO‘Z SEMANTIK TARAQQIYOTIDAGI O‘ZGARISHLAR XUSUSIDA},
  author = {Rozikova, Gulbaxor},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2023},
  volume = {29},
  number = {2},
  pages = {105-105},
  doi = {10.56292/sjfsu/vol29_iss2/a105},
  url = {https://doi.org/10.56292/sjfsu/vol29_iss2/a105}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2023-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari