So‘nggi yillarda tilshunoslikda “kognitiv” va “kognitiv fanlar” atamalari keng qo‘llanilmoqda. Ko‘plab tadqiqotchilar zamonaviy tilshunoslikda yangi ”kognitiv” paradigmalarning paydo bo‘lganligi haqida ta’kidlamoqdalar. Ko‘plab tadqiqotchilarning fikriga ko‘ra tilga antroposentrik yondashuv ya’ni tilni inson tafakkuri va ongi bilan chambarchas bog‘langan holda o‘rganish zamonaviy tilshunoslik ilmida yangi yo‘nalishlar kognitiv tilshunoslik hamda lingvomadaniyatshunoslikning vujudga kelishiga zamin yaratdi. XXI asr tilshunosligining peshqadam sohasiga aylanib ulgurgan kognitiv tilshunoslikning vujudga kelish tarixi amerikalik tilshunos Noam Xomkiy nazariyasi bilan bog‘lanadi. Taniqli rus tilshunosi Maslova o‘zining “Kognitiv Tilshunoslik” nomli kitobida kognitivizmni inson ongi, tafakkuri va ular bilan bog‘liq bo‘lgan ruhiy jarayonlar va holatlarni o‘rganadigan ilmiy yo‘nalish deb ta’riflaydi. Demyankova va Kubryakovaning fikricha, kognitiv tilshunoslik tilni axborotni kodlash va uzatishda rol o‘ynaydigan kognitiv mexanizm sifatida o‘rganadi. Tilning dunyoni anglashdagi roli haqidagi mulohazalar antik davrdan hozirgi kungacha turli davr va xalqlarning mutafakkirlarining qarashlarida uchraydi.
| Mualliflar | Xalilova, Zarnigor |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashriyot | Farg‘ona davlat universiteti |
| ISSN | 2010-8419, 2181-1571 |
| Nashr sanasi | 2024-09-12 |
| Jild | 30 |
| Son | 3 |
| Betlar | 257-257 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-06 |
kognitiv tilshunoslik, zamonaviy tilshunoslik, til va ong, ma’no hosil qilish, kontseptualizatsiya., cognitive linguistics, modern linguistics, language and consciousness, making meanings, conceptualization.
| APA | Xalilova, Zarnigor (2024). KOGNITIV TILSHUNOSLIK ZAMONAVIY TILSHUNOSLIKNING YANGI YO‘NALISHI SIFATIDA. FarDU ilmiy xabarlari, 30(3), 257-257. https://journal.fdu.uz/main/article/2584 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Xalilova, Zarnigor KOGNITIV TILSHUNOSLIK ZAMONAVIY TILSHUNOSLIKNING YANGI YO‘NALISHI SIFATIDA // FarDU ilmiy xabarlari. – 2024. – T. 30, № 3. – B. 257-257. |
| MLA | Xalilova, Zarnigor. “KOGNITIV TILSHUNOSLIK ZAMONAVIY TILSHUNOSLIKNING YANGI YO‘NALISHI SIFATIDA.” FarDU ilmiy xabarlari, 30(3), 257-257, 2024. https://journal.fdu.uz/main/article/2584 |
| Chicago | Xalilova, Zarnigor. “KOGNITIV TILSHUNOSLIK ZAMONAVIY TILSHUNOSLIKNING YANGI YO‘NALISHI SIFATIDA.” FarDU ilmiy xabarlari, 30(3), 257-257 (2024). https://journal.fdu.uz/main/article/2584 |
| Harvard | Xalilova, Zarnigor (2024) ‘KOGNITIV TILSHUNOSLIK ZAMONAVIY TILSHUNOSLIKNING YANGI YO‘NALISHI SIFATIDA’, FarDU ilmiy xabarlari, 30(3), 257-257. https://journal.fdu.uz/main/article/2584 |
| BibTeX | @article{xalilovazarnigor2024,
title = {KOGNITIV TILSHUNOSLIK ZAMONAVIY TILSHUNOSLIKNING YANGI YO‘NALISHI SIFATIDA},
author = {Xalilova, Zarnigor},
journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
year = {2024},
volume = {30},
number = {3},
pages = {257-257},
url = {https://journal.fdu.uz/main/article/2584}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Ushbu maqola jahon adabiyotida, xususan, ingliz adabiyotshunosligida drabbl janrining taraqqiyot bosqichlari, ularning xususiyatlari, bugungi zamonaviy adabiyotshunoslikda, xususan, ingliz adabiyotidagi tutgan o‘rni…
Ushbu maqolada badiiy asarlarda tilning ahamiyati muhokama qilinadi, so‘z fikr almashish, orzu va maqsadlarni yaratish uchun asosiy element sifatida ta'kidlanadi. Oʻxshatish, ikki narsa yoki hodisaning oʻxshash…
Mazkur maqolada ingliz va oʻzbek tillarida soʻz yasash usullari va ayniqsa abbreviatsiya usulining kelib chiqishi va oʻrganilishi haqida fikr yuritiladi. Shuningdek, ushbu abbreviatsiya usulidan foydalanishda ingliz va…
Ko‘p hollarda nozik yoki taqiqlangan mavzularni yumshatish yoki yashirish uchun ishlatiladigan evfemizmlar nafaqat ularning aniq ma’nosini, balki yashirin ma’noning boy xususiyatlarini ham o‘z ichiga oladi. Ushbu maqola…
Evfemizmlar til va inson psixologiyasida muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqola evfemizmlarni, xususan ingliz tilini o‘qitish kontekstidagi evfemizmlarning tahlil qilinishining asosiy sabablarini o‘rganadi. Biz…
Ushbu tadqiqot oliy ta'lim doirasida talabalarning yozma nutqida ishonch va ravshanlikni oshirishga yordam beradigan grammatik kompetentsiyadan tashqari omillarni ko‘rib chiqadi. Talabalarning samaradorligi…
Ushbu tadqiqot boshlang‘ich darajadagi o‘quvchilarga ingliz tilini o‘rgatishda video o`yinlarning ijobiy ta’sirini o‘rganadi. Video o`yinlarni til o`rganish muhitiga kiritish so`z boyligini, tinglash qobiliyatini va…
Maqоlada Sharq ilk Uygʻоnish davri va uning ilmiy-falsafiy mоhiyati yоritilgan. Uygʻоnish nоmini оlgan IX-XII asrlarda diniy-falsafiy, ilmiy va tabiiy fanlar rivоji chinakkam sivilizasiyaga turtki bоʻldi. Sharq…
Mazkur maqola talabalarning ingliz tilida nutqiy kompetensiyasini rivojlantirishda o‘yin texnologiyalari asosida o‘qitish metodikasini o‘rganishga bag‘ishlangan. Bugungi globallashgan dunyoda ingliz tilini mukammal…
Xorijiy tillarni o‘qitishning zamonaviy usullarining antropotsentrik paradigmasi talaba shaxsini shakllantirishga, uning o‘zini o‘zi anglashi va ijtimoiy va kasbiy sohalarda rivojlanishi uchun shart-sharoitlarni tashkil…
FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2024-yil arxivi
This article analyzes the specific features of criminal law protection afforded to persons in a helpless state who have become victims of crime under the legislation of foreign countries. The legislation of Germany…
This study presents a comparative linguistic and cultural analysis of the concept of "family" in two distinct languages: Uzbek and English. By examining proverbs from both languages, it seeks to identify and elucidate…
Ushbu maqola "oila/family" konseptining tilshunoslikda o‘rganilishiga bag‘ishlangan bo‘lib, unda lingvokognitiv va lingvomadaniy hodisa hisoblanmish konseptining jahon hamda o‘zbek tilshunoslari o‘rganilishi, o‘zbek va…
This article examines compression as a meaning-oriented strategy in sign language translation and interpreting. Compression is understood not as arbitrary shortening, but as the selective reformulation of a source…
This study investigates the impact of Edge Computing on bandwidth utilization in Internet of Things (IoT)–driven Nigerian telecom networks. The rapid growth of IoT devices has significantly increased data traffic…
The article analyzes the institutional formation and everyday educational practice of girls’ education in Turkestan in the late nineteenth and early twentieth centuries. It examines traditional schools led by otinoyi…
This study presents a comprehensive analysis of the geostrategic role of Khwarezm in the transregional trade system of Eurasia during the 9th–12th centuries, based on written sources, historiography, and archaeological…
This article addresses the problem of improving an adaptive traffic signal control algorithm at urban intersections by taking into account the dynamic characteristics of traffic flow. Fixed-time control under conditions…
This article presents the results of 2018-2023, such as biological diversity, inter-landscape distribution characteristics, density,and number of straggly insects identified from natural and anthropogenic areas of…