Ushbu maqola axloqiy-fuqaroviy qadriyatlarni ifodalovchi aksiologik leksikalarni tahlil qilish orqali tilshunoslik va etika sohalaridagi nazariy yondashuvlarni muhokama qiladi. Maqolada leksik birliklarning semantik turlari, ya’ni ezgulik va yovuzlik tushunchalari hamda fuqarolik qadriyatlari (erkinlik, adolat, tenglik, demokratiya) aniqlik kiritilgan. Tadqiqot davomida so‘zlar, sifatlar, kollokatsiyalar va iboralarning tarixiy rivojlanishi, ularning kelib chiqishi hamda zamonaviy kontekstlardagi qo‘llanilishi o‘rganilgan. Nazariy adabiyotlar asosida A.F. Lago, T.P. Krzeszovskiy, P. Pauvels va S.Vandenberglarning fikrlari tahlil qilinib, aksiologik leksikalar tizimi boyitilgan. Maqola ilmiy tadqiqotlar asosida axloqiy-ijtimoiy qadriyatlarning til ifodasini yoritib, madaniy va siyosiy sohalarda til amaliyotini yanada boyitishga xizmat qiladi. Ushbu ilmiy asarda nafaqat nazariy yondashuvlar, balki empirik tahlil metodlari ham kiritilgan bo‘lib, ular so‘zlashuv va yozma muloqot misollari orqali aks ettirilgan. Tadqiqot natijalari tilshunoslik, etika va madaniyatshunoslik sohalarida yangi qarashlarni shakllantirishga, qadriyatlar makrostrukturasini yanada chuqurroq o‘rganishga turtki bo‘lishi kutilmoqda. Shu tarzda, maqola ilmiy hamjamiyatda katta qiziqish uyg‘otadi. Natijalar ilmiy tajriba va nazariy yondashuvlarning umumiy samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
| Mualliflar | Dadabayeva, Shirinxon |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashriyot | Farg‘ona davlat universiteti |
| ISSN | 2010-8419, 2181-1571 |
| Nashr sanasi | 2025-12-31 |
| Jild | 31 |
| Son | 3 |
| Betlar | 134-134 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-06 |
Aksiologiya, aksiolingvistika, baholash jarayoni, darajalanish jarayoni, semantic ma’no, baholash nazariyasi, implisit baholash, eksplisit baholash, Axiology, Axioloinguistics, Evaluation Process, Ranking Process, Semantic Meaning, Evaluation Theory, Implicit Evaluation, Explicit Evaluation
| APA | Dadabayeva, Shirinxon (2025). AXLOQIY-FUQAROVIY QADRIYATLARNI IFODALOVCHI AKSIOLOGIK LEKSIKALAR TADQIQI. FarDU ilmiy xabarlari, 31(3), 134-134. https://journal.fdu.uz/main/article/1118 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Dadabayeva, Shirinxon AXLOQIY-FUQAROVIY QADRIYATLARNI IFODALOVCHI AKSIOLOGIK LEKSIKALAR TADQIQI // FarDU ilmiy xabarlari. – 2025. – T. 31, № 3. – B. 134-134. |
| MLA | Dadabayeva, Shirinxon. “AXLOQIY-FUQAROVIY QADRIYATLARNI IFODALOVCHI AKSIOLOGIK LEKSIKALAR TADQIQI.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(3), 134-134, 2025. https://journal.fdu.uz/main/article/1118 |
| Chicago | Dadabayeva, Shirinxon. “AXLOQIY-FUQAROVIY QADRIYATLARNI IFODALOVCHI AKSIOLOGIK LEKSIKALAR TADQIQI.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(3), 134-134 (2025). https://journal.fdu.uz/main/article/1118 |
| Harvard | Dadabayeva, Shirinxon (2025) ‘AXLOQIY-FUQAROVIY QADRIYATLARNI IFODALOVCHI AKSIOLOGIK LEKSIKALAR TADQIQI’, FarDU ilmiy xabarlari, 31(3), 134-134. https://journal.fdu.uz/main/article/1118 |
| BibTeX | @article{dadabayevashirinxon2025,
title = {AXLOQIY-FUQAROVIY QADRIYATLARNI IFODALOVCHI AKSIOLOGIK LEKSIKALAR TADQIQI},
author = {Dadabayeva, Shirinxon},
journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
year = {2025},
volume = {31},
number = {3},
pages = {134-134},
url = {https://journal.fdu.uz/main/article/1118}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Maqola globalizatsiya sharoitida lingvokultural birliklarning rivojlanishiga ta'sir qiluvchi omillarni o'rganishga bag'ishlangan. Til va madaniyat o'rtasidagi o'zaro aloqalar, shuningdek, lingvokulturalemalar roli…
Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi dolzarb masalalardan bo‘lgan –ma affiksi hamda ingliz tilidagi not inkor yuklamasi yordamida fe’lning bo‘lishsizlik shaklini yasash usullari o‘rganib chiqildi. Kundalik nutqimizda…
Maqolada turk va ozarbayjon tillaridagi paremiyologik birliklarda kuzatiladigan qofiyalash usullari ko‘rib chiqiladi. Ozarbayjon va turk tillaridagi maqollarda uchraydigan qofiyalar tovush takrorlari orqali ritm hosil…
Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek maqollarining lingvokognitiv xususiyatlari tahlil qilinadi. Turli konseptlar, metaforalar va madaniy tafakkur farqlari asosida maqollar orqali til va tafakkur o‘rtasidagi aloqalar ochib…
Ushbu maqolada aksiologiya va aksiolingvistika sohasidagi asosiy jarayonlar – aksiologiya, baholash va darajalanish – keng qamrovli tahlil qilinadi. Tadqiqot tilning qadriyatlarni ifodalashdagi o‘ziga xos o‘rniga…
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida 1991–2024-yillar davomidagi nodavlat ta’lim muassasalarining shakllanish tarixi, tarixiy vaziyat va aholining ijtimoiy ta’limga boʻlgan ehtiyojlari tahlil qilingan. “Ta’lim…
This article provides detailed information about the essence, formation and role of mass culture in society. The article analyzes various forms of mass culture, its widespread distribution through mass communication…
This article analyzes the socio-political and ethical views of Eastern thinkers. In particular, it examines the socio-political rise of Turkestan during the 9th–12th and 14th–15th centuries, as well as the factors…
This article examines the development of culture and literature in Uzbekistan under the influence of communist ideology after World War II. Additionally, it analyzes the efforts to glorify national values and Uzbek…
This article examines the impact of the conflict between Khwarazmshah Muhammad and Küchlüg on the history of Central Asia. It evaluates how this confrontation facilitated the Mongol conquest of Eastern Turkestan and…
FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi
This article shows three methods of studying the meanings of words – reference theory, component analysis and postulates of meaning based on the analysis of different examples. In the process of translation, the fact…
Ushbu maqola tarjima jarayonida vaziyatning ahamiyatliligi, uning asliyat tilidan tarjima tiliga o‘tishi haqida bo‘lib, unda olimlarning tarjima modeli bo‘lgan situativ-denotativ usuli haqidagi fikrlari keltiriladi…
Ushbu maqola so‘zning ma’nolarini o‘rganuvchi uch usul – ma’lumotlar nazariyasi tahlili, komponentli tahlil va ma’no postulatlari turli misollar tahlili asosida ko‘rsatilgan. Tarjima jarayonida tarjimon asliyat tilidagi…
Tilshunoslikda tilni murakkab tizim sifatida o‘rganish, barcha til birliklarini shakl va mazmunidan kelib chiqib tahlil qilish hamda sintaktik, semiotik va pragmatik tabiatini, nutqdagi ahamiyatini o‘rganish muhim…
Ushbu maqolada aksiologiya va aksiolingvistika sohasidagi asosiy jarayonlar – aksiologiya, baholash va darajalanish – keng qamrovli tahlil qilinadi. Tadqiqot tilning qadriyatlarni ifodalashdagi o‘ziga xos o‘rniga…
This article examines compression as a meaning-oriented strategy in sign language translation and interpreting. Compression is understood not as arbitrary shortening, but as the selective reformulation of a source…
This study investigates the impact of Edge Computing on bandwidth utilization in Internet of Things (IoT)–driven Nigerian telecom networks. The rapid growth of IoT devices has significantly increased data traffic…
The article analyzes the institutional formation and everyday educational practice of girls’ education in Turkestan in the late nineteenth and early twentieth centuries. It examines traditional schools led by otinoyi…
This study presents a comprehensive analysis of the geostrategic role of Khwarezm in the transregional trade system of Eurasia during the 9th–12th centuries, based on written sources, historiography, and archaeological…
This article addresses the problem of improving an adaptive traffic signal control algorithm at urban intersections by taking into account the dynamic characteristics of traffic flow. Fixed-time control under conditions…
This article presents the results of 2018-2023, such as biological diversity, inter-landscape distribution characteristics, density,and number of straggly insects identified from natural and anthropogenic areas of…