Oʻzbek tilida somatik leksikologiyaning oʻrganilishi

Avezova, Nigora

Lingvospektr · 2024-yil

Annotatsiya

Somatizmlar inson tana a’zolarining nomlarini oʻzida aks ettiruvchi leksik birlik boʻlib, ular mustaqil ma’no anglatuvchi otlar sifatida oʻrganiladi. Asosan, otlarga xos soʻroq, grammatik koʻrsatkichlar, ya’ni egalik va kelishik qoʻshimchalarini qabul qilib kelib, otlar kabi predmet tushunchasini anglatib, turlanadi. Aniq otlar sifatida namoyon boʻladi. Ammo bizning tadqiq obyektimiz somatizmlar emas, balki somatizmlar harakatini ifodalovchi leksemalar – fe’llardir. Somatizmlar tilda oʻz oʻrniga ega lisoniy birliklar boʻlib, muayyan leksik tizimni tashkil etadi. Ularning til va nutqdagi oʻrni yaqqol koʻzga tashlanib turadi. Somatizmlar barcha xalqlarning til tizimida inson tana a’zolarini ifodalashga xizmat qiladi. Jumladan, ingliz va oʻzbek tillarida ham ular yaxlit tizim sifatida mavjud boʻlib, makro va mikro semantik maydonlarni hosil qiladi. Haqiqatan ham, somatizmlar alohida leksik-semantik guruhni tashkil qiluvchi birliklar boʻlib, lisoniy tizimda oʻz oʻrniga ega. Bu lugʻaviy ma’noviy guruhga mansub birliklar semantik jihatdan mustaqil paradigma tashkil qiladi. Oʻzbek tilida somatizmlar, ular vositasida shakllangan frazeologik birliklar va maqollar tadqiqiga oid ishlar talaygina.  Quyida mazkur ishlarning mazmuni, tadqiq obyekti va predmeti, xulosalarining umumiy sharhini keltiramiz.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAvezova, Nigora
JurnalLingvospektr
Nashr sanasi2024-11-26
Jild2
Son1
Betlar11-14
TilRus

Kalit so‘zlar

somatizmlar, leksik-semantik guruh, semantik maydon, leksik birlik, noverbal, muloqot vositasi, somatik ibora

Ilmiy soha

Lingvospektr jurnalidan boshqa maqolalar

Lingvospektr — barcha maqolalar