Euphemisms in world linguistics: issues of interpretation and classification

Sharafutdinov, Nodirkhon, Шарафутдинов, Нодирхон, Sharafutdinov, Nodirhon

Хорижий лингвистика ва лингводидактика · 2025-yil

Annotatsiya

Evfemizmlar tilning ajralmas leksik-semantik birliklari sifatida kommunikativ va madaniy me'yorlarning ko'rsatkichlari sifatida hal qiluvchi rol o'ynaydi. Ushbu tadqiqot global lingvistik mazmundagi evfemizmlarni izohlash va tasniflash muammosini o'rganadi. Tadqiqot evfemistik iboralarning semantik, pragmatik va ijtimoiy-madaniy o'lchovlarini hisobga oladigan yagona, tillararo asosga bo'lgan ehtiyojdan kelib chiqadi. Asosiy maqsad an'anaviy, ko'pincha bo'laklangan tipologiyalardan tashqariga chiqadigan multifaktorial tasniflash modelini taklif qilishdir. Metodika turli tillar, jumladan, ingliz, rus va o‘zbek tillaridagi mavjud lingvistik adabiyotlar va amaliy tadqiqotlarni tizimli sifat jihatidan tahlil qilishga asoslanadi. Tahlilda asosiy e’tibor evfemizm shakllanishining funksional, mavzuli va strukturaviy mexanizmlariga qaratilgan. Natijalar evfemizmlarni to'rtta asosiy o'q bo'yicha toifalarga ajratadigan yangi, yaxlit tasniflash tizimi bilan yakunlanadi: 1) Funksional-pragmatik (tabudan qochish, xushmuomalalik, yashirish, manipulyatsiya); 2) Tematik (o'lim, tana funktsiyalari, ijtimoiy munosabatlar, siyosat, kasb); 3) Strukturaviy-semantik (metafora, metonimiya, aylanma, qarz olish, qisqartma); va 4) Konventsiyalash darajasi (barqaror va ad-hoc). Bu model evfemizmlarning shunchaki o‘rnini bosuvchi leksemalar emas, balki madaniyatning aksiologik tizimiga chuqur singib ketgan, uning axloqiy kodekslari, axloqiy qoidalari va milliy qadriyatlarini aks ettiruvchi murakkab belgilar ekanligini ko‘rsatadi. Muhokama shuni ko'rsatadiki, bu yaxlit yondashuv bir vaqtning o'zida evfemizmlarning motivatsiyasi, shakli va funktsiyasini ko'rib chiqish orqali oldingi tasniflarning cheklovlarini ko'rib chiqadi va shu bilan qiyosiy va madaniyatlararo lingvistik tahlil uchun yanada mustahkam vositani taklif qiladi. Tadqiqot shuni ko'rsatadiki, evfemizmlarning talqini tabiatan ularning tasnifi bilan bog'liq va kommunikativ jarayonlarni ijtimoiy-madaniy kontekstda tartibga solishda ularning rolini tushunish uchun ko'p o'lchovli asos zarur.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSharafutdinov, Nodirkhon, Шарафутдинов, Нодирхон, Sharafutdinov, Nodirhon
JurnalХорижий лингвистика ва лингводидактика
NashriyotСамарқанд давлат чет тиллар институти
ISSN0000-0003, 4295-8199
Nashr sanasi2025-11-25
Jild3
Son10/S
Betlar26-37
TilIngliz
Ilmiy sohaFilologiya
DOI10.47689/2181-3701-vol3-iss10/s-pp26-37
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

DOI: 10.47689/2181-3701-vol3-iss10/s-pp26-37 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

euphemisms, linguistic classification, pragmatics, cross-cultural analysis, taboo language, communicative strategies, эвфемизмы, лингвистическая классификация, прагматика, кросс-культурный анализ, табуированный язык, коммуникативные стратегии, evfemizmlar, lingvistik tasnif, pragmatika, madaniyatlararo tahlil, tabu til, kommunikativ strategiyalar

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APASharafutdinov, Nodirkhon, Шарафутдинов, Нодирхон, & Sharafutdinov, Nodirhon (2025). Euphemisms in world linguistics: issues of interpretation and classification. Хорижий лингвистика ва лингводидактика, 3(10/S), 26-37. https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol3-iss10/s-pp26-37
GOST (OAK)Sharafutdinov, Nodirkhon, Шарафутдинов, Нодирхон, Sharafutdinov, Nodirhon Euphemisms in world linguistics: issues of interpretation and classification // Хорижий лингвистика ва лингводидактика. – 2025. – T. 3, № 10/S. – P. 26-37. – DOI: 10.47689/2181-3701-vol3-iss10/s-pp26-37.
MLASharafutdinov, Nodirkhon, Шарафутдинов, Нодирхон, and Sharafutdinov, Nodirhon. “Euphemisms in world linguistics: issues of interpretation and classification.” Хорижий лингвистика ва лингводидактика, 3(10/S), 26-37, 2025. https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol3-iss10/s-pp26-37
ChicagoSharafutdinov, Nodirkhon, Шарафутдинов, Нодирхон, and Sharafutdinov, Nodirhon. “Euphemisms in world linguistics: issues of interpretation and classification.” Хорижий лингвистика ва лингводидактика, 3(10/S), 26-37 (2025). https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol3-iss10/s-pp26-37
HarvardSharafutdinov, Nodirkhon, Шарафутдинов, Нодирхон, and Sharafutdinov, Nodirhon (2025) ‘Euphemisms in world linguistics: issues of interpretation and classification’, Хорижий лингвистика ва лингводидактика, 3(10/S), 26-37. https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol3-iss10/s-pp26-37
BibTeX
@article{sharafutdinovnodirkhon2025,
  title = {Euphemisms in world linguistics: issues of interpretation and classification},
  author = {Sharafutdinov, Nodirkhon and Шарафутдинов, Нодирхон and Sharafutdinov, Nodirhon},
  journal = {Хорижий лингвистика ва лингводидактика},
  year = {2025},
  volume = {3},
  number = {10/S},
  pages = {26-37},
  doi = {10.47689/2181-3701-vol3-iss10/s-pp26-37},
  url = {https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol3-iss10/s-pp26-37}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Хорижий лингвистика ва лингводидактика jurnalidan boshqa maqolalar

Хорижий лингвистика ва лингводидактика — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

Sharafutdinov, Nodirkhon — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari