Evfemizmlar tilning ajralmas leksik-semantik birliklari sifatida kommunikativ va madaniy me'yorlarning ko'rsatkichlari sifatida hal qiluvchi rol o'ynaydi. Ushbu tadqiqot global lingvistik mazmundagi evfemizmlarni izohlash va tasniflash muammosini o'rganadi. Tadqiqot evfemistik iboralarning semantik, pragmatik va ijtimoiy-madaniy o'lchovlarini hisobga oladigan yagona, tillararo asosga bo'lgan ehtiyojdan kelib chiqadi. Asosiy maqsad an'anaviy, ko'pincha bo'laklangan tipologiyalardan tashqariga chiqadigan multifaktorial tasniflash modelini taklif qilishdir. Metodika turli tillar, jumladan, ingliz, rus va o‘zbek tillaridagi mavjud lingvistik adabiyotlar va amaliy tadqiqotlarni tizimli sifat jihatidan tahlil qilishga asoslanadi. Tahlilda asosiy e’tibor evfemizm shakllanishining funksional, mavzuli va strukturaviy mexanizmlariga qaratilgan. Natijalar evfemizmlarni to'rtta asosiy o'q bo'yicha toifalarga ajratadigan yangi, yaxlit tasniflash tizimi bilan yakunlanadi: 1) Funksional-pragmatik (tabudan qochish, xushmuomalalik, yashirish, manipulyatsiya); 2) Tematik (o'lim, tana funktsiyalari, ijtimoiy munosabatlar, siyosat, kasb); 3) Strukturaviy-semantik (metafora, metonimiya, aylanma, qarz olish, qisqartma); va 4) Konventsiyalash darajasi (barqaror va ad-hoc). Bu model evfemizmlarning shunchaki o‘rnini bosuvchi leksemalar emas, balki madaniyatning aksiologik tizimiga chuqur singib ketgan, uning axloqiy kodekslari, axloqiy qoidalari va milliy qadriyatlarini aks ettiruvchi murakkab belgilar ekanligini ko‘rsatadi. Muhokama shuni ko'rsatadiki, bu yaxlit yondashuv bir vaqtning o'zida evfemizmlarning motivatsiyasi, shakli va funktsiyasini ko'rib chiqish orqali oldingi tasniflarning cheklovlarini ko'rib chiqadi va shu bilan qiyosiy va madaniyatlararo lingvistik tahlil uchun yanada mustahkam vositani taklif qiladi. Tadqiqot shuni ko'rsatadiki, evfemizmlarning talqini tabiatan ularning tasnifi bilan bog'liq va kommunikativ jarayonlarni ijtimoiy-madaniy kontekstda tartibga solishda ularning rolini tushunish uchun ko'p o'lchovli asos zarur.
| Mualliflar | Sharafutdinov, Nodirkhon, Шарафутдинов, Нодирхон, Sharafutdinov, Nodirhon |
|---|---|
| Jurnal | Хорижий лингвистика ва лингводидактика |
| Nashr sanasi | 2025-11-25 |
| Jild | 3 |
| Son | 10/S |
| Betlar | 26-37 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.47689/2181-3701-vol3-iss10/s-pp26-37 |
DOI: 10.47689/2181-3701-vol3-iss10/s-pp26-37 · Maqolaning asl sahifasi
euphemisms, linguistic classification, pragmatics, cross-cultural analysis, taboo language, communicative strategies, эвфемизмы, лингвистическая классификация, прагматика, кросс-культурный анализ, табуированный язык, коммуникативные стратегии, evfemizmlar, lingvistik tasnif, pragmatika, madaniyatlararo tahlil, tabu til, kommunikativ strategiyalar
Euphemization, the process of substituting indirect and polite expressions for harsh or taboo ones, is a fundamental communicative strategy rooted in the anthropocentric nature of human interaction. This study…
This article presents a semantic and functional analysis of terms denoting the components of the Chinese armed forces. The term system was examined through thematic groups corresponding to the five service branches, and…
This topic focuses on the systematic study of the figurative and motivational foundations of comparative phraseological units, uncovering the mechanisms of their creation, identifying figurative elements (metaphors…
Phraseological units (PUs), encompassing idioms, collocations, proverbs, and clichés, have long been recognized as integral elements of natural language use. In newspaper discourse, however, they perform distinctive…
This study investigates the genesis of scientific writing and its implications for improving the methodology of teaching academic writing through a communicative-activity approach. It shows that scientific writing…
The article explores the structure and classification of poetic metaphors and analyses their functioning within the language of literary works. The study highlights various scholarly approaches to the division of…
The article discusses that the images that played an important role in the mythology of the Turkic peoples, with the passage of time, improved their functions and transitioned to written literature, occupying an…
This article provides an in-depth theoretical and comparative analysis of the linguistic, cognitive, and pragmatic characteristics of texts generated by artificial intelligence (AI) in comparison to real human speech…
This article provides an in-depth analysis of the cultural appropriateness and pragmatic adaptation of translated statements from English into Uzbek, Karakalpak, and Russian. The findings indicate that in Uzbek and…
In this study, we analyze the characteristics and usage of the slash ( / ) – a punctuation mark used in linguistics, particularly in online English texts such as forums and blogs. Like other punctuation marks, the slash…