Реакции комплексообразования остаются одним из наиболее востребованных инструментов современной аналитической химии, обеспечивая определение как металлических ионов, так и биологически активных органических соединений. В настоящем обзоре систематизированы данные последних лет (2016–2025 гг.) о спектрофотометрических, экстракционно-спектрофотометрических, флуориметрических, сенсорных и хемометрических подходах к определению переходных металлов — прежде всего Cu(II), Co(II), Ni(II), Zn(II), Fe(II/III), Cr(VI) и Cd(II) — а также о применении координационного взаимодействия для количественного анализа лекарственных веществ. Особое внимание уделено сопоставлению трёх уровней повышения селективности определения — химического (подбор реагента), спектрального (производная спектрофотометрия, ratio-спектры) и математического (хемометрические модели, включая вейвлет-преобразования и фильтр Калмана), — а также роли pH, стехиометрии и констант устойчивости комплексов в разработке новых методик. Показано, что подавляющее большинство опубликованных работ ограничивается бинарной системой «металл–лиганд», тогда как исследования смешаннолигандных систем «металл–лиганд 1–лиганд 2», сочетающих дикарбоновые кислоты и азот- или кислородсодержащие биологически активные лиганды, представлены значительно менее полно. На основании критического анализа литературы обосновано, что систематическое изучение смешаннолигандных комплексов Zn(II), Co(II) и Ni(II) является перспективным направлением дальнейшего развития спектрофотометрических методов определения переходных металлов и биологически активных веществ.
| Mualliflar | Gazieva, Aziza, Smanova, Zulayxo, Zufarova, Zuhra |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashriyot | Farg‘ona davlat universiteti |
| ISSN | 2010-8419, 2181-1571 |
| Nashr sanasi | 2026-10-16 |
| Jild | 7 |
| Son | 5 |
| Til | Rus |
| Ilmiy soha | Kimyo |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-10-18 |
комплексообразование; аналитическая химия; спектрофотометрия; флуориметрия; сенсорные системы; хемометрия; переходные металлы; константы устойчивости., complexation; analytical chemistry; spectrophotometry; fluorimetry; sensor systems; chemometrics; transition metals; stability constants.
| APA | Gazieva, Aziza, Smanova, Zulayxo, & Zufarova, Zuhra (2026). КОМПЛЕКСООБРАЗОВАНИЕ В СОВРЕМЕННОЙ АНАЛИТИЧЕСКОЙ ХИМИИ: КРИТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ МЕТОДОВ ОПРЕДЕЛЕНИЯ МЕТАЛЛОВ И БИОЛОГИЧЕСКИ АКТИВНЫХ ЛИГАНДОВ. FarDU ilmiy xabarlari, 7(5). https://journal.fdu.uz/main/article/7707 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Gazieva, Aziza, Smanova, Zulayxo, Zufarova, Zuhra КОМПЛЕКСООБРАЗОВАНИЕ В СОВРЕМЕННОЙ АНАЛИТИЧЕСКОЙ ХИМИИ: КРИТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ МЕТОДОВ ОПРЕДЕЛЕНИЯ МЕТАЛЛОВ И БИОЛОГИЧЕСКИ АКТИВНЫХ ЛИГАНДОВ // FarDU ilmiy xabarlari. – 2026. – T. 7, № 5. |
| MLA | Gazieva, Aziza, Smanova, Zulayxo, and Zufarova, Zuhra. “КОМПЛЕКСООБРАЗОВАНИЕ В СОВРЕМЕННОЙ АНАЛИТИЧЕСКОЙ ХИМИИ: КРИТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ МЕТОДОВ ОПРЕДЕЛЕНИЯ МЕТАЛЛОВ И БИОЛОГИЧЕСКИ АКТИВНЫХ ЛИГАНДОВ.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(5), 2026. https://journal.fdu.uz/main/article/7707 |
| Chicago | Gazieva, Aziza, Smanova, Zulayxo, and Zufarova, Zuhra. “КОМПЛЕКСООБРАЗОВАНИЕ В СОВРЕМЕННОЙ АНАЛИТИЧЕСКОЙ ХИМИИ: КРИТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ МЕТОДОВ ОПРЕДЕЛЕНИЯ МЕТАЛЛОВ И БИОЛОГИЧЕСКИ АКТИВНЫХ ЛИГАНДОВ.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(5) (2026). https://journal.fdu.uz/main/article/7707 |
| Harvard | Gazieva, Aziza, Smanova, Zulayxo, and Zufarova, Zuhra (2026) ‘КОМПЛЕКСООБРАЗОВАНИЕ В СОВРЕМЕННОЙ АНАЛИТИЧЕСКОЙ ХИМИИ: КРИТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ МЕТОДОВ ОПРЕДЕЛЕНИЯ МЕТАЛЛОВ И БИОЛОГИЧЕСКИ АКТИВНЫХ ЛИГАНДОВ’, FarDU ilmiy xabarlari, 7(5). https://journal.fdu.uz/main/article/7707 |
| BibTeX | @article{gazievaaziza2026,
title = {КОМПЛЕКСООБРАЗОВАНИЕ В СОВРЕМЕННОЙ АНАЛИТИЧЕСКОЙ ХИМИИ: КРИТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ МЕТОДОВ ОПРЕДЕЛЕНИЯ МЕТАЛЛОВ И БИОЛОГИЧЕСКИ АКТИВНЫХ ЛИГАНДОВ},
author = {Gazieva, Aziza and Smanova, Zulayxo and Zufarova, Zuhra},
journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
year = {2026},
volume = {7},
number = {5},
url = {https://journal.fdu.uz/main/article/7707}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Annotatsiya Ushbu maqolada umumiy fizika kursida “O‘zgarmas tok” bo‘limini o‘qitishda virtual laboratoriyalardan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari o‘rganiladi. “Tok manbaining EYuK va ichki qarshiligini aniqlash”…
The Khorezm region, located in the lower reaches of the Amu Darya River, represents one of Central Asia’s most ancient and culturally significant oasis landscapes. For millennia, its agricultural productivity has been…
Ushbu maqolada Qashqadaryo viloyatining arxeologik turizm salohiyati hududlar kesimida tahlil qilinib, uni aniqlash va baholash maqsadida zamonaviy ko‘p mezonli tahlil usullari(AHP va MCE)dan foydalanish masalalari…
Ushbu maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kasbiy kompetentsiyasini sinergetik-pedagogik tizim asosida shakllantirishning nazariy va amaliy masalalari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda sinergetik…
Maqolada Farg‘ona viloyat davlat arxivi (Farg‘ona VDA) fondlarida saqlanayotgan hujjatlar hamda nashr etilgan tadqiqotlar asosida 1941–1991-yillarda Farg‘ona viloyatining ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti tahlil qilinadi…
Maqolada hadis diskursida xushmuomalalik strategiyalarining kommunikativ-pragmatik xususiyatlari Brown va Levinsonning “yuz” (face) nazariyasi asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi hadis matnlarida bevosita…
Annotatsiya. Ona obrazi, xususan, o‘gay ona arxetipi jahon ertaklarida eng ko‘p uchraydigan va eng taniqli motivlardan biridir. Mazkur maqolada o‘zbek xalq ertagi “Zumrad va Qimmat” hamda ingliz xalq ertagi “Cinderella”…
Maqolada tashabbuskorlikning ko‘nikma, motiv va axloqiy fazilat sifatidagi ma’nolari ajratiladi. Fazilat etikasi, o‘zini belgilash va axloqiy ta’lim yondashuvlari qiyoslanadi. Asosli maqsad, amaliy hukm va…
Maqolada ta’lim rahbarining tashabbuskorligi individual faollikdan farqlanib, institutsional munosabat sifatida tahlil qilinadi. Konseptual qiyoslash orqali niyat, vakolat va umumiy manfaat aloqasi ochiladi. Mualliflik…
Maqolaning maqsadi ingliz tilida “kiyim” konseptini verbalizatsiya qiluvchi leksik birliklarning struktur-semantik va funksional xususiyatlarini yaxlit tizim sifatida tahlil qilishdan iborat. Tadqiqotda tavsifiy…
FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Relevance. Community-acquired pneumonia (CAP) with complications is typical for respiratory diseases and occurs in up to 20% of children. In addition to respiratory failure, children with CAP often experience…
Mixed-ligand coordination compounds of VO (II) and Ni (II) with glutaric acid and nicotinamide have been synthesized. The elemental composition and some physicochemical properties of the obtained complexes have been…
This article presents the results of 2018-2023, such as biological diversity, inter-landscape distribution characteristics, density,and number of straggly insects identified from natural and anthropogenic areas of…
This article observational data on the species composition, distribution, population, density, and seasonal damage caused causedby herbivorus bugs. Observationes were carried out in April and September 2021. When…
In the article, the research fields of some species belonging to Paeonia, their significance in human life, adaptation features tovarious ecological conditions are highlighted, and the ecologist groups and other…
This article studies the number of species, population density of terrestrial mollusks of the Topalangdarya basin, located in theSurkhandarya region of Uzbekistan, in various altitudinal regions and biotopes and…
This article sheds light on changes in biomass formation and antimicrobial activity against test pathogenic strains under theinfluence of epigenetic modifiers and elicitors of the endophytic fungus Penicillium…
Shahimardonsoy covered issues such as the soil in the river basin and measures to increase its condition, salinity and fertility, theflora and fauna present in the basin landscape and their conservation.