Vilhelm von humboltd ta’limoti - ruhiy quvvat va til qurilishi

Majidova , Muhayyo

Қўқон университети хабарномаси · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada tilning ruhiy ijtimoiy hodisa ekanligi haqida so‘z boradi va nazariy tilshunoslik asoschisi Vilhelm fon Humboltning bu boradagi fikrlari tahlil qilinadi. Uning ta’limotiga ko‘ra til mazmun mohiyatiga ko‘ra ruhiy quvvat, tuzilishiga ko‘ra butunlik va vazifasiga ko‘ra ijtimoiy hodisa, ya’ni insonlar o‘rtasidagi aloqa vositasi sifatida talqin qilinadi. Bundan tashqari bu boradagi ko‘plab olimlarning ilgari surgan fikrlari tadqiqot markaziga olinib, taqqoslanadi va ziddiyatlar ochiqlanadi. Til va ruhning bog‘likligini o‘rganishdan maqsad-tilning shunchaki muloqot vositasi emas, balki inson tafakkuri, millat ruhiyatining ko‘zgusi va olamni anglash quroli ekanligini tushunishdir. Vilhelm von Humboldtning ta’limotiga ko‘ra til va fikrlash bir vaqtning o‘zida paydo bo‘ladi va bir-biridan ajralmaydi, ammo Humboltgacha tafakkur yetakchi mavqega ega, til uni ifodalovchi vosita bo‘lib, fikrni shakllantirishda ishtirok etmaydi degan qarash ustuvor bo‘lgan. Maqolamizda til va ruhning shakllanishi va yuzaga kelishi haqida fikrlarni o‘rganish va ularni Humboldt ta’limoti doirasida tahlil qilishdir. Til fikr hosil qiluvchi organ a’zodir. Ruhiy aniqrog‘i intellektual faoliyat botiniy xususiyat bo‘lib, uning ro‘y berishini odatda sezib bo‘lmaydi. U tovush vositasida moddiylashadi va uni idrok qilish imkoni tug‘iladi. Shunga ko‘ra intellektual faoliyat bilan til yagona birlik, butunlik hosil qiladi. Tafakkur doimo til tovushlari bilan bog‘liqdir, aloqador bo‘ladi. Aks holda fikr aniq-ravshan shakllanmaydi va tasavvur tushunchaga aylana olmaydi. Ilmiy tadqiqotimiz taqqoslash va tahlil qilish metodlariga tayangan holda til va ruhiy yoki intellektual faoliyat haqidagi olimlarning fikrlari taqqoslanadi va tahlil qilinadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMajidova , Muhayyo
JurnalҚўқон университети хабарномаси
NashriyotҚўқон университети
ISSN2181-1695
Nashr sanasi2026-10-05
Jild19
Betlar103-106
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
Indeksga qo‘shilgan2026-10-18

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

til, ruh, ta‘limot, aloqa, tafakkur, ong, quvvat, ijtimoiy hodisa, xalq ruhi, butunlik, intellektual faoliyat, taraqqiyot, ruhiy quvvat.

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APAMajidova , Muhayyo (2026). VILHELM VON HUMBOLTD TA’LIMOTI - RUHIY QUVVAT VA TIL QURILISHI. Қўқон университети хабарномаси, 19, 103-106. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1857
GOST (OAK)Majidova , Muhayyo VILHELM VON HUMBOLTD TA’LIMOTI - RUHIY QUVVAT VA TIL QURILISHI // Қўқон университети хабарномаси. – 2026. – T. 19. – B. 103-106.
MLAMajidova , Muhayyo. “VILHELM VON HUMBOLTD TA’LIMOTI - RUHIY QUVVAT VA TIL QURILISHI.” Қўқон университети хабарномаси, 19, 103-106, 2026. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1857
ChicagoMajidova , Muhayyo. “VILHELM VON HUMBOLTD TA’LIMOTI - RUHIY QUVVAT VA TIL QURILISHI.” Қўқон университети хабарномаси, 19, 103-106 (2026). https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1857
HarvardMajidova , Muhayyo (2026) ‘VILHELM VON HUMBOLTD TA’LIMOTI - RUHIY QUVVAT VA TIL QURILISHI’, Қўқон университети хабарномаси, 19, 103-106. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1857
BibTeX
@article{majidovamuhayyo2026,
  title = {VILHELM VON HUMBOLTD TA’LIMOTI - RUHIY QUVVAT VA TIL QURILISHI},
  author = {Majidova , Muhayyo},
  journal = {Қўқон университети хабарномаси},
  year = {2026},
  volume = {19},
  pages = {103-106},
  url = {https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1857}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон университети хабарномаси jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон университети хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Majidova , Muhayyo — boshqa maqolalari

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari