O‘spirinlik davrida kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantirishning pedagogik-psixologik asoslari

QURBONOV, MURODBEK

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. Oʻspirinlik davri shaxsning ijtimoiylashuvi, muloqot madaniyatini egallashi va ijtimoiy munosabatlarga faol kirishishi bilan xarakterlanadi. Hozirgi vaqtda oʻquvchilarning kommunikativ kompetensiyalarini rivojlantirish nafaqat ularning ta’limdagi muvaffaqiyatini, balki kelajakdagi kasbiy va ijtimoiy faolligini ham belgilovchi asosiy omildir. Mazkur muammoni oʻrganishda xorijiy olimlarning ilmiy merosi muhim poydevor boʻlib xizmat qiladi. Jumladan, Lev Vigotskiy oʻzining madaniy-tarixiy rivojlanish nazariyasida shaxs shakllanishida muloqot va ijtimoiy muhitning fundamental rol oʻynashini ta’kidlagan [14]. Jan Piaje oʻspirinlik davrida mavhum (abstrakt) tafakkurning rivojlanishi kommunikativ va analitik fikrlash uslubini kengaytirishini isbotladi [12]. Jerom Bruner esa ta’lim jarayonida hamkorlikda oʻqitish (kooperativ ta’lim) interaktiv kompetensiyalarni rivojlantirishning samarali vositasi ekanligini qayd etgan [4]. Shuningdek, Daniel Goleman oʻzining hissiy intellekt nazariyasida Zamonaviy jamiyat va innovatsiyalar ilmiy nazariy jurnali 2026-yil, 9-Son, 2-Qism. ISSN 3060-544X samarali muloqot, empatiya va ijtimoiy koʻnikmalarni kuchli shaxs rivojlanishining muhim mezonlari sifatida talqin etadi [9]. Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi (MDH) olimlaridan Aleksey Leontev faoliyat nazariyasi orqali kommunikativ faoliyatning shaxs shakllanishidagi oʻrnini yoritgan boʻlsa [16], Sergey Rubinshteyn inson faoliyati va muloqot jarayonlarining oʻzaro uzviy bogʻliqligini ilmiy asoslab bergan [17]. Irina Zimnyaya esa kompetensiyaviy yondashuv asosida kommunikativ kompetensiyani zamonaviy ta’limning asosiy maqsad va natijalaridan biri sifatida e’tirof etadi [15]. Oʻzbekistonlik olimlardan M.G. Davletshin yosh davrlari psixologiyasida oʻspirinlik davrining oʻziga xos xususiyatlarini chuqur tahlil qilgan [6]. …

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.832 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

communicative competence, adolescent period, pedagogical approach, psychological development, communication culture, interactive methods, social adaptation, коммуникативная компетенция, подростковый период, педагогический подход, психологическое развитие, культура общения, интерактивные методы, социальная адаптация

Iqtibos keltirish

@article{qurbonovmurodbek2026,
  title = {O‘SPIRINLIK DAVRIDA KOMMUNIKATIV KOMPETENSIYALARNI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK ASOSLARI},
  author = {QURBONOV, MURODBEK},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {9},
  pages = {352-358},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.832},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.832}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

• Innovatsion ta’lim muhitini yaratish asosida ta’lim oluvchilarning kreativligini rivojlantirish

  GULIMATOVA, DILOBAR · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Zamonaviy ta’lim tizimida yuz berayotgan ijtimoiy, madaniy, texnologik va intellektual o‘zgarishlar ta’lim oluvchilarning bilimlarni o‘zlashtirish jarayoniga yangicha yondashishni, ularning individual…

• Partisipativ boshqaruv kompetensiyasi shakllanishining emotsional va irodaviy-regulyativ determinantlari

  IBRAGIMOVA, NASIBA · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Oliy ta’lim tizimini modernizatsiyalash sharoitida talabalarni passiv bilim oluvchidan ta’lim va ijtimoiy jarayonlarning faol sub’ektiga aylantirish bosh mezonlardan biridir. Shu nuqtai nazardan, bo‘lajak…

• Imkoniyati cheklangan o‘quvchilarni ijtimoiy hayotga tayyorlashda zamonaviy pedagogik yondashuvlar

  YAKUBOVA, UMIDA · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Zamonaviy ta’lim tizimida imkoniyati cheklangan o‘quvchilarning nafaqat ta’lim olish huquqini ta’minlash, balki ularni mustaqil, faol va ijtimoiy jihatdan mas’uliyatli hayotga tayyorlash masalasi ham ustuvor…

• Iqtisodiyot yo’nalishi talabalarini sun’iy intellekt texnologiyalari yordamida kasbiy lingvistik kompetensiyasini takomillshtirish metodikasi

  MUXITDINOVA, MUNIRAXON · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Bugungi globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida iqtisodiyot sohasi mutaxassislariga qo‘yilayotgan talablar tubdan o‘zgarib bormoqda. Zamonaviy iqtisodchi faqat iqtisodiy nazariyalarni biladigan…

• Ota-ona va farzandlar o‘rtasidagi “Kechirimlilik” konsepti

  MO'MINOV, SHEROZBEK · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Oila inson shaxsining shakllanishi va ijtimoiylashuvida muhim o‘rin tutadigan asosiy ijtimoiy institutlardan biridir. Ota-ona va farzand o‘rtasidagi munosabatlarning mazmuni bolaning emotsional rivojlanishi…

• Talabalarning mantiqiy fikrlash kompetensiyasini rivojlantirishning didaktik asoslari

  RASULOV, JASUR · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Bugungi kunda oliy ta’lim tizimida talabalarning intellektual salohiyatini yuksaltirish, mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantirish hamda o‘zlashtirilgan bilimlardan turli muammoli vaziyatlarda samarali…

• Sharq mutafakkirlari merosida ustoz-shogird an’anasi va uni oliy ta’limda tarix fanini o‘qitishda qo‘llash (Forobiy, Beruniy, ibn sino, kaykovus merosi misolida)

  SHIRINOVA, FOTIMA · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Bugungi kunda oliy ta’lim tizimining asosiy vazifasi talabalarga faqat bilim berish emas, balki ularda mustaqil fikrlash, ma’naviy-axloqiy yetuklik va kasbiy mas’uliyatni shakllantirishdan iborat. Bu vazifani…

• Boshlang‘ich ta’limda ekologik tafakkur va barqaror rivojlanish kompetensiyalarini loyihaviy ta’lim asosida rivojlantirish metodikasi

  YULDASHEV, ALISHER · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Bugungi kunda ekologik muammolarning kengayib borishi, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish zarurati va atrof-muhitni muhofaza qilish masalalarining global ahamiyat kasb etishi yosh avlodda ekologik tafakkur…

• Adabiyot ta’limida badiiy matnni kontekstual yondashuv asosida tahlil qilish va o‘quvchilarning tanqidiy tafakkurini rivojlantirish metodikasi

  YUSUPOV, AZAT, AVEZBAYEVA, JAMILA · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-09-29

  Mazkur maqolada adabiyot ta’limi jarayonida badiiy matnlarni kontekstual yondashuv asosida tahlil qilish orqali o‘quvchilarning tanqidiy tafakkurini rivojlantirishning metodik imkoniyatlari yoritiladi. Badiiy asarni…

• Sun’iy intellekt va geymifikatsiya integratsiyasi: bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini tayyorlashda adaptiv o‘yin muhitlarining imkoniyatlari

  ZUBAYDULLOYEVA, MADINABONU · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Jahonda sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari, ayniqsa 2022-yildan keyin ommalashgan generativ til modellari ta’lim jarayonini individuallashtirishning yangi imkoniyatlarini ochdi. B. Blum bundan qirq yil avval…

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi