Ovozli yordamchilar va raqamli audio kontentning maktabgacha yoshdagi bolalar nutqi rivojiga psixolingvistik ta'siri

Shahribonu, Zayniddinovna Irisova

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

So'nggi o'n yillikda raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi bolalar til muhitining tarkibiy tuzilishini tubdan o'zgartirdi. Mazkur maqolada ovozli yordamchilar, multfilmlar va oldindan yozib olingan audio kontentning maktabgacha yoshdagi bolalar nutqi rivojiga psixolingvistik ta'siri tadqiq etiladi. Tadqiqot sotsiomadaniy (Vygotskiy, Bruner) va foydalanishga asoslangan kognitiv (Tomasello, Baddeley) psixolingvistika nazariyalariga, shuningdek Patricia Kuhlning "ijtimoiy filtrlash" (Social Gating) kontseptsiyasiga tayanadi. Tadqiqot dizayni 4–6 yoshli 40 nafar bolani qamrab olgan qiyosiy-kuzatuv tarzida ishlab chiqilgan bo'lib, tabiiy nutqni kuzatish, leksik testlar, pragmatik vazifalar va ota-onalar so'rovnomasi metodlaridan foydalanilgan. Olingan dastlabki natijalar shuni ko'rsatadiki, raqamli audio kontentga yuqori darajada duch kelgan bolalarda passiv lug'at nisbatan boy bo'lsa- da, dialogik nutq, navbat kutish va suhbatni davom ettirish kabi pragmatik ko'nikmalar sustroq namoyon bo'ladi. Xulosa qilib aytganda, sun'iy nutq manbalari bolalar nutqining fonetik-leksik jihatini boyitishga qodir, biroq ular jonli ijtimoiy muloqotning o'rnini bosa olmaydi; shu bois ularni ota-ona va tarbiyachi ishtirokidagi muloqotni to'ldiruvchi, muvozanatlashtirilgan vosita sifatida qo'llash tavsiya etiladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarShahribonu, Zayniddinovna Irisova
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-09
Jild8
Son9
Betlar469-476
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.70728/b.series.fil.v08.i09.064
Indeksga qo‘shilgan2026-10-10

DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i09.064 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

psixolingvistika, bolalar nutqi, ovozli yordamchilar, raqamli muhit, sun'iy nutq, ijtimoiy filtrlash nazariyasi, pragmatik kompetensiya.

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APAShahribonu, Zayniddinovna Irisova (2026). OVOZLI YORDAMCHILAR VA RAQAMLI AUDIO KONTENTNING MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR NUTQI RIVOJIGA PSIXOLINGVISTIK TA'SIRI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 469-476. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.064
GOST (OAK)Shahribonu, Zayniddinovna Irisova OVOZLI YORDAMCHILAR VA RAQAMLI AUDIO KONTENTNING MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR NUTQI RIVOJIGA PSIXOLINGVISTIK TA'SIRI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 9. – B. 469-476. – DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i09.064.
MLAShahribonu, Zayniddinovna Irisova. “OVOZLI YORDAMCHILAR VA RAQAMLI AUDIO KONTENTNING MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR NUTQI RIVOJIGA PSIXOLINGVISTIK TA'SIRI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 469-476, 2026. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.064
ChicagoShahribonu, Zayniddinovna Irisova. “OVOZLI YORDAMCHILAR VA RAQAMLI AUDIO KONTENTNING MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR NUTQI RIVOJIGA PSIXOLINGVISTIK TA'SIRI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 469-476 (2026). https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.064
HarvardShahribonu, Zayniddinovna Irisova (2026) ‘OVOZLI YORDAMCHILAR VA RAQAMLI AUDIO KONTENTNING MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR NUTQI RIVOJIGA PSIXOLINGVISTIK TA'SIRI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 469-476. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.064
BibTeX
@article{shahribonuzayniddinovnairisova2026,
  title = {OVOZLI YORDAMCHILAR VA RAQAMLI AUDIO KONTENTNING MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR NUTQI RIVOJIGA PSIXOLINGVISTIK TA'SIRI},
  author = {Shahribonu, Zayniddinovna Irisova},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {9},
  pages = {469-476},
  doi = {10.70728/b.series.fil.v08.i09.064},
  url = {https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i09.064}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari