O‘zbek va jahon adabiyoti matnlarini qiyosiy tahlil qilishda sun’iy intellekt va kompyuter lingvistikasining o‘rni

Sodikova, Makhliyo

Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada o‘zbek va jahon adabiyoti matnlarini qiyosiy tahlil qilish jarayonida sun’iy intellekt va kompyuter lingvistikasi texnologiyalaridan foydalanishning nazariy va amaliy imkoniyatlari tadqiq etilgan. Tadqiqotda zamonaviy raqamli adabiyotshunoslik, korpus lingvistikasi, tabiiy tilni qayta ishlash, mashinaviy o‘rganish va katta til modellari asosida badiiy matnlarni tahlil qilish metodlari yoritilgan. O‘zbek va jahon adabiyoti namunalari doirasida leksik, morfologik, sintaktik, semantik va stilistik xususiyatlarni avtomatik aniqlash, mavzularni modellashtirish, semantik yaqinlikni belgilash, emotsional birliklarni tahlil qilish hamda mualliflik uslubini qiyosiy o‘rganish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda o‘zbek tilining agglutinativ xususiyatlari va badiiy matnlarning milliy-madaniy komponentlari sun’iy intellekt asosidagi tahlilda alohida e’tibor talab qilishi asoslangan. Natijalar sun’iy intellekt va kompyuter lingvistikasi katta hajmdagi adabiy matnlarni tizimli qayta ishlash, statistik va semantik qonuniyatlarni aniqlash hamda qiyosiy adabiyotshunoslik uchun yangi daliliy baza yaratishda muhim vosita bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, avtomatik tahlil natijalarini insoniy filologik interpretatsiya bilan uyg‘unlashtirish zarurligi ta’kidlangan. Maqolada o‘zbek adabiyoti uchun raqamli korpuslar, lingvistik annotatsiya resurslari va milliy til xususiyatlariga moslashtirilgan sun’iy intellekt modellarini rivojlantirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSodikova, Makhliyo
JurnalМактабгача ва мактаб таълими
NashriyotТошкент давлат педагогика университети
ISSN3060-4613, 3060-4613
Nashr sanasi2026-10-02
Jild4
Son10
Betlar112-116
TilO‘zbek
DOI10.5281/zenodo.23133914
Indeksga qo‘shilgan2026-10-04

DOI: 10.5281/zenodo.23133914 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

sun’iy intellekt, kompyuter lingvistikasi, qiyosiy adabiyotshunoslik, o‘zbek adabiyoti, jahon adabiyoti, badiiy matn, tabiiy tilni qayta ishlash, korpus lingvistikasi, katta til modellari, semantik tahlil, stilometrik tahlil, raqamli adabiyotshunoslik

Iqtibos keltirish

APASodikova, Makhliyo (2026). O‘ZBEK VA JAHON ADABIYOTI MATNLARINI QIYOSIY TAHLIL QILISHDA SUN’IY INTELLEKT VA KOMPYUTER LINGVISTIKASINING O‘RNI. Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 112-116. https://doi.org/10.5281/zenodo.23133914
GOST (OAK)Sodikova, Makhliyo O‘ZBEK VA JAHON ADABIYOTI MATNLARINI QIYOSIY TAHLIL QILISHDA SUN’IY INTELLEKT VA KOMPYUTER LINGVISTIKASINING O‘RNI // Мактабгача ва мактаб таълими. – 2026. – T. 4, № 10. – B. 112-116. – DOI: 10.5281/zenodo.23133914.
MLASodikova, Makhliyo. “O‘ZBEK VA JAHON ADABIYOTI MATNLARINI QIYOSIY TAHLIL QILISHDA SUN’IY INTELLEKT VA KOMPYUTER LINGVISTIKASINING O‘RNI.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 112-116, 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.23133914
ChicagoSodikova, Makhliyo. “O‘ZBEK VA JAHON ADABIYOTI MATNLARINI QIYOSIY TAHLIL QILISHDA SUN’IY INTELLEKT VA KOMPYUTER LINGVISTIKASINING O‘RNI.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 112-116 (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.23133914
HarvardSodikova, Makhliyo (2026) ‘O‘ZBEK VA JAHON ADABIYOTI MATNLARINI QIYOSIY TAHLIL QILISHDA SUN’IY INTELLEKT VA KOMPYUTER LINGVISTIKASINING O‘RNI’, Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 112-116. https://doi.org/10.5281/zenodo.23133914
BibTeX
@article{sodikovamakhliyo2026,
  title = {O‘ZBEK VA JAHON ADABIYOTI MATNLARINI QIYOSIY TAHLIL QILISHDA SUN’IY INTELLEKT VA KOMPYUTER LINGVISTIKASINING O‘RNI},
  author = {Sodikova, Makhliyo},
  journal = {Мактабгача ва мактаб таълими},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {10},
  pages = {112-116},
  doi = {10.5281/zenodo.23133914},
  url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.23133914}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мактабгача ва мактаб таълими jurnalidan boshqa maqolalar

Мактабгача ва мактаб таълими — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi