Matematika fanida fokker–plank tenglamasini iterativ usulda sonli yeçiş

QODIROVA, DILNOZA

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqolada stoxastik jarayonlarning ehtimollik taqsimotini tavsiflovçi Fokker–Plank tenglamasini iterativ usulda sonli yeçiş masalasi tadqiq etilgan. Fokker–Plank tenglamasi fizik, texnik, biologik, iqtisodiy va boşqa murakkab tizimlarda tasodifiy jarayonlarning vaqt böyiça evolyutsiyasini matematik modellaştirişda muhim ahamiyatga ega. Köpgina amaliy masalalarda tenglamaning analitik yeçimini oliş murakkabligi sababli çekli ayirmalar va iterativ hisoblaş usullaridan foydalaniş zarurati yuzaga keladi. Tadqiqotda Fokker–Plank tenglamasining bir ölçovli körinişi fazoviy koordinata va vaqt böyiça diskretlaştirilib, uning sonli yeçimini aniqlaş algoritmi işlab çiqildi. Hisoblaş jarayonida ehtimollik ziçligi funksiyasining vaqt böyiça özgarişi, drift va diffuziya koeffitsiyentlarining yeçimga ta’siri hamda sonli sxemaning barqarorlik şartlari tahlil qilindi. Iterativ algoritm yordamida har bir vaqt qadamida ehtimollik ziçligining yangi qiymatlari ketma-ket hisoblanadi va normallaşiş şarti nazorat qilinadi. Olingan natijalar Fokker–Plank tenglamasini sonli modellaştirişda iterativ usulning samarali va amaliy jihatdan qulay ekanligini körsatadi. Taklif etilgan yondaşuv turli stoxastik tizimlarni modellaştiriş, ehtimollik taqsimotlarini prognozlaş hamda murakkab dinamik jarayonlarni kompyuter yordamida tadqiq etişda qöllanilişi mumkin.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarQODIROVA, DILNOZA
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-08-22
Son8
Betlar163-170
TilO‘zbek
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.562
Indeksga qo‘shilgan2026-10-23

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.562 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

fokker–plank tenglamasi, iterativ usul, sonli yeçim, sonli modellaştiriş, çekli ayirmalar usuli, stoxastik jarayon, ehtimollik ziçligi, diffuziya, drift koeffitsiyenti, barqarorlik, konvergentsiya, matematik modellaştiriş, fokker–planck equation, iterative method, numerical solution, numerical modeling, finite difference method, stochastic process, probability density, diffusion, drift coefficient, stability, convergence, mathematical modeling, уравнение Фоккера–Планка, итерационный метод, численное решение, численное моделирование, метод конечных разностей, стохастический процесс

Iqtibos keltirish

APAQODIROVA, DILNOZA (2026). MATEMATIKA FANIDA FOKKER–PLANK TENGLAMASINI ITERATIV USULDA SONLI YEÇIŞ. Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 163-170. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.562
GOST (OAK)QODIROVA, DILNOZA MATEMATIKA FANIDA FOKKER–PLANK TENGLAMASINI ITERATIV USULDA SONLI YEÇIŞ // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 8. – B. 163-170. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.562.
MLAQODIROVA, DILNOZA. “MATEMATIKA FANIDA FOKKER–PLANK TENGLAMASINI ITERATIV USULDA SONLI YEÇIŞ.” Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 163-170, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.562
ChicagoQODIROVA, DILNOZA. “MATEMATIKA FANIDA FOKKER–PLANK TENGLAMASINI ITERATIV USULDA SONLI YEÇIŞ.” Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 163-170 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.562
HarvardQODIROVA, DILNOZA (2026) ‘MATEMATIKA FANIDA FOKKER–PLANK TENGLAMASINI ITERATIV USULDA SONLI YEÇIŞ’, Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 163-170. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.562
BibTeX
@article{qodirovadilnoza2026,
  title = {MATEMATIKA FANIDA FOKKER–PLANK TENGLAMASINI ITERATIV USULDA SONLI YEÇIŞ},
  author = {QODIROVA, DILNOZA},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {8},
  pages = {163-170},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.562},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.562}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

QODIROVA, DILNOZA — boshqa maqolalari