Ushbu maqola oʻzbek mumtoz adabiyotining buyuk vakili Alisher Navoiy va ingliz adabiyotining dahosi Uilyam Shekspir ijodida makon va zamon tushunchalarining badiiy-estetik talqinini tahlil qilishga bagʻishlangan.Tadqiqotda makon va zamon kategoriyalarining falsafiy mohiyati, ularning badiiy tafakkurdagi oʻrni hamda adabiy matnda vaqt va joyni ifodalovchi lingvopoetik vositalar izchil oʻrganilgan.Maqolada zamonning ontologik va estetik qirralarinireal (taqvimiy) vaqt va badiiy (adabiy) vaqt shakllarini farqlab, Navoiy va Shekspir asarlarida vaqt va makonning badiiy talqini orqali inson taqdiri, ruhiy kechinma, jamiyat va tabiat oʻrtasidagi uygʻunlikni yoritilgan.Navoiyda vaqt tushunchasi "umr", "taqdir", "davr" kabi tushunchalar bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, u inson umrining oʻtkinchiligi, maʼnaviy kamolot va ilohiy iroda bilan aloqada tasvirlanadi.Shekspirda esa vaqt faol dramatik unsurga aylanadiu harakat, oʻzgarish va insoniy fojeaning bosh omiliga aylangan.Maqolada zamonning til va madaniyatdagi ifodasi turli darajalardaleksik, grammatik, frazeologik va deyktik vositalar orqali tahlil qilinadi.Ingliz tilida zamon kategoriyasining 12-16 shaklli tizimi hamda ularning oʻzbek tiliga tarjimadagi semantik mosliklari, tarjimada vaqtning semantik noaniqligi muammosi ham yoritilgan.Tadqiqot natijalari badiiy asar tahlilida zamon va makon birliklarini faqat adabiy kategoriya emas, balki madaniy-falsafiy paradigma sifatida oʻrganish zarurligini koʻrsatadi.
| Mualliflar | Musajan Sabirovich Tadjibayev, Adiba Dovudovna Madiyeva |
|---|---|
| Jurnal | Komparativistika |
| Nashr sanasi | 2025-11-26 |
| Jild | 2 |
| Son | 8 |
| DOI | 10.64964/comp.2025.0162 |
DOI: 10.64964/comp.2025.0162 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
ANNOTATSIYA KALIT SO'ZLARUshbu maqola animalistika janri tarixi, uning rivojlanish bosqichlari, badiiy adabiyotda hayvonlar obrazlari, insonlar va hayvonlar oʻrtasidagi munosabatlarni adabiyotda ramziy aks etishi hamda…
ANNOTATSIYA KALIT SO'ZLARMaqolada "koʻz" komponentli soʻz birikmalarining turlari va ularning muloqotdagi qoʻllanilishi oʻrganilgan."Koʻz" soʻzi insonning koʻrish hissi bilan bogʻliq boʻlib, bu turdagi birikmalar uch…
ANNOTATSIYA KALIT SO'ZLARUshbu maqolada tasavvufni oʻrgangan ingliz olimlarining ilmiy tadqiqotlari va xulosalarini tahlil qilish hamda ularning Gʻarb mamlakatlarida tasavvufga boʻlgan qiziqishning ortishiga koʻrsatgan…
Mazkur maqolada professor Hamidulla Boltaboyevning ilmiy merosi asosida Abdurauf Fitrat ijodining badiiy va ijtimoiy xususiyatlari tahlil etiladi.Asarda Fitratning oʻzbek adabiyotidagi tutgan mavqei, uning asarlarida…
Mazkur maqolada zamonaviy fentezi janrining badiiy-estetik mohiyati, poetik strukturalari tahlil etiladi.Tadqiqotning asosiy maqsadi J.K. Rouling qalamiga mansub "Harri Potter" turkum asarlari misolida real va fantastik…
KALIT SO'ZLARHozirgi zamon jahon adabiyotshunosligida nazm ilmi va uning ustida tajribalar, ritm va shakllar nazariyasiga oid bilim va qarashlar kundan-kunga yangilanib bormoqda.Bugungi globallashuv jarayonida muayyan…
ANNOTATSIYA KALIT SO'ZLARUshbu maqolada arab tilining oʻzbek tiliga turli tarixiy bosqichlarda boʻlgan taʼsiri keng tahlil qilinadi.Arab tilidan fransuz tiliga oʻzlashgan soʻzlar va ularning etimologiyasi xususida ham…
ANNOTATSIYA KALIT SO'ZLARMаqоlаdа ingliz vа oʻzbеk tilidаgi bаdiiy mаtnlаrdа "gʻаzаb" kоntsеptini mеtаfоrik tаrzdа ifоdаlоvchi sintаktik birliklаrning lеksiksеmаntik хususiyatlаri vа ulаrdа milliy mеntаlitеt vа…
This article provides an in-depth study of calque as a type of lexical transformation.Calque is one of the techniques used in translation, whereby a lexical unit from the source language -such as a word, expression, or…
KALIT SO'ZLARThere are many works in Uzbek and French literature that express an opinion about the family.In these works, the purpose of showing which side of the family is highlighted in the novels in which the theme…